Funkcja liniowa opisuje rzeczy, które rosną lub maleją w stałym tempie: cenę taksówki, stan konta przy stałych wpłatach, drogę przy stałej prędkości. Jej wykresem jest prosta. Nauczysz się czytać z wzoru i wykresu wszystko, co ważne, oraz budować własne modele.
Postać kierunkowa funkcji liniowej
Funkcją liniową nazywamy funkcję o wzorze
$$f(x)=ax+b,$$
gdzie $a$ i $b$ są dowolnymi liczbami rzeczywistymi. Jeśli nie podano inaczej, dziedziną są wszystkie liczby rzeczywiste.
Współczynnik kierunkowy $a$ mówi, jak stromo biegnie prosta. Wyraz wolny $b$ to wartość funkcji dla $x=0$, czyli punkt $(0,b)$, w którym prosta przecina oś $Oy$.
Przykład: w $f(x)=3x-2$ mamy $a=3$, $b=-2$.
Współczynnik kierunkowy z dwóch punktów
Jeśli prosta przechodzi przez $A=(x_1,y_1)$ i $B=(x_2,y_2)$, gdzie $x_1\ne x_2$, to
$$a=\frac{y_2-y_1}{x_2-x_1}.$$
Dlaczego tak? Gdy $x$ rośnie o 1, wartość $y$ zmienia się zawsze o to samo, czyli o $a$. Wzór liczy, o ile zmienia się $y$ na jednostkę zmiany $x$. Dla funkcji liniowej to tempo jest stałe, więc nie ma znaczenia, które dwa punkty wybierzemy.
Rysowanie wykresu i odczyt własności
Prostą wyznaczają dwa punkty. Wystarczy więc:
1. policzyć $f$ dla dwóch wygodnych argumentów (np. $x=0$ i $x=2$),
2. zaznaczyć punkty,
3. poprowadzić przez nie prostą.
Jeśli dziedzina jest ograniczona, np. $x\in[0,4]$, rysujemy tylko odcinek z zaznaczonymi końcami, a nie całą prostą.
Z wykresu odczytasz: wyraz wolny (przecięcie z $Oy$), miejsce zerowe (przecięcie z $Ox$), a także to, czy funkcja rośnie, czy maleje.
Miejsce zerowe i monotoniczność
Miejsce zerowe to argument, dla którego $f(x)=0$. Z równania $ax+b=0$ dla $a\neq0$:
Krok 2. Wstawiamy punkt $A$ do $y=-2x+b$: $5=-2\cdot1+b$, więc $b=7$.
Krok 3. Wzór: $f(x)=-2x+7$.
Sprawdzenie: $f(4)=-8+7=-1$. Zgadza się.
Miejsce zerowe: $x_0=-\frac{7}{-2}=3{,}5$. Funkcja jest malejąca, bo $a<0$.
Proste równoległe i prostopadłe
Dla prostych $y=a_1x+b_1$ i $y=a_2x+b_2$:
- równoległe, gdy $a_1=a_2$ (a $b_1\ne b_2$),
- prostopadłe, gdy $$a_1\cdot a_2=-1.$$
Intuicja: obrót prostej o $90^\circ$ zamienia „w prawo $1$, w górę $a$” na „w górę $1$, w lewo $a$”, co daje nachylenie $-\frac1a$.
Uwaga o prostych pionowych: prosta $x=c$ nie jest wykresem funkcji. Jest prostopadła do każdej prostej poziomej $y=b$, choć iloczyn $a_1a_2=-1$ tu nie ma sensu.
Postać ogólna prostej: $Ax+By+C=0$. Gdy $B\ne0$, przekształcamy ją do $y=-\frac AB x-\frac CB$.
Przykład: prosta równoległa i prostopadła
Dana jest prosta $y=\frac12x+3$ i punkt $P=(4,1)$.
Równoległa: $a=\frac12$. Wstawiamy $P$: $1=\frac12\cdot4+b$, więc $b=-1$. Wzór: $y=\frac12x-1$.
Prostopadła: $a\cdot\frac12=-1$, więc $a=-2$. Wstawiamy $P$: $1=-2\cdot4+b$, więc $b=9$. Wzór: $y=-2x+9$.
Przykład: układ równań i model
Firma A pobiera za wynajem roweru 10 zł plus 4 zł za godzinę: $y=4x+10$. Firma B: 20 zł stałej opłaty i 2 zł za godzinę: $y=2x+20$.
Metoda graficzna: rysujemy obie proste. Przecinają się w punkcie, którego współrzędne spełniają oba równania.
Sprawdzenie rachunkiem: $4x+10=2x+20$, więc $2x=10$, $x=5$, $y=30$. Punkt przecięcia: $(5,30)$.
Interpretacja: przy 5 godzinach obie firmy kosztują tyle samo, czyli 30 zł. Dla krótszego wynajmu taniej jest w firmie A, dla dłuższego w B.
Typowe błędy
- Wyraz wolny to nie miejsce zerowe. $b$ to wartość w $x=0$, a $x_0$ to argument, dla którego $y=0$.
- Ograniczona dziedzina: wykresem jest wtedy odcinek lub półprosta, nie cała prosta.
- Wzór $-\frac ba$ tylko dla $a\ne0$. Dla $f(x)=5$ nie ma miejsca zerowego, a dla $f(x)=0$ każdy $x$ jest zerem.
- Prostopadłość: nie zapomnij o prostych pionowych i poziomych, bo warunek $a_1a_2=-1$ ich nie obejmuje.
- Znak: prostopadła do $a=2$ ma $a=-\frac12$, a nie $\frac12$ ani $-2$.
Podsumowanie
- $f(x)=ax+b$; wykresem jest prosta.
- $a=\frac{y_2-y_1}{x_2-x_1}$ określa nachylenie i monotoniczność.
- $b$ to przecięcie z osią $Oy$, a miejsce zerowe to $x_0=-\frac ba$ dla $a\neq0$.
- Równoległe: równe $a$. Prostopadłe: $a_1a_2=-1$.
- Rozwiązanie układu to punkt przecięcia prostych.
- W modelach $a$ to tempo zmian, a $b$ wartość początkowa.
Zadania (26)
Zadanie 1 · trudność 1/3
Na rysunku przedstawiono wykres funkcji liniowej $f$. Prosta przechodzi przez punkty $A=(0,2)$ i $B=(2,6)$. Podaj wzór funkcji $f$ i wyznacz jej miejsce zerowe.
Podpowiedź 1
Odczytaj wyraz wolny b z punktu przecięcia z osią Oy.
Podpowiedź 2
Współczynnik a oblicz ze wzoru a=(6-2)/(2-0).
Rozwiązanie
Punkt A=(0,2) leży na osi Oy, więc b=2.
Współczynnik kierunkowy: $a=\frac{6-2}{2-0}=2$, więc $f(x)=2x+2$.
Miejsce zerowe: $2x+2=0$, stąd $x=-1$.
Odpowiedź: f(x)=2x+2, miejsce zerowe x=-1
Zadanie 2 · trudność 1/3
Funkcja liniowa dana jest wzorem $f(x)=-x+3$. Wyznacz punkty przecięcia wykresu z osiami układu współrzędnych i określ, czy funkcja jest rosnąca, czy malejąca. Narysowany wykres przechodzi przez te punkty.
Podpowiedź 1
Z osią Oy: podstaw x=0.
Podpowiedź 2
Z osią Ox: rozwiąż f(x)=0; o monotoniczności decyduje znak a.
Rozwiązanie
$f(0)=3$, więc punkt $(0,3)$.
$-x+3=0$ daje $x=3$, punkt $(3,0)$.
Współczynnik $a=-1<0$, więc funkcja jest malejąca.
Odpowiedź: (0,3) i (3,0); funkcja malejąca
Zadanie 3 · trudność 1/3
Na rysunku widać wykres funkcji liniowej $g$ przechodzący przez punkty $(0,-1)$ i $(4,1)$. Dla jakich argumentów $x$ wartości funkcji są dodatnie? Podaj najpierw wzór funkcji.
Podpowiedź 1
Oblicz a=(1-(-1))/(4-0).
Podpowiedź 2
Znajdź miejsce zerowe i sprawdź, w którą stronę rośnie funkcja.
Rozwiązanie
$b=-1$, $a=\frac{1+1}{4}=\frac12$, więc $g(x)=\frac12x-1$.
Miejsce zerowe: $\frac12x-1=0$, $x=2$.
Funkcja jest rosnąca, więc $g(x)>0$ dla $x>2$.
Odpowiedź: g(x)=x/2-1, g(x)>0 dla x>2
Zadanie 4 · trudność 1/3
Taksówkarz pobiera opłatę początkową 6 zł oraz 3 zł za każdy przejechany kilometr. Wykres przedstawia koszt $K$ przejazdu w zależności od liczby kilometrów $x$ (prosta przechodzi przez punkty $(0,6)$ i $(4,18)$). Podaj wzór funkcji $K(x)$ i oblicz, ile kilometrów można przejechać za 30 zł.
Podpowiedź 1
Opłata początkowa to wyraz wolny, cena km to współczynnik kierunkowy.
Podpowiedź 2
Rozwiąż równanie 3x+6=30.
Rozwiązanie
Z wykresu: $K(0)=6$, $a=\frac{18-6}{4}=3$, więc $K(x)=3x+6$.
Równanie: $3x+6=30$, czyli $3x=24$.
Stąd $x=8$ km.
Odpowiedź: K(x)=3x+6, 8 km
Zadanie 5 · trudność 1/3
Dana jest funkcja liniowa $f(x)=3x-12$. Podaj miejsce zerowe tej funkcji i określ, czy funkcja jest rosnąca, malejąca czy stała.
Podpowiedź 1
Miejsce zerowe: rozwiąż równanie f(x)=0.
Podpowiedź 2
O monotoniczności decyduje znak współczynnika a przy x.
Rozwiązanie
Rozwiązujemy 3x-12=0, stąd 3x=12, czyli x=4.
Współczynnik kierunkowy a=3>0, więc funkcja jest rosnąca.
Odpowiedź: x=4, funkcja rosnąca
Zadanie 6 · trudność 1/3
Funkcja liniowa $f(x)=-2x+10$. Dla jakich argumentów $x$ funkcja przyjmuje wartości dodatnie? Podaj odpowiedź w postaci nierówności.
Podpowiedź 1
Rozwiąż nierówność -2x+10>0.
Podpowiedź 2
Pamiętaj o zmianie znaku nierówności przy dzieleniu przez liczbę ujemną.
Rozwiązanie
Zapisujemy -2x+10>0, czyli -2x>-10.
Dzielimy przez -2 i zmieniamy zwrot nierówności: x<5.
Odpowiedź: x<5
Zadanie 7 · trudność 1/3
Funkcja liniowa $f(x)=(m-3)x+5$ jest malejąca, a jej miejsce zerowe jest równe $2{,}5$. Oblicz $m$ i sprawdź, czy warunek malejącości jest spełniony.
Podpowiedź 1
Podstaw x=2,5 do wzoru, f(2,5)=0.
Podpowiedź 2
Funkcja malejąca ma współczynnik m-3<0.
Rozwiązanie
Z warunku (m-3)·2,5+5=0 mamy (m-3)·2,5=-5, więc m-3=-2.
Stąd m=1. Wtedy a=-2<0, więc funkcja jest malejąca – warunek spełniony.
Odpowiedź: m=1, warunek spełniony (a=-2<0)
Zadanie 8 · trudność 1/3
Funkcja liniowa $f$ spełnia warunki $f(1)=-1$ oraz $f(4)=5$. Wyznacz wzór funkcji, jej miejsce zerowe oraz zbiór argumentów, dla których $f(x)<0$.
Podpowiedź 1
Oblicz a ze wzoru a=(f(4)-f(1))/(4-1), potem b z f(1)=-1.
Podpowiedź 2
Funkcja rosnąca jest ujemna na lewo od miejsca zerowego.
Rozwiązanie
a=(5-(-1))/(4-1)=2. Z f(1)=2+b=-1 otrzymujemy b=-3, więc f(x)=2x-3.
2x-3=0 daje x=3/2.
Ponieważ a=2>0, funkcja jest rosnąca, więc f(x)<0 dla x<3/2.
Odpowiedź: f(x)=2x-3, x_0=3/2, f(x)<0 dla x<3/2
Zadanie 9 · trudność 2/3
Wykres funkcji liniowej $f$ przechodzi przez punkty $A=(0,3)$ i $B=(2,7)$ (patrz rysunek). Wyznacz wzór funkcji $f$.
Podpowiedź 1
Punkt A leży na osi Oy, więc odczytaj wyraz wolny b.
Podpowiedź 2
Współczynnik kierunkowy to a=(y_B-y_A)/(x_B-x_A).
Rozwiązanie
Punkt $A=(0,3)$ leży na osi Oy, więc $b=3$.
Obliczamy $a=\frac{7-3}{2-0}=2$.
Wzór: $f(x)=2x+3$.
Odpowiedź: f(x)=2x+3
Zadanie 10 · trudność 2/3
Prosta na rysunku przechodzi przez punkty $A=(-2,5)$ oraz $B=(4,-1)$. Wyznacz wzór funkcji liniowej, której wykresem jest ta prosta.
Podpowiedź 1
Oblicz a=(−1−5)/(4−(−2)).
Podpowiedź 2
Podstaw współrzędne punktu B do y=ax+b.
Rozwiązanie
$a=\frac{-1-5}{4+2}=-1$.
Z punktu $B$: $-1=-1\cdot4+b$, stąd $b=3$.
Wzór: $f(x)=-x+3$.
Odpowiedź: f(x)=-x+3
Zadanie 11 · trudność 2/3
Wykres funkcji liniowej $g$ przecina oś Ox w punkcie $(3,0)$ i oś Oy w punkcie $(0,-4)$ (rysunek). Wyznacz wzór funkcji $g$.
Podpowiedź 1
Z punktu na osi Oy odczytaj b.
Podpowiedź 2
Miejsce zerowe 3 daje równanie a·3+b=0.
Rozwiązanie
Z punktu $(0,-4)$: $b=-4$.
Z $(3,0)$: $3a-4=0$, więc $a=\frac43$.
Wzór: $g(x)=\frac43x-4$.
Odpowiedź: g(x)=(4/3)x-4
Zadanie 12 · trudność 2/3
Wykres funkcji liniowej $h$ jest równoległy do prostej $y=-\tfrac12x+1$ i przechodzi przez punkt $P=(6,-2)$ (rysunek: prosta przerywana to $y=-\tfrac12x+1$). Wyznacz wzór funkcji $h$ i podaj jej miejsce zerowe.
Podpowiedź 1
Proste równoległe mają równe współczynniki kierunkowe.
Podpowiedź 2
Podstaw P do y=-½x+b.
Rozwiązanie
Równoległość daje $a=-\frac12$.
Z punktu $P$: $-2=-3+b$, więc $b=1$.
Wzór: $h(x)=-\frac12x+1$ (to ta sama prosta, bo $P$ leży na prostej danej). Miejsce zerowe: $-\frac12x+1=0$, czyli $x=2$.
Odpowiedź: h(x)=-1/2 x+1, miejsce zerowe x=2
Zadanie 13 · trudność 2/3
Wyznacz równanie prostej równoległej do prostej $y = 3x - 5$ i przechodzącej przez punkt $A=(2, 4)$. Podaj wynik w postaci $y=ax+b$.
Podpowiedź 1
Proste równoległe mają równe współczynniki kierunkowe.
Podpowiedź 2
Podstaw współrzędne punktu A do y = 3x + b i wyznacz b.
Rozwiązanie
Współczynnik kierunkowy szukanej prostej wynosi $a=3$, więc $y=3x+b$.
Podstawiamy $A=(2,4)$: $4=3\cdot 2+b$, stąd $b=-2$.
Szukana prosta: $y=3x-2$.
Odpowiedź: y = 3x - 2
Zadanie 14 · trudność 2/3
Wyznacz równanie prostej równoległej do prostej $y = -\frac{1}{2}x + 7$ i przechodzącej przez punkt $B=(-4, 3)$.
Podpowiedź 1
Szukana prosta ma współczynnik kierunkowy $-\frac{1}{2}$.
Podpowiedź 2
Podstaw $x=-4$, $y=3$ do $y=-\frac12x+b$.
Rozwiązanie
Z równoległości $a=-\frac12$, więc $y=-\frac12x+b$.
Podstawiamy $B$: $3=-\frac12\cdot(-4)+b=2+b$, stąd $b=1$.
Szukana prosta: $y=-\frac12x+1$.
Odpowiedź: y = -1/2 x + 1
Zadanie 15 · trudność 2/3
Prosta $k$ jest dana równaniem $4x - 2y + 6 = 0$. Wyznacz równanie prostej równoległej do $k$, przechodzącej przez punkt $C=(3, -1)$. Podaj wynik w postaci $y=ax+b$.
Podpowiedź 1
Przekształć równanie prostej k do postaci kierunkowej.
Podpowiedź 2
Z $-2y=-4x-6$ dostajesz $y=2x+3$, więc $a=2$.
Rozwiązanie
Przekształcamy: $2y=4x+6$, więc $y=2x+3$. Zatem $a=2$.
Szukana prosta: $y=2x+b$. Podstawiamy $C$: $-1=2\cdot3+b$, stąd $b=-7$.
Szukana prosta: $y=2x-7$.
Odpowiedź: y = 2x - 7
Zadanie 16 · trudność 2/3
Prosta $l$ przechodzi przez punkty $P=(1, 2)$ i $Q=(4, 8)$. Wyznacz równanie prostej równoległej do $l$, która przechodzi przez punkt $R=(-3, 5)$. Następnie sprawdź, czy punkt $S=(0, 11)$ leży na tej prostej.
Po wyznaczeniu równania podstaw $x=0$ i porównaj z 11.
Rozwiązanie
Współczynnik prostej $l$: $a=\frac{8-2}{4-1}=2$.
Szukana prosta: $y=2x+b$; z punktu $R$: $5=2\cdot(-3)+b$, więc $b=11$. Równanie: $y=2x+11$.
Dla $x=0$ mamy $y=11$, więc punkt $S$ leży na prostej: TAK.
Odpowiedź: y = 2x + 11; TAK
Zadanie 17 · trudność 2/3
Na rysunku przedstawiono proste $k: y=x+1$ oraz $l: y=-x+5$. Odczytaj z rysunku i podaj rozwiązanie układu równań $\begin{cases} y=x+1 \\ y=-x+5 \end{cases}$.
Podpowiedź 1
Rozwiązaniem układu są współrzędne punktu przecięcia prostych.
Podpowiedź 2
Odczytaj z rysunku współrzędne punktu wspólnego obu prostych.
Rozwiązanie
Proste przecinają się w jednym punkcie, więc układ ma jedno rozwiązanie.
Z rysunku punkt przecięcia to $(2,3)$.
Sprawdzenie: $3=2+1$ oraz $3=-2+5$. Zatem $x=2$, $y=3$.
Odpowiedź: x=2, y=3
Zadanie 18 · trudność 2/3
Rozwiąż graficznie układ równań $\begin{cases} y=2x-1 \\ y=-x+5 \end{cases}$. Na rysunku narysowano obie proste (jedna kratka to 1 jednostka). Podaj wartość $x$ w rozwiązaniu oraz wartość $y$.
Podpowiedź 1
Znajdź na rysunku punkt wspólny prostych.
Podpowiedź 2
Sprawdź współrzędne, podstawiając do obu równań.
Rozwiązanie
Prosta $y=2x-1$ przechodzi przez $(0,-1)$ i $(2,3)$.
Prosta $y=-x+5$ przechodzi przez $(0,5)$ i $(2,3)$.
Punkt przecięcia to $(2,3)$, więc $x=2$, $y=3$.
Odpowiedź: x=2, y=3
Zadanie 19 · trudność 2/3
Na rysunku przedstawiono proste $y=\frac{1}{2}x+1$ oraz $y=\frac{1}{2}x-2$. Ile rozwiązań ma układ $\begin{cases} y=\frac{1}{2}x+1 \\ y=\frac{1}{2}x-2 \end{cases}$? Odpowiedz: 0, 1 albo nieskończenie wiele, i uzasadnij.
Podpowiedź 1
Porównaj współczynniki kierunkowe obu prostych.
Podpowiedź 2
Czy proste równoległe mają punkt wspólny?
Rozwiązanie
Obie proste mają współczynnik kierunkowy $\frac12$, więc są równoległe.
Wyrazy wolne są różne ($1\ne-2$), więc proste nie pokrywają się.
Brak punktów wspólnych, więc układ nie ma rozwiązań (jest sprzeczny).
Odpowiedź: 0 rozwiązań (układ sprzeczny)
Zadanie 20 · trudność 3/3
Wyznacz równanie prostej prostopadłej do prostej $3x+4y-8=0$, przechodzącej przez punkt $B=(-3,2)$.
Podpowiedź 1
Przekształć równanie do postaci kierunkowej.
Podpowiedź 2
Współczynnik prostej prostopadłej to liczba przeciwna do odwrotności.
Rozwiązanie
Z $3x+4y-8=0$ mamy $y=-\frac{3}{4}x+2$, więc $a_1=-\frac{3}{4}$.
Szukany współczynnik: $a=\frac{4}{3}$.
Podstawiamy $B$: $2=\frac{4}{3}\cdot(-3)+b=-4+b$, więc $b=6$.
Odpowiedź: $y=\frac{4}{3}x+6$.
Odpowiedź: $y=\frac{4}{3}x+6$
Zadanie 21 · trudność 3/3
Dane są punkty $A=(1,2)$ i $B=(5,4)$. Wyznacz równanie prostej prostopadłej do prostej $AB$, przechodzącej przez punkt $C=(2,-3)$.
Podpowiedź 1
Oblicz współczynnik kierunkowy prostej $AB$ ze wzoru $\frac{y_B-y_A}{x_B-x_A}$.
Podpowiedź 2
Następnie wyznacz współczynnik prostopadłej i podstaw punkt $C$.
Rozwiązanie
$a_{AB}=\frac{4-2}{5-1}=\frac{1}{2}$.
Prosta prostopadła ma $a=-2$.
Podstawiamy $C$: $-3=-2\cdot 2+b=-4+b$, więc $b=1$.
Odpowiedź: $y=-2x+1$.
Odpowiedź: $y=-2x+1$
Zadanie 22 · trudność 3/3
Prosta $k$ ma równanie $y=(m+1)x+5$ i jest prostopadła do prostej $l$ o równaniu $y=\frac{1}{3}x-2$. Wyznacz $m$, a następnie równanie prostej prostopadłej do $k$ przechodzącej przez punkt $P=(6,-1)$.
Prosta prostopadła do $k$ jest równoległa do $l$, ma więc ten sam współczynnik kierunkowy.
Rozwiązanie
$(m+1)\cdot\frac{1}{3}=-1$, stąd $m+1=-3$, czyli $m=-4$.
Prosta $k$: $y=-3x+5$, więc prostopadła ma $a=\frac{1}{3}$.
Podstawiamy $P$: $-1=\frac{1}{3}\cdot 6+b=2+b$, więc $b=-3$.
Odpowiedź: $m=-4$, $y=\frac{1}{3}x-3$.
Odpowiedź: $m=-4$, $y=\frac{1}{3}x-3$
Zadanie 23 · trudność 3/3
Taksówka w Krakowie pobiera opłatę początkową 8 zł oraz 3 zł za każdy przejechany kilometr. Zapisz wzór funkcji $f(x)$ opisującej koszt przejazdu $x$ kilometrów i oblicz koszt trasy 14 km.
Podpowiedź 1
Opłata początkowa to wyraz wolny, a cena za kilometr to współczynnik kierunkowy.
Podpowiedź 2
Podstaw x = 14 do wzoru.
Rozwiązanie
Model liniowy: $f(x)=3x+8$.
Dla $x=14$: $f(14)=3\cdot14+8=42+8=50$.
Koszt przejazdu wynosi 50 zł.
Odpowiedź: f(x)=3x+8; 50 zł
Zadanie 24 · trudność 3/3
Basen o pojemności 120 m³ jest napełniany wodą ze stałą szybkością. Po 2 godzinach napełniania w basenie było 30 m³ wody, a po 5 godzinach 75 m³. Zapisz wzór funkcji $V(t)$ opisującej ilość wody (w m³) po $t$ godzinach i oblicz, po ilu godzinach basen będzie pełny.
Podpowiedź 1
Oblicz współczynnik kierunkowy: (75−30)/(5−2).
Podpowiedź 2
Wyznacz b z warunku V(2)=30, potem rozwiąż V(t)=120.
Firma A wynajmuje samochód za 100 zł opłaty stałej i 0,50 zł za każdy kilometr. Firma B pobiera 60 zł opłaty stałej i 0,70 zł za kilometr. Dla ilu kilometrów wynajem w firmie A jest tańszy niż w firmie B? Podaj najmniejszą całkowitą liczbę kilometrów, dla której firma A jest tańsza.
Podpowiedź 1
Zapisz koszty: A(x)=100+0,5x, B(x)=60+0,7x.
Podpowiedź 2
Rozwiąż nierówność A(x) < B(x).
Rozwiązanie
$A(x)=0{,}5x+100$, $B(x)=0{,}7x+60$.
$0{,}5x+100<0{,}7x+60$, czyli $40<0{,}2x$, więc $x>200$.
Dla 200 km koszty są równe (200 zł), więc najmniejsza całkowita liczba to 201 km.
Odpowiedź: 201 km
Zadanie 26 · trudność 3/3
Temperatura wody w czajniku rosła liniowo. O godzinie 7:00 wynosiła 20°C, a o 7:04 wynosiła 80°C. Niech $T(t)$ oznacza temperaturę po $t$ minutach od 7:00. Zapisz wzór $T(t)$, podaj, o ile stopni temperatura rośnie w ciągu minuty, i oblicz, o której minucie (licząc od 7:00) woda osiągnie 100°C.
Podpowiedź 1
Współczynnik kierunkowy to (80−20)/4.
Podpowiedź 2
Rozwiąż równanie 15t+20=100.
Rozwiązanie
$a=\frac{80-20}{4}=15$, a $T(0)=20$, więc $T(t)=15t+20$.
Temperatura rośnie o 15°C na minutę.
$15t+20=100$, stąd $t=\frac{80}{15}=\frac{16}{3}$ minuty, czyli 5 min 20 s.
Odpowiedź: T(t)=15t+20; 15°C/min; po 5,33 min, tzn. po 16/3 minuty
Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.