Liczydłomatematyka · webp.pl

Statystyka — liceum 3

Kiedy masz przed sobą długą listę liczb, trudno z niej coś wyczytać. Miary statystyczne streszczają dane w jednej liczbie: mówią, gdzie jest „środek” i jak bardzo wyniki się rozrzucają. W tym dziale nauczysz się je liczyć i rozumieć, co naprawdę oznaczają.

Średnia arytmetyczna

Średnia arytmetyczna liczb $x_1, x_2, \ldots, x_n$ to suma wszystkich liczb podzielona przez ich liczbę:

$$\overline{x} = \frac{x_1 + x_2 + \ldots + x_n}{n}$$

To taka wartość, jaką miałby każdy element, gdyby suma została rozdzielona po równo. Jeśli dane są w tabeli częstości, mnożysz każdą wartość przez jej liczebność, dodajesz i dzielisz przez łączną liczbę obserwacji.

Średnia jest wrażliwa na wartości skrajne: jedna bardzo duża liczba potrafi ją mocno przesunąć.

Mediana i dominanta

Mediana to wartość środkowa danych uporządkowanych od najmniejszej do największej.

- Dla nieparzystej liczby danych $n$ jest to wyraz na pozycji $\frac{n+1}{2}$. - Dla parzystej liczby danych jest to średnia arytmetyczna dwóch środkowych wyrazów.

Dominanta (moda) to wartość, która występuje najczęściej. Jest nią sama wartość, a nie liczba jej wystąpień. Może jej nie być (gdy wszystkie wartości występują tyle samo razy) albo może być ich kilka.

Mediana jest odporna na wartości skrajne. Dlatego przy zarobkach często podaje się medianę, a nie średnią.

Przykład: średnia, mediana, dominanta

Ola zapisała, ile minut dojeżdżała do szkoły w siedmiu dniach: 12, 15, 9, 15, 40, 11, 15.

Średnia: suma to $12+15+9+15+40+11+15=117$, więc $\overline{x}=\frac{117}{7}\approx 16{,}7$ min.

Mediana: porządkujemy: 9, 11, 12, 15, 15, 15, 40. Jest 7 liczb, więc bierzemy 4. wyraz: 15 min.

Dominanta: liczba 15 pojawia się trzy razy, więc dominanta to 15 min.

Dzień z korkiem (40 min) podniósł średnię, ale mediany nie ruszył.

Średnia ważona i łączenie grup

Gdy wartościom przypisano wagi (ważność), liczymy średnią ważoną:

$$\overline{x}_w = \frac{w_1 x_1 + \ldots + w_k x_k}{w_1 + \ldots + w_k}$$

Tak samo łączymy grupy o różnych liczebnościach: wagami są liczebności grup. Nie wolno wtedy po prostu uśredniać dwóch średnich.

Przykład. W klasie A jest 10 uczniów ze średnią 4,0, a w klasie B 30 uczniów ze średnią 3,0. Średnia łączna:

$$\frac{10\cdot 4{,}0+30\cdot 3{,}0}{10+30}=\frac{130}{40}=3{,}25$$

Zwykła średnia średnich dałaby 3,5, czyli wynik błędny.

Ocena z ważnym sprawdzianem: oceny 5 (waga 3), 3 (waga 1) i 4 (waga 2) dają $\frac{15+3+8}{6}=\frac{26}{6}\approx 4{,}33$.

Centyle

Centyl (percentyl) rzędu $p$ to wartość, poniżej której (lub w której) mieści się około $p\%$ wyników. Przykład: jeśli Twój wynik jest 80. centylem, to około 80% osób uzyskało wynik nie lepszy od Twojego.

Mediana to 50. centyl. Centyle odczytujemy z tabel lub z wykresu skumulowanej częstości: znajdujesz na osi pionowej np. 90%, prowadzisz linię poziomą do wykresu, a potem w dół na oś wartości.

Centyle nie mówią, ile punktów zdobyłeś, tylko jak wypadasz na tle grupy. Siatki centylowe wzrostu dzieci działają właśnie tak.

Wariancja i odchylenie standardowe

Te miary mówią, jak bardzo dane są rozrzucone wokół średniej.

$$V = \frac{(x_1 - \overline{x})^2 + \ldots + (x_n - \overline{x})^2}{n}, \qquad s = \sqrt{V}$$

Dlaczego kwadraty? Odchylenia $x_i-\overline{x}$ raz są dodatnie, raz ujemne i w sumie się zerują. Kwadrat usuwa znaki, a duże odchylenia liczy mocniej. Pierwiastek wraca do jednostek danych (minuty, złotówki).

Małe $s$ oznacza dane skupione blisko średniej, duże $s$ oznacza duży rozrzut.

Zmiany danych: gdy do każdej liczby dodasz stałą $c$, średnia rośnie o $c$, a $V$ i $s$ się nie zmieniają. Gdy każdą liczbę pomnożysz przez $a$, średnia mnoży się przez $a$, odchylenie standardowe przez $|a|$, a wariancja przez $a^2$.

Przykład: odchylenie standardowe

Dane: 2, 4, 4, 6, 9.

Krok 1. Średnia: $\overline{x}=\frac{25}{5}=5$.

Krok 2. Odchylenia od średniej: $-3,\,-1,\,-1,\,1,\,4$.

Krok 3. Kwadraty: $9,\,1,\,1,\,1,\,16$, suma 28.

Krok 4. Wariancja: $V=\frac{28}{5}=5{,}6$.

Krok 5. Odchylenie: $s=\sqrt{5{,}6}\approx 2{,}37$.

Jeśli teraz każdą liczbę zwiększymy o 10, dostaniemy średnią 15, ale nadal $V=5{,}6$. Jeśli pomnożymy każdą przez 2, średnia wyniesie 10, a $s\approx 4{,}74$.

Przykład: brakująca wartość

Cztery sprawdziany Kuby dały wyniki 60, 75 i 80 punktów oraz jeszcze jeden, nieznany. Średnia z czterech ma wynosić 74. Ile punktów dostał za czwarty?

Krok 1. Suma wszystkich wyników ma być równa $4\cdot 74=296$.

Krok 2. Znane wyniki dają $60+75+80=215$.

Krok 3. Brakuje $296-215=81$.

Odpowiedź: 81 punktów.

Typowe błędy

- Mediana to nie średnia. Zanim wskażesz środek, najpierw uporządkuj dane. - Średnia średnich działa tylko dla grup równolicznych. Inaczej użyj wag równych liczebnościom. - Dominanta to wartość, nie wysokość słupka. Jeśli najwyższy słupek stoi nad oceną 4, dominanta wynosi 4, a nie np. 12. - Nie zapominaj o kwadratach przy wariancji. Bez nich suma odchyleń zawsze da 0. - Zwykła średnia zamiast ważonej, gdy dane mają wagi, daje zły wynik. - Odchylenie standardowe to pierwiastek z wariancji, a nie sama wariancja.

Podsumowanie

Średnia pokazuje „wyrównany” poziom, mediana środek uporządkowanych danych, dominanta wartość najczęstszą, a centyl pozycję na tle grupy. Wariancja i odchylenie standardowe opisują rozrzut. Wartości skrajne wpływają na średnią i odchylenie, ale prawie nie ruszają mediany. Dodanie stałej przesuwa średnią, lecz nie zmienia rozrzutu, a mnożenie skaluje obie miary. Zawsze pytaj, co dana liczba mówi o prawdziwej sytuacji.

Zadania (25)

Zadanie 1 · trudność 1/3

Oceny z kartkówki z matematyki w klasie 3a to: 3, 4, 5, 2, 4, 3, 5, 4. Oblicz średnią arytmetyczną tych ocen.

Podpowiedź 1

Zsumuj wszystkie oceny.

Podpowiedź 2

Podziel sumę przez liczbę ocen (8).

Rozwiązanie

Suma ocen: 3+4+5+2+4+3+5+4 = 30.

Liczba ocen: 8, więc średnia to 30/8 = 3,75.

Odpowiedź: 3,75

Zadanie 2 · trudność 1/3

Temperatura w południe w Krakowie przez pięć kolejnych dni wynosiła: 12°C, 15°C, 9°C, 14°C, 15°C. Oblicz średnią temperaturę w południe.

Podpowiedź 1

Dodaj pięć temperatur.

Podpowiedź 2

Podziel sumę przez 5.

Rozwiązanie

Suma: 12+15+9+14+15 = 65.

Średnia: 65/5 = 13.

Odpowiedź: 13°C

Zadanie 3 · trudność 1/3

Oceny z kartkówki z matematyki uzyskane przez siedmioro uczniów klasy 3a, uporządkowane niemalejąco: 2, 3, 3, 4, 5, 5, 6. Wyznacz medianę tych ocen.

Podpowiedź 1

Dla 7 liczb mediana to wyraz środkowy, czyli czwarty.

Podpowiedź 2

Dane są już uporządkowane.

Rozwiązanie

Mamy n = 7 danych, więc mediana jest wyrazem na pozycji (7+1)/2 = 4.

Czwarta liczba w ciągu to 4, więc mediana wynosi 4.

Odpowiedź: 4

Zadanie 4 · trudność 1/3

Czasy dojazdu do szkoły (w minutach) ośmiu uczniów, uporządkowane rosnąco: 5, 8, 10, 12, 16, 20, 25, 30. Oblicz medianę.

Podpowiedź 1

Dla parzystej liczby danych mediana to średnia dwóch środkowych wyrazów.

Podpowiedź 2

Środkowe są wyrazy czwarty i piąty.

Rozwiązanie

Mamy n = 8 danych, więc środkowe są wyrazy na pozycjach 4 i 5: 12 i 16.

Mediana = (12 + 16)/2 = 14 minut.

Odpowiedź: 14

Zadanie 5 · trudność 1/3

Wyniki w skoku w dal (w cm) dziewięciu zawodników, zapisane w kolejności startu: 410, 395, 430, 405, 420, 400, 415, 425, 390. Uporządkuj dane i wyznacz medianę.

Podpowiedź 1

Najpierw ustaw wyniki od najmniejszego do największego.

Podpowiedź 2

Dla 9 danych mediana jest piątym wyrazem.

Rozwiązanie

Po uporządkowaniu: 390, 395, 400, 405, 410, 415, 420, 425, 430.

Dla n = 9 mediana jest na pozycji (9+1)/2 = 5.

Piąty wyraz to 410, więc mediana wynosi 410 cm.

Odpowiedź: 410

Zadanie 6 · trudność 1/3

W tabeli podano liczbę uczniów, którzy otrzymali daną ocenę ze sprawdzianu: ocena 1 – 2 uczniów, ocena 2 – 4 uczniów, ocena 3 – 7 uczniów, ocena 4 – 5 uczniów, ocena 5 – 2 uczniów. Wyznacz medianę ocen.

Podpowiedź 1

Policz wszystkich uczniów i ustal pozycje środkowe.

Podpowiedź 2

Wypisz, jakie pozycje zajmują poszczególne oceny po uporządkowaniu.

Rozwiązanie

Liczba uczniów: 2+4+7+5+2 = 20, więc mediana to średnia wyrazów 10. i 11.

Pozycje: oceny 1 to miejsca 1–2, oceny 2 to 3–6, oceny 3 to 7–13.

Wyrazy 10. i 11. są równe 3, więc mediana = (3+3)/2 = 3.

Odpowiedź: 3

Zadanie 7 · trudność 1/3

Diagram słupkowy przedstawia liczbę uczniów klasy 3a według oceny z ostatniego sprawdzianu z matematyki: ocena 2 – 3 uczniów, ocena 3 – 6 uczniów, ocena 4 – 9 uczniów, ocena 5 – 5 uczniów, ocena 6 – 2 uczniów. Podaj dominantę ocen.

Podpowiedź 1

Dominanta to wartość występująca najczęściej.

Podpowiedź 2

Znajdź najwyższy słupek.

Rozwiązanie

Dominanta to wartość o największej liczebności.

Największa liczebność to 9 uczniów, odpowiada ocenie 4.

Dominanta wynosi 4.

Odpowiedź: 4

Zadanie 8 · trudność 1/3

W tabeli podano liczbę rodzeństwa uczniów pewnej klasy: 0 rodzeństwa – 4 uczniów, 1 – 11 uczniów, 2 – 8 uczniów, 3 – 3 uczniów, 4 – 1 uczeń. Na diagramie przedstawiono te dane. Podaj dominantę liczby rodzeństwa.

Podpowiedź 1

Szukamy wartości z największą liczebnością, a nie największej liczby.

Podpowiedź 2

Porównaj wysokości słupków.

Rozwiązanie

Liczebności: 4, 11, 8, 3, 1.

Największa to 11, dla wartości 1.

Dominanta wynosi 1.

Odpowiedź: 1

Zadanie 9 · trudność 1/3

Zapisano ceny (w zł) bochenka chleba w dziesięciu sklepach: 4, 5, 4, 6, 5, 4, 7, 5, 4, 6. Podaj dominantę cen.

Podpowiedź 1

Policz, ile razy występuje każda cena.

Podpowiedź 2

Cena 4 występuje częściej niż 5.

Rozwiązanie

Liczebności: 4 – cztery razy, 5 – trzy razy, 6 – dwa razy, 7 – raz.

Najczęściej występuje 4.

Dominanta to 4 zł.

Odpowiedź: 4 zł

Zadanie 10 · trudność 1/3

Na diagramie przedstawiono wyniki (liczba punktów) z kartkówki: 5 pkt – 7 osób, 6 pkt – 10 osób, 7 pkt – 10 osób, 8 pkt – 4 osoby. Podaj wszystkie dominanty tego zestawu danych.

Podpowiedź 1

Dominant może być więcej niż jedna.

Podpowiedź 2

Szukaj równych, najwyższych słupków.

Rozwiązanie

Liczebności: 7, 10, 10, 4.

Największa liczebność 10 występuje dla 6 i 7 punktów.

Dominanty: 6 i 7.

Odpowiedź: 6 i 7

Zadanie 11 · trudność 2/3

W klasie 3A uczy się 20 uczniów, a ich średnia ocen z matematyki wynosi 3,5. W klasie 3B jest 30 uczniów i średnia wynosi 4,0. Oblicz średnią ocen z matematyki wszystkich uczniów obu klas łącznie.

Podpowiedź 1

Oblicz sumę ocen w każdej klasie: średnia razy liczba uczniów.

Podpowiedź 2

Podziel sumę wszystkich ocen przez 50.

Rozwiązanie

Suma ocen w 3A: $20\cdot 3,5=70$.

Suma ocen w 3B: $30\cdot 4=120$.

Średnia łączna: $\frac{70+120}{50}=\frac{190}{50}=3,8$.

Odpowiedź: 3,8

Zadanie 12 · trudność 2/3

W pewnej firmie pracuje 12 kobiet i 8 mężczyzn. Średnia pensja kobiet wynosi 5000 zł, a mężczyzn 6000 zł. Oblicz średnią pensję wszystkich pracowników tej firmy.

Podpowiedź 1

Policz łączną sumę pensji kobiet i mężczyzn osobno.

Podpowiedź 2

Podziel sumę przez 20.

Rozwiązanie

Suma pensji kobiet: $12\cdot 5000=60000$.

Suma pensji mężczyzn: $8\cdot 6000=48000$.

Średnia: $\frac{108000}{20}=5400$ zł.

Odpowiedź: 5400 zł

Zadanie 13 · trudność 2/3

Średnia arytmetyczna pięciu liczb: 4, 7, $x$, 9, 12 jest równa 8. Oblicz $x$.

Podpowiedź 1

Suma pięciu liczb to 5 razy średnia.

Podpowiedź 2

Zapisz równanie $(4+7+x+9+12)/5=8$.

Rozwiązanie

Suma liczb musi wynosić $5\cdot 8=40$.

Znane liczby dają $4+7+9+12=32$.

Zatem $x=40-32=8$.

Odpowiedź: x = 8

Zadanie 14 · trudność 2/3

Pięciu uczniów otrzymało z kartkówki oceny: 3, 4, 4, 5 oraz ocenę Kasi. Średnia tych pięciu ocen wynosi 4,2. Jaką ocenę dostała Kasia?

Podpowiedź 1

Oblicz sumę wszystkich pięciu ocen: $5\cdot 4{,}2$.

Podpowiedź 2

Odejmij sumę czterech znanych ocen.

Rozwiązanie

Suma pięciu ocen to $5\cdot 4{,}2=21$.

Suma znanych ocen: $3+4+4+5=16$.

Kasia dostała $21-16=5$.

Odpowiedź: 5

Zadanie 15 · trudność 2/3

Średnia arytmetyczna sześciu liczb jest równa 15. Po dopisaniu siódmej liczby średnia wzrosła do 16. Jaką liczbę dopisano?

Podpowiedź 1

Oblicz sumę sześciu liczb oraz sumę siedmiu liczb.

Podpowiedź 2

Dopisana liczba to różnica tych sum.

Rozwiązanie

Suma sześciu liczb: $6\cdot 15=90$.

Suma siedmiu liczb: $7\cdot 16=112$.

Dopisana liczba: $112-90=22$.

Odpowiedź: 22

Zadanie 16 · trudność 2/3

Średnia arytmetyczna liczb: 2, 5, $x$, $2x$, 11 jest równa 7. Oblicz $x$.

Podpowiedź 1

Suma pięciu liczb wynosi $5\cdot 7=35$.

Podpowiedź 2

Zapisz równanie $2+5+x+2x+11=35$ i rozwiąż je.

Rozwiązanie

Suma liczb: $5\cdot 7=35$.

Mamy $18+3x=35$.

Stąd $3x=17$, czyli $x=\frac{17}{3}$.

Odpowiedź: x = 17/3

Zadanie 17 · trudność 2/3

Na rysunku przedstawiono tabelę centyli czasu dojazdu uczniów do szkoły (w minutach) w pewnej klasie: $P_{10}=5$, $P_{25}=10$, $P_{50}=15$, $P_{75}=25$, $P_{90}=35$. Jaki największy czas dojazdu miało co najmniej $75\%$ uczniów? Podaj wartość $P_{75}$ w minutach.

Podpowiedź 1

Centyl $P_{75}$ to wartość, poniżej której (lub równo z nią) mieści się około 75% wyników.

Podpowiedź 2

Odczytaj wartość w kolumnie $P_{75}$.

Rozwiązanie

Centyl $P_{75}$ odpowiada 75% obserwacji.

Z tabeli: $P_{75}=25$.

Zatem co najmniej 75% uczniów dojeżdża nie dłużej niż 25 minut.

Odpowiedź: 25 minut

Zadanie 18 · trudność 2/3

Tabela na rysunku podaje centyle wyników sprawdzianu (w punktach): $P_{10}=12$, $P_{25}=20$, $P_{50}=28$, $P_{75}=36$, $P_{90}=44$. Ania otrzymała 36 punktów. Jaki procent uczniów uzyskał wynik nie większy niż wynik Ani (przyjmij, że wynik Ani to dokładnie centyl z tabeli)?

Podpowiedź 1

Znajdź w tabeli kolumnę z wartością 36.

Podpowiedź 2

Numer centyla oznacza procent wyników poniżej lub równych tej wartości.

Rozwiązanie

Wartość 36 odpowiada centylowi $P_{75}$.

Zatem około 75% uczniów uzyskało nie więcej niż 36 punktów.

Odpowiedź: 75%

Zadanie 19 · trudność 2/3

Na rysunku przedstawiono centyle wzrostu (w cm) chłopców z pewnego rocznika: $P_{10}=150$, $P_{25}=155$, $P_{50}=160$, $P_{75}=166$, $P_{90}=172$. W badanej grupie jest 200 chłopców. Ilu z nich ma wzrost nie większy niż 155 cm (przyjmij, że dokładnie tylu, ile wynika z centyla)?

Podpowiedź 1

Wzrost 155 cm to $P_{25}$.

Podpowiedź 2

Oblicz 25% z 200.

Rozwiązanie

Wartość 155 to $P_{25}$, czyli 25% chłopców ma wzrost nie większy niż 155 cm.

$0{,}25\cdot 200=50$.

Odpowiedź: 50 chłopców

Zadanie 20 · trudność 2/3

Tabela na rysunku zawiera centyle miesięcznych zarobków (w zł) w pewnej firmie: $P_{10}=3000$, $P_{25}=3600$, $P_{50}=4400$, $P_{75}=5600$, $P_{90}=7400$. W firmie pracuje 400 osób. Ile osób zarabia więcej niż 5600 zł, a ile co najmniej 3000 zł i nie więcej niż 7400 zł? Jako wynik podaj liczbę osób zarabiających więcej niż 5600 zł.

Podpowiedź 1

5600 zł to $P_{75}$, więc 75% zarabia nie więcej, a 25% więcej.

Podpowiedź 2

Między $P_{10}$ a $P_{90}$ mieści się $90\%-10\%=80\%$ osób.

Rozwiązanie

Powyżej $P_{75}$ jest $100\%-75\%=25\%$ osób: $0{,}25\cdot400=100$.

Między $P_{10}$ a $P_{90}$ jest 80% osób: $0{,}8\cdot400=320$.

Odpowiedź: 100 osób zarabia więcej niż 5600 zł, a 320 osób mieści się w przedziale 3000–7400 zł.

Odpowiedź: 100 osób (oraz 320 osób w przedziale od 3000 do 7400 zł)

Zadanie 21 · trudność 2/3

W sklepie zważono trzy partie jabłek: 20 kg po 4 zł za kilogram, 30 kg po 5 zł za kilogram oraz 50 kg po 3 zł za kilogram. Oblicz średnią cenę 1 kg jabłek (w zł) w całej dostawie.

Podpowiedź 1

Wagami są masy poszczególnych partii.

Podpowiedź 2

Oblicz $20\cdot4+30\cdot5+50\cdot3$ i podziel przez 100.

Rozwiązanie

Łączny koszt: $80+150+150=380$ zł.

Łączna masa: $20+30+50=100$ kg.

Średnia cena: $380:100=3{,}8$ zł/kg.

Odpowiedź: 3,8 zł

Zadanie 22 · trudność 2/3

W klasie 20 uczniów napisało test. 5 uczniów uzyskało średnio 60 punktów, 10 uczniów średnio 70 punktów, a pozostali średnio 90 punktów. Oblicz średnią liczbę punktów w całej klasie.

Podpowiedź 1

Liczba uczniów w ostatniej grupie to $20-5-10=5$.

Podpowiedź 2

Wagami są liczebności grup.

Rozwiązanie

Ostatnia grupa: 5 uczniów.

Suma punktów: $5\cdot60+10\cdot70+5\cdot90=300+700+450=1450$.

Średnia: $1450:20=72{,}5$.

Odpowiedź: 72,5 pkt

Zadanie 23 · trudność 3/3

Dane są liczby: 2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9. Oblicz wariancję i odchylenie standardowe tego zbioru danych (traktuj dane jako całą populację).

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz średnią arytmetyczną: suma wynosi 40, więc średnia to 5.

Podpowiedź 2

Wariancja to średnia kwadratów odchyleń od średniej.

Rozwiązanie

Średnia: $\bar{x}=\frac{2+4+4+4+5+5+7+9}{8}=\frac{40}{8}=5$.

Kwadraty odchyleń: 9, 1, 1, 1, 0, 0, 4, 16; ich suma to 32.

Wariancja: $\sigma^2=\frac{32}{8}=4$.

Odchylenie standardowe: $\sigma=\sqrt{4}=2$.

Odpowiedź: wariancja 4, odchylenie standardowe 2

Zadanie 24 · trudność 3/3

Pięciu uczniów uzyskało z kartkówki następujące liczby punktów: 3, 5, 6, 8, 8. Oblicz wariancję i odchylenie standardowe tych wyników.

Podpowiedź 1

Średnia wynosi $\frac{30}{5}=6$.

Podpowiedź 2

Policz średnią z kwadratów odchyleń: $(-3)^2, (-1)^2, 0, 2^2, 2^2$.

Rozwiązanie

Średnia: $\bar{x}=\frac{3+5+6+8+8}{5}=6$.

Kwadraty odchyleń: 9, 1, 0, 4, 4; suma to 18.

Wariancja: $\sigma^2=\frac{18}{5}=3{,}6$.

Odchylenie: $\sigma=\sqrt{\frac{18}{5}}=\frac{3\sqrt{10}}{5}$.

Odpowiedź: wariancja 3,6; odchylenie standardowe $\sqrt{3{,}6}=\frac{3\sqrt{10}}{5}$

Zadanie 25 · trudność 3/3

Średnia arytmetyczna czterech liczb: 4, 6, 8, $x$ jest równa 7. Wyznacz $x$, a następnie oblicz wariancję i odchylenie standardowe tych czterech liczb.

Podpowiedź 1

Z równania $\frac{4+6+8+x}{4}=7$ wyznacz $x$.

Podpowiedź 2

Odchylenia od średniej 7 to: $-3,-1,1,3$.

Rozwiązanie

$\frac{18+x}{4}=7$, stąd $x=10$.

Odchylenia od średniej: $-3,-1,1,3$; kwadraty: 9, 1, 1, 9, suma 20.

Wariancja: $\sigma^2=\frac{20}{4}=5$.

Odchylenie standardowe: $\sigma=\sqrt5$.

Odpowiedź: $x=10$, wariancja 5, odchylenie $\sqrt5$

Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.

Ucz się tego działu w aplikacji Interaktywnie: podpowiedzi, sprawdzanie, powtórki i korepetytor AI.