Liczydłomatematyka · webp.pl

Wyrażenia algebraiczne i równania — klasa 8

Oś liczbowa pozwala zobaczyć liczby jak punkty na ulicy: widać, która jest dalej, a która bliżej. Potem zamienimy liczby na litery i nauczymy się upraszczać wyrażenia, rozwiązywać równania oraz proporcje. To narzędzia, które przydadzą się w każdym kolejnym dziale matematyki.

Oś liczbowa i współrzędna punktu

Oś liczbowa to prosta, na której wybrano punkt zero, jednostkę i kierunek (zwykle w prawo). Liczby dodatnie leżą na prawo od zera, ujemne na lewo.

Liczbę przypisaną punktowi nazywamy jego współrzędną. Zapisujemy np. $A=-3$.

Na osi większa liczba leży zawsze bardziej na prawo. Dlatego $-5<-2<0<1{,}5$. Temperatura $-5^\circ$C jest niższa niż $-2^\circ$C, choć 5 jest większe od 2. Uważaj na to przy liczbach ujemnych.

Wartość bezwzględna i odległość

Wartość bezwzględna liczby $a$ to jej odległość od zera:

$$|a|=\begin{cases}a & \text{gdy } a\ge 0\\ -a & \text{gdy } a<0\end{cases}$$

Np. $|7|=7$, $|-4|=4$. Wynik nigdy nie jest ujemny.

Odległość punktów o współrzędnych $a$ i $b$:

$$|a-b|$$

Uzasadnienie: gdy $a<b$, odcinek ma długość $b-a$, a wartość bezwzględna dba o to, by wynik był dodatni niezależnie od kolejności punktów.

Środek odcinka o końcach $a$ i $b$ to średnia arytmetyczna:

$$\frac{a+b}{2}$$

Odległość i środek odcinka

Punkty: $A=-6$, $B=3{,}5$.

Odległość: $|-6-3{,}5|=|-9{,}5|=9{,}5$.

Środek: $\frac{-6+3{,}5}{2}=\frac{-2{,}5}{2}=-1{,}25$.

Sprawdzenie: od $-6$ do $-1{,}25$ jest $4{,}75$, od $-1{,}25$ do $3{,}5$ też $4{,}75$. Zgadza się.

Typowe błędy na osi

- Odległość nie może być ujemna. Jeśli wyszło $-4$, weź wartość bezwzględną: $4$. - $-8<-3$, bo $-8$ leży bardziej na lewo. Nie porównuj „samych cyfr”. - Przy środku odcinka dodajemy współrzędne (ze znakami!), a dopiero potem dzielimy przez 2.

Wyrażenia algebraiczne, wyrazy podobne, nawiasy

Wyrażenie algebraiczne to zapis z liczbami, literami i działaniami, np. $3x+5$. Jeśli bok kwadratu ma $a$ cm, obwód to $4a$, a pole $a^2$.

Wyrazy podobne mają taką samą część literową. Można je dodawać: $5x+2x=7x$, ale $5x+2y$ ani $3x+x^2$ nie upraszczamy.

Usuwanie nawiasów: przed nawiasem z plusem znaki zostają, z minusem zmieniają się wszystkie:

$4x-(2x-3)=4x-2x+3=2x+3$.

Wartość wyrażenia dla $x=2$: $3x+5=3\cdot2+5=11$.

Mnożenie sum algebraicznych

Mnożymy każdy składnik przez każdy:

$$a(b+c)=ab+ac$$ $$(a+b)(c+d)=ac+ad+bc+bd$$

Ważne szczególne przypadki:

$$(a+b)^2=a^2+2ab+b^2,\qquad (a-b)^2=a^2-2ab+b^2$$

Uzasadnienie: $(a+b)^2=(a+b)(a+b)=a^2+ab+ba+b^2$. Wyraz $2ab$ powstaje z dwóch iloczynów „mieszanych”.

Np. $(x+3)(x-2)=x^2-2x+3x-6=x^2+x-6$.

Upraszczanie wyrażeń

Uprość: $2(3x-1)-(x-4)(x+1)$.

1. $2(3x-1)=6x-2$. 2. $(x-4)(x+1)=x^2+x-4x-4=x^2-3x-4$. 3. Odejmujemy cały nawias: $6x-2-x^2+3x+4$. 4. Wyrazy podobne: $-x^2+9x+2$.

Sprawdzenie dla $x=1$: na początku $2\cdot2-(-3)(2)=4+6=10$, na końcu $-1+9+2=10$. Zgadza się.

Typowe błędy w algebrze

- $(x+3)^2\ne x^2+9$. Brakuje $6x$. Podobnie $(a-b)^2\ne a^2-b^2$. - Przy $-(x-4)$ zmieniamy znaki wszystkich składników: $-x+4$. - W mnożeniu dwóch nawiasów powinny być cztery iloczyny, nie pomijaj żadnego. - Nie łącz $3x$ z $3$ ani $x^2$ z $x$.

Równania, proporcje, proporcjonalność prosta

Równanie liniowe rozwiązujemy, wykonując to samo działanie po obu stronach, jak na wadze w równowadze.

Przykład: $5x-7=2x+8$. Odejmij $2x$: $3x-7=8$. Dodaj 7: $3x=15$. Podziel przez 3: $x=5$.

Proporcja to równość dwóch ilorazów:

$$\frac{a}{b}=\frac{c}{d}\Rightarrow ad=bc$$

Mnożymy „na krzyż”. Np. $\frac{x}{6}=\frac{5}{4}$ daje $4x=30$, czyli $x=7{,}5$.

Proporcjonalność prosta: gdy jedna wielkość rośnie $k$ razy, druga też. Zapis:

$$y=kx$$

Współczynnik $k=\frac{y}{x}$ jest stały. Jeśli 3 kg jabłek kosztują 12 zł, to $k=4$ zł/kg i 5 kg kosztuje $y=4\cdot5=20$ zł.

Zadanie tekstowe i podsumowanie

Zadanie. Kasia ma o 6 zł więcej niż Olek. Razem mają 38 zł. Ile ma każde?

Niech Olek ma $x$ zł, wtedy Kasia $x+6$.

$x+(x+6)=38$, więc $2x+6=38$, $2x=32$, $x=16$.

Olek ma 16 zł, Kasia 22 zł. Suma: 38 zł. Zgadza się.

Podsumowanie: - Odległość: $|a-b|$, środek: $\frac{a+b}{2}$. - Wartość bezwzględna nigdy nie jest ujemna. - Łącz tylko wyrazy podobne i pilnuj znaków przy nawiasach. - W równaniu działaj na obu stronach. - W proporcji mnóż na krzyż, a w $y=kx$ szukaj stałego $k$.

Zadania (33)

Zadanie 1 · trudność 1/3

Uporządkuj liczby od najmniejszej do największej: $3$, $-5$, $0$, $-1$, $4$.

Podpowiedź 1

Liczby ujemne leżą na osi na lewo od zera.

Podpowiedź 2

Z dwóch liczb ujemnych mniejsza jest ta, która jest dalej od zera.

Rozwiązanie

Liczby ujemne: $-5$ i $-1$. Ponieważ $-5$ jest dalej od zera, to $-5<-1$.

Potem zero, a następnie liczby dodatnie $3$ i $4$.

Kolejność: $-5<-1<0<3<4$.

Odpowiedź: -5, -1, 0, 3, 4

Zadanie 2 · trudność 1/3

Uporządkuj liczby od największej do najmniejszej: $0{,}5$, $-\frac{3}{4}$, $\frac{1}{4}$, $-1{,}2$, $1\frac{1}{2}$.

Podpowiedź 1

Zamień ułamki zwykłe na dziesiętne.

Podpowiedź 2

$-\frac{3}{4}=-0{,}75$, $\frac14=0{,}25$, $1\frac12=1{,}5$.

Rozwiązanie

Zapisujemy dziesiętnie: $0{,}5$; $-0{,}75$; $0{,}25$; $-1{,}2$; $1{,}5$.

Dodatnie od największej: $1{,}5>0{,}5>0{,}25$.

Ujemne: $-0{,}75>-1{,}2$.

Odpowiedź: $1\frac12>0{,}5>\frac14>-\frac34>-1{,}2$.

Odpowiedź: 1 1/2, 0,5, 1/4, -3/4, -1,2

Zadanie 3 · trudność 1/3

Uporządkuj rosnąco liczby: $a=-\frac{2}{3}$, $b=-0{,}6$, $c=\sqrt{4}$, $d=-|-1|$, $e=\frac{5}{3}$. Podaj, która liczba jest druga w kolejności od najmniejszej (litera).

Podpowiedź 1

Oblicz: $\sqrt4=2$, $-|-1|=-1$.

Podpowiedź 2

Porównaj $-\frac23\approx-0{,}67$ z $-0{,}6$.

Rozwiązanie

Wartości: $a\approx-0{,}67$, $b=-0{,}6$, $c=2$, $d=-1$, $e=1\frac23$.

Kolejność rosnąca: $d<a<b<e<c$.

Druga od najmniejszej jest liczba $a$.

Odpowiedź: a

Zadanie 4 · trudność 1/3

Uprość wyrażenie: $5x+3x-2x$.

Podpowiedź 1

Wyrazy mają tę samą część literową $x$.

Podpowiedź 2

Dodaj i odejmij współczynniki: $5+3-2$.

Rozwiązanie

Wszystkie wyrazy zawierają $x$, więc są podobne.

$5x+3x-2x=(5+3-2)x=6x$.

Odpowiedź: 6x

Zadanie 5 · trudność 1/3

Uprość wyrażenie: $7a+4b-3a+b$.

Podpowiedź 1

Połącz osobno wyrazy z $a$ i wyrazy z $b$.

Podpowiedź 2

$7a-3a$ oraz $4b+b$.

Rozwiązanie

Wyrazy z $a$: $7a-3a=4a$.

Wyrazy z $b$: $4b+b=5b$. Wynik: $4a+5b$.

Odpowiedź: 4a+5b

Zadanie 6 · trudność 1/3

Uprość wyrażenie: $3(2x-1)-4x+5$.

Podpowiedź 1

Najpierw wymnóż nawias: $3(2x-1)=6x-3$.

Podpowiedź 2

Potem zredukuj wyrazy podobne.

Rozwiązanie

$3(2x-1)-4x+5=6x-3-4x+5$.

$x$: $6x-4x=2x$; liczby: $-3+5=2$. Wynik: $2x+2$.

Odpowiedź: 2x+2

Zadanie 7 · trudność 1/3

Uprość wyrażenie: $2(3a-b)-(a-4b)+3(b-a)$.

Podpowiedź 1

Uwaga na minus przed nawiasem: zmienia on znaki wszystkich wyrazów w nawiasie.

Podpowiedź 2

Rozpisz: $6a-2b-a+4b+3b-3a$.

Rozwiązanie

$2(3a-b)-(a-4b)+3(b-a)=6a-2b-a+4b+3b-3a$.

Wyrazy z $a$: $6a-a-3a=2a$.

Wyrazy z $b$: $-2b+4b+3b=5b$. Wynik: $2a+5b$.

Odpowiedź: 2a+5b

Zadanie 8 · trudność 2/3

Na osi liczbowej zaznaczono punkty $A=-3$ i $B=5$. Oblicz odległość między punktami $A$ i $B$.

Podpowiedź 1

Odległość punktów $a$ i $b$ to $|b-a|$.

Podpowiedź 2

Odejmij od większej liczby mniejszą.

Rozwiązanie

Odległość wynosi $|5-(-3)|$.

$|5+3|=8$.

Odpowiedź: 8

Zadanie 9 · trudność 2/3

Na osi liczbowej punkt $A=-2{,}5$ leży w odległości $6$ od punktu $B$, który znajduje się na prawo od $A$. Jaką liczbę przedstawia punkt $B$?

Podpowiedź 1

Punkt na prawo od $A$ ma większą współrzędną.

Podpowiedź 2

Dodaj $6$ do współrzędnej punktu $A$.

Rozwiązanie

$B=A+6$.

$B=-2{,}5+6=3{,}5$.

Odpowiedź: 3,5

Zadanie 10 · trudność 2/3

Punkty $A=-7$ i $B=x$ leżą na osi liczbowej w odległości $9$ od siebie, przy czym $B$ leży na lewo od $0$. Oblicz $x$. Następnie podaj odległość punktu $B$ od punktu $C=4$.

Podpowiedź 1

Rozwiąż $|x-(-7)|=9$, czyli $|x+7|=9$.

Podpowiedź 2

Dwa rozwiązania: $x=2$ lub $x=-16$. Wybierz to na lewo od zera.

Rozwiązanie

$|x+7|=9$, więc $x=2$ lub $x=-16$.

Warunek: $B$ na lewo od $0$, więc $x=-16$.

Odległość $B$ od $C$: $|4-(-16)|=20$.

Odpowiedź: x=-16, odległość BC = 20

Zadanie 11 · trudność 2/3

Na osi liczbowej punkt $M$ jest środkiem odcinka $AB$, gdzie $A=-\frac{3}{2}$, a $B=\frac{11}{2}$. Oblicz współrzędną punktu $M$ oraz odległość punktu $M$ od punktu $A$.

Podpowiedź 1

Środek odcinka to średnia arytmetyczna współrzędnych końców.

Podpowiedź 2

Odległość $MA$ to połowa długości $AB$.

Rozwiązanie

$M=\frac{-\frac32+\frac{11}2}{2}=\frac{4}{2}=2$.

$|AB|=\frac{11}{2}+\frac32=7$.

$|MA|=\frac72=3{,}5$.

Odpowiedź: M=2, |MA|=7/2

Zadanie 12 · trudność 2/3

Na osi liczbowej zaznaczono punkty $A=-3$ i $B=7$. Wyznacz współrzędną środka $S$ odcinka $AB$.

Podpowiedź 1

Środek odcinka to średnia arytmetyczna współrzędnych końców.

Podpowiedź 2

Oblicz $(-3+7):2$.

Rozwiązanie

Środek: $S=\frac{-3+7}{2}$.

$S=\frac{4}{2}=2$.

Odpowiedź: S = 2

Zadanie 13 · trudność 2/3

Na osi liczbowej punkt $A=-\frac{5}{2}$ oraz punkt $B=\frac{3}{2}$. Oblicz współrzędną środka odcinka $AB$.

Podpowiedź 1

Dodaj współrzędne i podziel przez 2.

Podpowiedź 2

$-\frac52+\frac32=-1$.

Rozwiązanie

$S=\frac{-\frac52+\frac32}{2}$.

$S=\frac{-1}{2}=-\frac12$.

Odpowiedź: S = -1/2

Zadanie 14 · trudność 2/3

Środkiem odcinka $AB$ na osi liczbowej jest punkt $S=4$, a punkt $A=-2$. Wyznacz współrzędną punktu $B$.

Podpowiedź 1

Z wzoru: $4=\frac{-2+b}{2}$.

Podpowiedź 2

Pomnóż obie strony przez 2.

Rozwiązanie

$\frac{-2+b}{2}=4$, więc $-2+b=8$.

$b=10$.

Odpowiedź: B = 10

Zadanie 15 · trudność 2/3

Na osi liczbowej punkty mają współrzędne $A=2x-3$ oraz $B=4x+1$. Zapisz współrzędną środka odcinka $AB$ w najprostszej postaci, a następnie oblicz ją dla $x=5$.

Podpowiedź 1

Dodaj wyrażenia: $(2x-3)+(4x+1)$.

Podpowiedź 2

Podziel sumę przez 2 i podstaw $x=5$.

Rozwiązanie

$S=\frac{(2x-3)+(4x+1)}{2}=\frac{6x-2}{2}=3x-1$.

Dla $x=5$: $S=3\cdot5-1=14$.

Odpowiedź: S = 3x - 1; dla x=5: 14

Zadanie 16 · trudność 2/3

Wykonaj mnożenie i uprość: $(2a-3)(a+4)$. Podaj wynik w postaci sumy algebraicznej.

Podpowiedź 1

Uważaj na znak minus przy liczbie 3.

Podpowiedź 2

Wyrazy z $a$: $8a-3a$.

Rozwiązanie

$(2a-3)(a+4)=2a^2+8a-3a-12$.

Po redukcji: $2a^2+5a-12$.

Odpowiedź: $2a^2+5a-12$

Zadanie 17 · trudność 2/3

Wykonaj mnożenie i uprość: $(3x-2)(2x^2-x+4)$. Podaj współczynnik przy $x^2$.

Podpowiedź 1

Każdy składnik pierwszego nawiasu mnoż przez trzy składniki drugiego.

Podpowiedź 2

Wyrazy z $x^2$: $-3x^2$ oraz $-4x^2$.

Rozwiązanie

$3x\cdot(2x^2-x+4)=6x^3-3x^2+12x$.

$-2\cdot(2x^2-x+4)=-4x^2+2x-8$.

Suma: $6x^3-7x^2+14x-8$. Współczynnik przy $x^2$ to $-7$.

Odpowiedź: $6x^3-7x^2+14x-8$, współczynnik przy $x^2$ to $-7$

Zadanie 18 · trudność 2/3

Rozwiąż równanie: $5x - 7 = 3x + 9$.

Podpowiedź 1

Przenieś wyrazy z niewiadomą na lewą stronę, a liczby na prawą.

Podpowiedź 2

Otrzymasz $2x = 16$.

Rozwiązanie

Odejmujemy $3x$ od obu stron: $2x - 7 = 9$.

Dodajemy 7 do obu stron: $2x = 16$.

Dzielimy przez 2: $x = 8$. Sprawdzenie: $L = 33$, $P = 33$.

Odpowiedź: x = 8

Zadanie 19 · trudność 2/3

Rozwiąż równanie: $3(2x - 4) = 4x + 6$.

Podpowiedź 1

Najpierw wymnóż nawias: $3\cdot 2x$ i $3\cdot(-4)$.

Podpowiedź 2

Po uproszczeniu otrzymasz $2x = 18$.

Rozwiązanie

Opuszczamy nawias: $6x - 12 = 4x + 6$.

Odejmujemy $4x$ i dodajemy 12: $2x = 18$.

Zatem $x = 9$. Sprawdzenie: $L = 3\cdot 14 = 42$, $P = 42$.

Odpowiedź: x = 9

Zadanie 20 · trudność 2/3

Rozwiąż równanie: $\dfrac{x+3}{2} - \dfrac{x-1}{3} = 3$.

Podpowiedź 1

Pomnóż obie strony równania przez 6 (wspólny mianownik).

Podpowiedź 2

Pamiętaj o nawiasie przy odejmowaniu: $-2(x-1)$.

Rozwiązanie

Mnożymy przez 6: $3(x+3) - 2(x-1) = 18$.

Opuszczamy nawiasy: $3x + 9 - 2x + 2 = 18$, czyli $x + 11 = 18$.

Zatem $x = 7$. Sprawdzenie: $5 - 2 = 3$.

Odpowiedź: x = 7

Zadanie 21 · trudność 2/3

Marek ma na osi liczbowej zaznaczoną liczbę $x$. Liczba ta spełnia warunek: potrojona różnica liczby $x$ i 2, zmniejszona o 5, jest równa dwukrotności sumy liczby $x$ i 4. Wyznacz $x$.

Podpowiedź 1

Zapisz równanie: $3(x-2) - 5 = 2(x+4)$.

Podpowiedź 2

Opuść nawiasy i zredukuj wyrazy podobne.

Rozwiązanie

Równanie: $3(x-2) - 5 = 2(x+4)$.

Po opuszczeniu nawiasów: $3x - 6 - 5 = 2x + 8$, czyli $3x - 11 = 2x + 8$.

Stąd $x = 19$. Sprawdzenie: $L = 3\cdot 17 - 5 = 46$, $P = 2\cdot 23 = 46$.

Odpowiedź: x = 19

Zadanie 22 · trudność 2/3

Rozwiąż proporcję: $\frac{x}{12}=\frac{5}{8}$.

Podpowiedź 1

Pomnóż na krzyż: $8\cdot x = 12\cdot 5$.

Podpowiedź 2

Podziel obie strony równania przez 8.

Rozwiązanie

Mnożymy na krzyż: $8x=60$.

Dzielimy przez 8: $x=\frac{60}{8}=7{,}5$.

Odpowiedź: x = 7,5

Zadanie 23 · trudność 2/3

Rozwiąż proporcję: $\frac{3x+1}{14}=\frac{5}{2}$.

Podpowiedź 1

Pomnóż na krzyż: $2(3x+1)=14\cdot 5$.

Podpowiedź 2

Rozwiąż otrzymane równanie liniowe.

Rozwiązanie

Mnożymy na krzyż: $2(3x+1)=70$, czyli $6x+2=70$.

Stąd $6x=68$, więc $x=\frac{68}{6}=\frac{34}{3}$.

Odpowiedź: x = 34/3

Zadanie 24 · trudność 2/3

Rozwiąż proporcję: $\frac{x+4}{6}=\frac{2x-3}{4}$.

Podpowiedź 1

Pomnóż na krzyż: $4(x+4)=6(2x-3)$.

Podpowiedź 2

Przenieś wyrazy z $x$ na jedną stronę.

Rozwiązanie

Mnożymy na krzyż: $4x+16=12x-18$.

Przenosimy: $34=8x$.

Zatem $x=\frac{34}{8}=\frac{17}{4}$.

Odpowiedź: x = 17/4

Zadanie 25 · trudność 2/3

Rozwiąż proporcję: $\frac{x-2}{x+3}=\frac{3}{5}$. Podaj wartość $x$ i sprawdź, czy mianownik $x+3$ jest różny od zera.

Podpowiedź 1

Pomnóż na krzyż: $5(x-2)=3(x+3)$.

Podpowiedź 2

Po obliczeniu sprawdź, że $x\neq -3$.

Rozwiązanie

Mnożymy na krzyż: $5x-10=3x+9$.

Stąd $2x=19$, więc $x=\frac{19}{2}=9{,}5$.

Mianownik: $9{,}5+3=12{,}5\neq0$, więc rozwiązanie jest poprawne.

Odpowiedź: x = 19/2

Zadanie 26 · trudność 2/3

Za 4 kg jabłek w sklepie zapłacono 18 zł. Ile zapłacimy za 10 kg jabłek w tej samej cenie?

Podpowiedź 1

Oblicz cenę 1 kg jabłek.

Podpowiedź 2

Pomnóż cenę 1 kg przez 10.

Rozwiązanie

Cena 1 kg: $18 : 4 = 4{,}5$ zł.

Za 10 kg: $10 \cdot 4{,}5 = 45$ zł.

Odpowiedź: 45 zł

Zadanie 27 · trudność 2/3

Samochód jadący ze stałą prędkością przejechał 150 km w ciągu 2 godzin. Ile kilometrów przejedzie w ciągu 3,5 godziny, jadąc z tą samą prędkością?

Podpowiedź 1

Droga jest wprost proporcjonalna do czasu.

Podpowiedź 2

Oblicz drogę przebytą w 1 godzinie.

Rozwiązanie

W ciągu 1 godziny: $150 : 2 = 75$ km.

W ciągu 3,5 godziny: $3{,}5 \cdot 75 = 262{,}5$ km.

Odpowiedź: 262,5 km

Zadanie 28 · trudność 2/3

Do zrobienia 12 porcji ciasta potrzeba 300 g mąki. Ania chce upiec 20 porcji. Ile gramów mąki będzie potrzebować? Ile porcji upiecze, jeśli ma tylko 200 g mąki? Podaj jako wynik pierwszą wartość.

Podpowiedź 1

Oblicz, ile mąki przypada na 1 porcję: $300:12$.

Podpowiedź 2

Ilość mąki jest wprost proporcjonalna do liczby porcji.

Rozwiązanie

Na 1 porcję: $300 : 12 = 25$ g.

Na 20 porcji: $20 \cdot 25 = 500$ g.

Z 200 g: $200 : 25 = 8$ porcji.

Odpowiedź: 500 g mąki; 8 porcji

Zadanie 29 · trudność 2/3

Na mapie odcinek o długości 3 cm odpowiada w rzeczywistości odległości 7,5 km. Odległość między dwiema miejscowościami na tej mapie wynosi 8 cm. Oblicz rzeczywistą odległość między nimi. Zapisz też skalę mapy w postaci $1:n$.

Podpowiedź 1

Oblicz, ile km odpowiada 1 cm na mapie.

Podpowiedź 2

7,5 km = 750 000 cm.

Rozwiązanie

1 cm na mapie to $7{,}5 : 3 = 2{,}5$ km.

8 cm to $8 \cdot 2{,}5 = 20$ km.

2,5 km = 250 000 cm, więc skala to $1:250000$.

Odpowiedź: 20 km; skala 1:250000

Zadanie 30 · trudność 3/3

Ania, Basia i Celina zebrały razem 96 kasztanów. Basia zebrała o 8 kasztanów więcej niż Ania, a Celina dwa razy więcej niż Ania. Ile kasztanów zebrała Celina?

Podpowiedź 1

Oznacz przez x liczbę kasztanów Ani; Basia ma x+8, Celina 2x.

Podpowiedź 2

Ułóż równanie x + (x+8) + 2x = 96.

Rozwiązanie

Niech x oznacza liczbę kasztanów Ani. Wtedy Basia ma x+8, a Celina 2x.

Równanie: x + x + 8 + 2x = 96, czyli 4x + 8 = 96.

4x = 88, więc x = 22.

Celina zebrała 2·22 = 44 kasztany.

Odpowiedź: 44 kasztany

Zadanie 31 · trudność 3/3

Bilet normalny do kina kosztuje o 6 zł więcej niż bilet ulgowy. Za 3 bilety normalne i 2 ulgowe zapłacono łącznie 88 zł. Ile kosztuje bilet ulgowy?

Podpowiedź 1

Niech x będzie ceną biletu ulgowego, wtedy normalny kosztuje x+6.

Podpowiedź 2

Równanie: 3(x+6) + 2x = 88.

Rozwiązanie

Cena ulgowego: x, normalnego: x+6.

3(x+6) + 2x = 88, czyli 5x + 18 = 88.

5x = 70, więc x = 14.

Bilet ulgowy kosztuje 14 zł (normalny 20 zł; sprawdzenie: 60+28=88).

Odpowiedź: 14 zł

Zadanie 32 · trudność 3/3

Tata jest obecnie 4 razy starszy od syna. Za 6 lat tata będzie 3 razy starszy od syna. Ile lat ma teraz syn?

Podpowiedź 1

Niech x to wiek syna teraz; tata ma 4x. Za 6 lat: x+6 i 4x+6.

Podpowiedź 2

Równanie: 4x + 6 = 3(x + 6).

Rozwiązanie

Syn ma x lat, tata 4x lat.

Za 6 lat: syn x+6, tata 4x+6, więc 4x+6 = 3(x+6).

4x + 6 = 3x + 18, stąd x = 12.

Sprawdzenie: syn 12, tata 48; za 6 lat 18 i 54, a 54 = 3·18. Syn ma 12 lat.

Odpowiedź: 6 lat

Zadanie 33 · trudność 3/3

Rowerzysta wyjechał z miasta A do miasta B ze stałą prędkością 15 km/h. Po 2 godzinach z A w tę samą stronę wyjechał motorowerzysta z prędkością 40 km/h. Po ilu godzinach od swojego wyjazdu motorowerzysta dogoni rowerzystę?

Podpowiedź 1

Niech t to czas jazdy motorowerzysty; rowerzysta jedzie wtedy t+2 godziny.

Podpowiedź 2

Drogi są równe: 40t = 15(t+2).

Rozwiązanie

Motorowerzysta jedzie t godzin, rowerzysta t+2 godziny.

Gdy się spotkają, przebyli tę samą drogę: 40t = 15(t+2).

40t = 15t + 30, więc 25t = 30.

t = 30/25 = 6/5 godziny, czyli 1,2 h (1 h 12 min).

Odpowiedź: 1,2 godziny

Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.

Ucz się tego działu w aplikacji Interaktywnie: podpowiedzi, sprawdzanie, powtórki i korepetytor AI.