Liczydłomatematyka · webp.pl

Liczby dodatnie i ujemne — klasa 6

W tym dziale poznasz liczby ujemne i nauczysz się z nimi liczyć. Powtórzysz ułamki, procenty, zaokrąglanie, podzielność i pola figur. To narzędzia, których używasz codziennie: przy temperaturze, zakupach i mierzeniu.

Liczby ujemne, oś liczbowa i porządek

Liczby całkowite to: ..., −3, −2, −1, 0, 1, 2, 3, ... Liczby większe od zera są dodatnie, mniejsze od zera są ujemne. Zero nie jest ani dodatnie, ani ujemne.

Na osi liczbowej liczby rosną w prawo. Z dwóch liczb większa jest ta, która leży bardziej na prawo.

Przykład z życia: temperatura −5°C jest niższa niż −2°C, bo −5 < −2. Kolejność rosnąca liczb 3, −4, 0, −1 to: −4, −1, 0, 3.

Wartość bezwzględna i liczby przeciwne

Wartość bezwzględna liczby to jej odległość od zera na osi. Zawsze jest nieujemna.

$$|a| = \begin{cases} a & \text{dla } a \ge 0 \\ -a & \text{dla } a < 0 \end{cases}$$

Na przykład $|5|=5$, $|-7|=7$, $|0|=0$.

Liczby przeciwne leżą po przeciwnych stronach zera w tej samej odległości. Przeciwną do 4 jest −4, a do −9 jest 9. Ich suma wynosi 0. Uwaga: liczba przeciwna to nie to samo co odwrotna (odwrotna do 4 to $\frac14$).

Dodawanie i odejmowanie liczb całkowitych

Odejmowanie zamieniamy na dodawanie liczby przeciwnej:

$$a - b = a + (-b)$$

Dodawanie: liczby o tych samych znakach — dodajemy wartości bezwzględne i zachowujemy znak. Liczby o różnych znakach — odejmujemy mniejszą wartość bezwzględną od większej i bierzemy znak liczby o większej wartości bezwzględnej.

Przykłady: $-3+(-4)=-7$; $-8+5=-3$; $2-7=2+(-7)=-5$; $4-(-6)=4+6=10$.

Mnożenie i dzielenie: reguły znaków

Takie same znaki dają wynik dodatni, różne znaki — ujemny.

$$(-a)\cdot(-b)=a\cdot b$$

Dzielenie to działanie odwrotne do mnożenia:

$$a : b = c \iff a = b\cdot c$$

Dlatego $(-12):4=-3$, bo $4\cdot(-3)=-12$. Także $a\cdot 0=0$. Dzielić przez 0 nie wolno: nie istnieje liczba $c$, dla której $0\cdot c=5$.

Przydatne jest też prawo rozdzielności: $a\cdot(b+c)=a\cdot b+a\cdot c$. Np. $7\cdot 102 = 7\cdot100+7\cdot2=714$.

Ułamki, procenty i zaokrąglanie

Ułamek zwykły na dziesiętny: dzielimy licznik przez mianownik, np. $\frac38=3:8=0{,}375$. Dziesiętny na zwykły: $0{,}6=\frac{6}{10}=\frac35$.

Porównywanie ułamków: sprowadzamy do wspólnego mianownika albo zamieniamy na dziesiętne. Np. $\frac23$ i $\frac58$: $\frac{16}{24}$ i $\frac{15}{24}$, więc $\frac23>\frac58$.

Procent to setna część: $1\%=\frac1{100}$. Ułamek na procenty: $\frac35=\frac{60}{100}=60\%$. Procent wielkości: $25\%$ z 80 to $0{,}25\cdot80=20$.

Zaokrąglanie: patrzymy na cyfrę po rzędzie, do którego zaokrąglamy. Cyfry 0–4 — zostawiamy, 5–9 — zwiększamy o 1. Np. 3 472 do setek to 3 500; 2,849 do części dziesiątych to 2,8.

Podzielność, dzielenie z resztą, liczby rzymskie, notacja, pierwiastki

Dzielenie z resztą: $a=b\cdot q+r$, gdzie $0\le r<b$. Np. $59:8$: $59=8\cdot7+3$. Reszta 0 oznacza podzielność.

Cechy podzielności: przez 2 — ostatnia cyfra parzysta; przez 3 — suma cyfr podzielna przez 3; przez 5 — kończy się 0 lub 5; przez 10 — kończy się 0; przez 9 — suma cyfr podzielna przez 9.

Liczby rzymskie: I=1, V=5, X=10, L=50, C=100, D=500, M=1000. Mniejsza cyfra przed większą się odejmuje: IV=4, IX=9, XL=40. Np. MCMXCIV = 1994.

Notacja wykładnicza: $a\cdot10^n$, gdzie $1\le a<10$. Np. $45\,000=4{,}5\cdot10^4$, a $300\,000\,000=3\cdot10^8$.

Pierwiastek: $\sqrt{49}=7$, bo $7^2=49$. Szacowanie: $\sqrt{30}$ leży między 5 a 6, bo $25<30<36$.

Pola figur płaskich

$$P_{\text{prostokąta}}=a\cdot b$$

$$P_{\text{równoległoboku}}=a\cdot h$$

$$P_{\text{trójkąta}}=\frac12 a\cdot h$$

Wysokość $h$ jest prostopadła do podstawy $a$. Trójkąt to połowa równoległoboku o tej samej podstawie i wysokości — dlatego we wzorze jest $\frac12$.

Przykłady krok po kroku

1. Oblicz $-6+9-(-4)-10$. $-6+9=3$; $3-(-4)=3+4=7$; $7-10=-3$. Wynik: −3.

2. Oblicz $(-5)\cdot 8:(-4)$. $(-5)\cdot8=-40$; $(-40):(-4)=10$. Wynik: 10.

3. Pole trójkąta o podstawie 14 cm i wysokości 6 cm. $P=\frac12\cdot14\cdot6=42$ cm².

4. Ile to 35% z 240 zł? $0{,}35\cdot240=84$ zł.

5. Zapisz 7 200 000 w notacji wykładniczej. Przecinek przesuwamy o 6 miejsc: $7{,}2\cdot10^6$.

Typowe błędy

• −9 > −2? Nie! Większa jest liczba bardziej na prawo, więc −2 > −9. Nie porównuj wartości bezwzględnych.

• Liczba przeciwna do 5 to −5, a nie $\frac15$.

• $-3+(-2)$ to −5, a nie 5 ani −1.

• Dzielenie przez zero jest niewykonalne.

• Zaokrąglając 4,96 do części dziesiątych dostajemy 5,0, nie 4,9.

• W liczbach rzymskich IC nie jest 99 (poprawnie XCIX), a VX nie istnieje.

• $\frac15$ to 20%, nie 15%: mnożymy przez 100, nie odczytujemy mianownika.

Podsumowanie: oś liczbowa porządkuje liczby, wartość bezwzględna to odległość od zera, odejmowanie to dodawanie liczby przeciwnej, a w mnożeniu takie same znaki dają plus. Pamiętaj wzory na pola i sprawdzaj wynik szacowaniem.

Zadania (32)

Zadanie 1 · trudność 1/3

Uporządkuj liczby od najmniejszej do największej: $3$, $-5$, $0$, $-1$, $7$. Podaj największą z nich i najmniejszą, oddzielone średnikiem (najmniejsza; największa).

Podpowiedź 1

Liczby ujemne leżą na osi na lewo od zera.

Podpowiedź 2

Im bardziej w lewo, tym liczba mniejsza.

Rozwiązanie

Liczby ujemne: $-5$ i $-1$. Mniejsza z nich to $-5$.

Kolejność: $-5<-1<0<3<7$.

Najmniejsza to $-5$, największa to $7$.

Odpowiedź: -5; 7

Zadanie 2 · trudność 1/3

Uporządkuj rosnąco liczby: $\frac{1}{2}$, $-\frac{3}{4}$, $0{,}25$, $-1$, $\frac{3}{4}$. Która liczba jest na trzecim miejscu?

Podpowiedź 1

Zamień ułamki na wspólną postać, np. dziesiętną lub ćwiartki.

Podpowiedź 2

Liczby ujemne są mniejsze od dodatnich.

Rozwiązanie

W ćwiartkach: $\frac{2}{4}$, $-\frac{3}{4}$, $\frac{1}{4}$, $-\frac{4}{4}$, $\frac{3}{4}$.

Kolejność rosnąco: $-1<-\frac{3}{4}<0{,}25<\frac{1}{2}<\frac{3}{4}$.

Na trzecim miejscu jest $0{,}25$.

Odpowiedź: 1/4 (czyli 0,25)

Zadanie 3 · trudność 1/3

Na osi liczbowej zaznaczono punkty: $A=-2{,}5$, $B=\frac{3}{2}$, $C=-\frac{9}{4}$, $D=-2$. Który punkt leży najbliżej zera? Podaj jego literę.

Podpowiedź 1

Odległość od zera to wartość bezwzględna liczby.

Podpowiedź 2

Porównaj $2{,}5$, $1{,}5$, $2{,}25$ i $2$.

Rozwiązanie

Odległości od zera: $A$: $2{,}5$; $B$: $1{,}5$; $C$: $2{,}25$; $D$: $2$.

Najmniejsza odległość to $1{,}5$, czyli punkt $B$.

Odpowiedź: B.

Odpowiedź: B? sprawdź: D

Zadanie 4 · trudność 1/3

Uporządkuj malejąco liczby: $-\frac{5}{3}$, $-1\frac{1}{2}$, $-\frac{7}{4}$, $-1\frac{2}{3}$. Która liczba jest największa?

Podpowiedź 1

Zamień liczby mieszane na ułamki o mianowniku 12.

Podpowiedź 2

Wśród liczb ujemnych większa jest ta o mniejszej wartości bezwzględnej.

Rozwiązanie

Mianownik 12: $-\frac{20}{12}$, $-\frac{18}{12}$, $-\frac{21}{12}$, $-\frac{20}{12}$.

Wartości bezwzględne: 20, 18, 21, 20. Najmniejsza to 18.

Największa jest liczba $-1\frac{1}{2}$. Malejąco: $-1\frac{1}{2}>-\frac{5}{3}=-1\frac{2}{3}>-\frac{7}{4}$.

Odpowiedź: -1 1/2

Zadanie 5 · trudność 1/3

Oblicz: $-8 + 15 - 6$.

Podpowiedź 1

Wykonuj działania od lewej do prawej.

Podpowiedź 2

$-8+15=7$.

Rozwiązanie

Najpierw $-8+15=7$.

Następnie $7-6=1$.

Odpowiedź: 1

Zadanie 6 · trudność 1/3

Oblicz: $(-7)\cdot 6 + 20$.

Podpowiedź 1

Najpierw wykonaj mnożenie.

Podpowiedź 2

Iloczyn liczby ujemnej i dodatniej jest ujemny.

Rozwiązanie

$(-7)\cdot 6=-42$.

$-42+20=-22$.

Odpowiedź: -22

Zadanie 7 · trudność 1/3

W Zakopanem o szóstej rano temperatura wynosiła $-9^\circ C$. Do południa wzrosła o $14^\circ C$, a wieczorem spadła o $7^\circ C$ w stosunku do południa. Ile stopni Celsjusza wskazywał termometr wieczorem?

Podpowiedź 1

Wzrost temperatury to dodawanie, spadek to odejmowanie.

Podpowiedź 2

Zapisz: $-9+14-7$.

Rozwiązanie

W południe: $-9+14=5$.

Wieczorem: $5-7=-2$, czyli $-2^\circ C$.

Odpowiedź: -2

Zadanie 8 · trudność 1/3

Zapisz liczbę rzymską $XLVII$ w systemie dziesiątkowym.

Podpowiedź 1

XL oznacza 50 − 10 = 40.

Podpowiedź 2

Dodaj V i II, czyli 5 + 2.

Rozwiązanie

Odczytujemy kolejno: XL = 40, V = 5, II = 2.

Dodajemy: 40 + 5 + 2 = 47.

Odpowiedź: 47

Zadanie 9 · trudność 1/3

Zapisz liczbę $94$ w systemie rzymskim.

Podpowiedź 1

94 = 90 + 4.

Podpowiedź 2

90 zapisujemy jako XC, a 4 jako IV.

Rozwiązanie

Rozkładamy: 94 = 90 + 4.

90 = XC, 4 = IV, więc 94 = XCIV.

Odpowiedź: XCIV

Zadanie 10 · trudność 1/3

W Krakowie na bramie zabytkowej kamienicy wyryto rok $MDCCCXCIX$. Zapisz ten rok w systemie dziesiątkowym.

Podpowiedź 1

M = 1000, DCCC = 800.

Podpowiedź 2

XC = 90, IX = 9.

Rozwiązanie

Rozkładamy zapis: M = 1000, DCCC = 800, XC = 90, IX = 9.

Dodajemy: 1000 + 800 + 90 + 9 = 1899.

Odpowiedź: 1899

Zadanie 11 · trudność 2/3

Porównaj liczby $\frac{3}{4}$ i $\frac{5}{8}$. Wpisz większą z nich w postaci ułamka.

Podpowiedź 1

Sprowadź ułamki do wspólnego mianownika 8.

Podpowiedź 2

$\frac{3}{4}=\frac{6}{8}$.

Rozwiązanie

Wspólny mianownik to 8: $\frac{3}{4}=\frac{6}{8}$.

Porównujemy $\frac{6}{8}$ i $\frac{5}{8}$: $6>5$, więc $\frac{3}{4}>\frac{5}{8}$.

Odpowiedź: $\frac{3}{4}$

Zadanie 12 · trudność 2/3

Które z liczb jest większa: $0{,}6$ czy $\frac{7}{12}$? Podaj większą liczbę jako ułamek dziesiętny.

Podpowiedź 1

Zamień $0{,}6$ na ułamek zwykły: $\frac{6}{10}=\frac{3}{5}$.

Podpowiedź 2

Sprowadź $\frac{3}{5}$ i $\frac{7}{12}$ do mianownika 60.

Rozwiązanie

$0{,}6=\frac{3}{5}=\frac{36}{60}$.

$\frac{7}{12}=\frac{35}{60}$.

Ponieważ $36>35$, większa jest liczba $0{,}6$.

Odpowiedź: $0{,}6$

Zadanie 13 · trudność 2/3

Uporządkuj rosnąco liczby: $1\frac{1}{2}$, $\frac{7}{5}$, $1{,}45$. Podaj środkową liczbę (drugą w kolejności) jako ułamek dziesiętny.

Podpowiedź 1

Zamień wszystkie liczby na ułamki dziesiętne.

Podpowiedź 2

$1\frac{1}{2}=1{,}5$ oraz $\frac{7}{5}=1{,}4$.

Rozwiązanie

$1\frac{1}{2}=1{,}5$, $\frac{7}{5}=1{,}4$, trzecia liczba to $1{,}45$.

Kolejność rosnąco: $1{,}4;\ 1{,}45;\ 1{,}5$.

Środkowa liczba to $1{,}45$.

Odpowiedź: $1{,}45$

Zadanie 14 · trudność 2/3

Ania wypiła $\frac{3}{8}$ litra soku, Bartek $0{,}4$ litra, a Czarek $\frac{7}{20}$ litra. Kto wypił najwięcej soku? Wpisz imię.

Podpowiedź 1

Zamień ułamki zwykłe na dziesiętne lub użyj mianownika 40.

Podpowiedź 2

$\frac{3}{8}=\frac{15}{40}$, $0{,}4=\frac{16}{40}$.

Rozwiązanie

Mianownik 40: Ania $\frac{3}{8}=\frac{15}{40}$.

Bartek $0{,}4=\frac{2}{5}=\frac{16}{40}$, Czarek $\frac{7}{20}=\frac{14}{40}$.

Największe jest $\frac{16}{40}$, więc najwięcej wypił Bartek.

Odpowiedź: Bartek

Zadanie 15 · trudność 2/3

Oblicz: $(-6)\cdot 7$.

Podpowiedź 1

Iloczyn liczb o różnych znakach jest ujemny.

Podpowiedź 2

Pomnóż $6\cdot 7$ i dopisz minus.

Rozwiązanie

Liczby mają różne znaki, więc wynik jest ujemny.

$6\cdot 7=42$, zatem $(-6)\cdot 7=-42$.

Odpowiedź: -42

Zadanie 16 · trudność 2/3

Oblicz: $(-72):(-9)\cdot(-3)$.

Podpowiedź 1

Wykonuj działania od lewej do prawej.

Podpowiedź 2

Iloraz dwóch liczb ujemnych jest dodatni.

Rozwiązanie

$(-72):(-9)=8$, bo obie liczby są ujemne.

$8\cdot(-3)=-24$.

Odpowiedź: -24

Zadanie 17 · trudność 2/3

Oblicz: $(-2)\cdot(-5)\cdot(-3)\cdot 4:(-6)$.

Podpowiedź 1

Policz, ile jest czynników ujemnych (razem z dzieleniem).

Podpowiedź 2

Parzysta liczba minusów daje wynik dodatni.

Rozwiązanie

Liczby ujemne: $-2,-5,-3,-6$ – cztery, więc wynik jest dodatni.

Wartości bezwzględne: $2\cdot5\cdot3\cdot4=120$, $120:6=20$.

Odpowiedź: 20

Zadanie 18 · trudność 2/3

Oblicz wartość wyrażenia: $\left(-\tfrac{3}{4}\right)\cdot\left(-\tfrac{8}{9}\right):\left(-\tfrac{2}{3}\right)$.

Podpowiedź 1

Najpierw ustal znak: trzy liczby ujemne.

Podpowiedź 2

Dzielenie przez ułamek zamień na mnożenie przez odwrotność.

Rozwiązanie

Trzy minusy dają wynik ujemny.

$\tfrac{3}{4}\cdot\tfrac{8}{9}=\tfrac{2}{3}$.

$\tfrac{2}{3}:\tfrac{2}{3}=1$, więc wynik to $-1$.

Odpowiedź: -1

Zadanie 19 · trudność 2/3

Podczas wycieczki szkolnej 157 uczniów rozsadzono w autokarach po 48 osób w każdym (poza ostatnim, który może być mniej zapełniony). Ile autokarów jest potrzebnych i ile osób pojedzie w ostatnim autokarze? Podaj liczbę autokarów.

Podpowiedź 1

Wykonaj dzielenie z resztą: 157 : 48.

Podpowiedź 2

Reszta oznacza uczniów, którzy nie zmieścili się w pełnych autokarach.

Rozwiązanie

$157 = 3\cdot 48 + 13$, bo $3\cdot 48=144$ i $157-144=13$.

Trzy autokary będą pełne, a 13 uczniów pojedzie czwartym.

Potrzeba 4 autokarów, w ostatnim jedzie 13 osób.

Odpowiedź: 4 autokary, w ostatnim 13 osób

Zadanie 20 · trudność 2/3

Liczba $n$ przy dzieleniu przez 9 daje iloraz 14 i resztę 7. Jaka to liczba? Jaką resztę da ta liczba przy dzieleniu przez 3?

Podpowiedź 1

Skorzystaj ze wzoru: dzielna = dzielnik · iloraz + reszta.

Podpowiedź 2

9 jest podzielne przez 3, więc reszta z dzielenia przez 3 zależy od reszty 7.

Rozwiązanie

$n=9\cdot 14+7=126+7=133$.

$126$ dzieli się przez 3, a $7=2\cdot 3+1$.

Zatem $133$ daje przy dzieleniu przez 3 resztę 1.

Odpowiedź: n = 133, reszta 1

Zadanie 21 · trudność 2/3

Pewna liczba naturalna przy dzieleniu przez 6 daje resztę 5, a przy dzieleniu przez 4 resztę 3. Znajdź najmniejszą taką liczbę większą od 20.

Podpowiedź 1

Liczby dające resztę 5 przy dzieleniu przez 6 to 5, 11, 17, 23, 29, ...

Podpowiedź 2

Zauważ, że liczba o 1 większa dzieli się przez 6 i przez 4, czyli przez 12.

Rozwiązanie

Jeśli reszta to 5 (o 1 mniej niż 6) i 3 (o 1 mniej niż 4), to $n+1$ dzieli się przez 6 i 4, czyli przez 12.

Liczby $n+1$: 12, 24, 36, ... więc $n$: 11, 23, 35, ...

Najmniejsza większa od 20 to 23. Sprawdzenie: $23=3\cdot6+5$, $23=5\cdot4+3$.

Odpowiedź: 23

Zadanie 22 · trudność 2/3

Zapisz w notacji wykładniczej liczbę 7 200 000 000, czyli w przybliżeniu liczbę ludzi na Ziemi.

Podpowiedź 1

Policz, ile miejsc przesuwasz przecinek w lewo, aby dostać 7,2.

Podpowiedź 2

Po 72 zostaje osiem zer, a przecinek przesuwamy o jeszcze jedno miejsce.

Rozwiązanie

Przecinek stoi na końcu liczby; przesuwamy go w lewo za cyfrą 7.

Przesuwamy o 9 miejsc, więc wykładnik wynosi 9.

Wynik: $7{,}2\cdot 10^9$.

Odpowiedź: $7{,}2\cdot 10^9$

Zadanie 23 · trudność 2/3

Zapisz w notacji wykładniczej liczbę 0,00045 (tak zapisuje się np. grubość cienkiej folii w metrach).

Podpowiedź 1

Dla liczb mniejszych od 1 wykładnik jest ujemny.

Podpowiedź 2

Policz, o ile miejsc przesuwasz przecinek w prawo, by dostać 4,5.

Rozwiązanie

Przecinek przesuwamy w prawo za cyfrę 4, co daje 4,5 – to 4 miejsca.

Zatem $0{,}00045=4{,}5\cdot 10^{-4}$.

Odpowiedź: $4{,}5\cdot 10^{-4}$

Zadanie 24 · trudność 2/3

Wiadomo, że $25\cdot 10^6$ złotych to budżet pewnej gminy, a koszt remontu szkoły wynosi $0{,}8\cdot 10^5$ zł. Zapisz w notacji wykładniczej, ile razy... nie – zapisz najpierw w notacji wykładniczej sumę tych kwot: $25\cdot 10^6+0{,}8\cdot 10^5$.

Podpowiedź 1

Zamień obie liczby na zwykły zapis i dodaj.

Podpowiedź 2

$25\cdot10^6=25\,000\,000$, a $0{,}8\cdot10^5=80\,000$.

Rozwiązanie

$25\cdot 10^6=25\,000\,000$ oraz $0{,}8\cdot 10^5=80\,000$.

Suma wynosi $25\,080\,000$.

W notacji wykładniczej: $2{,}508\cdot 10^7$.

Odpowiedź: $2{,}508\cdot 10^7$

Zadanie 25 · trudność 2/3

W klasie 6a na wycieczkę do Krakowa pojechało $\frac{18}{24}$ uczniów. Zamień ten ułamek na procent i podaj, jaki procent uczniów pojechał na wycieczkę.

Podpowiedź 1

Skróć ułamek $\frac{18}{24}$.

Podpowiedź 2

Rozszerz ułamek do mianownika 100.

Rozwiązanie

Skracamy: $\frac{18}{24}=\frac{3}{4}$.

Rozszerzamy: $\frac{3}{4}=\frac{75}{100}$.

Zatem $\frac{18}{24}=75\%$.

Odpowiedź: 75%

Zadanie 26 · trudność 2/3

Ola przeczytała $\frac{7}{20}$ książki, a Kuba $\frac{2}{5}$ tej samej książki. Zamień oba ułamki na procenty i podaj, kto przeczytał więcej oraz o ile punktów procentowych.

Podpowiedź 1

Rozszerz ułamki do mianownika 100.

Podpowiedź 2

Odejmij otrzymane procenty.

Rozwiązanie

$\frac{7}{20}=\frac{35}{100}=35\%$.

$\frac{2}{5}=\frac{40}{100}=40\%$.

Kuba przeczytał więcej: $40\%-35\%=5$ punktów procentowych.

Odpowiedź: Kuba, o 5 punktów procentowych (Ola 35%, Kuba 40%)

Zadanie 27 · trudność 2/3

Uporządkuj od najmniejszej do największej wielkości: $\frac{3}{5}$, $55\%$, $0{,}6$ oraz $\frac{13}{20}$. Które z nich są równe?

Podpowiedź 1

Zamień wszystkie liczby na procenty.

Podpowiedź 2

Porównaj otrzymane procenty.

Rozwiązanie

$\frac{3}{5}=60\%$, $0{,}6=60\%$, $\frac{13}{20}=65\%$, a $55\%$ już jest procentem.

Kolejność: $55\%<60\%=60\%<65\%$.

Czyli $55\%<\frac{3}{5}=0{,}6<\frac{13}{20}$.

Odpowiedź: 55% < 3/5 = 0,6 < 13/20; równe są 3/5 i 0,6

Zadanie 28 · trudność 2/3

W sklepie sportowym piłka kosztowała 80 zł. Cenę obniżono o $\frac{3}{16}$ ceny, a w drugim sklepie o $20\%$ ceny. Zamień $\frac{3}{16}$ na procent. W którym sklepie obniżka jest większa i ile złotych kosztuje piłka po większej obniżce?

Podpowiedź 1

$\frac{3}{16}=3\cdot\frac{1}{16}$, a $\frac{1}{16}=6{,}25\%$.

Podpowiedź 2

Oblicz 20% z 80 zł i odejmij od ceny.

Rozwiązanie

$\frac{3}{16}=3\cdot6{,}25\%=18{,}75\%$.

Porównujemy: $18{,}75\%<20\%$, więc większa obniżka jest w drugim sklepie.

$20\%$ z 80 zł to 16 zł, więc cena wynosi $80-16=64$ zł.

Odpowiedź: W drugim sklepie; piłka kosztuje 64 zł

Zadanie 29 · trudność 3/3

Na rysunku przedstawiono prostokąt o wymiarach 8 cm na 5 cm, z którego wycięto kwadrat o boku 3 cm (kwadrat leży w rogu prostokąta). Oblicz pole zacieniowanej figury.

Podpowiedź 1

Oblicz pole prostokąta.

Podpowiedź 2

Odejmij pole wyciętego kwadratu.

Rozwiązanie

Pole prostokąta: 8·5 = 40 cm².

Pole kwadratu: 3·3 = 9 cm².

Pole figury: 40 − 9 = 31 cm².

Odpowiedź: 31 cm²

Zadanie 30 · trudność 3/3

Trapez ma podstawy długości 12 cm i 7 cm oraz wysokość 6 cm (rysunek). Oblicz jego pole.

Podpowiedź 1

Wzór: P = (a + b)·h : 2.

Podpowiedź 2

Dodaj podstawy: 12 + 7 = 19.

Rozwiązanie

Suma podstaw: 12 + 7 = 19 cm.

P = 19·6 : 2 = 19·3.

P = 57 cm².

Odpowiedź: 57 cm²

Zadanie 31 · trudność 3/3

Figura na rysunku składa się z prostokąta 10 cm na 4 cm oraz trójkąta prostokątnego o przyprostokątnych 6 cm i 4 cm, dołączonego do krótszego boku prostokąta (bok 4 cm). Oblicz pole całej figury.

Podpowiedź 1

Oblicz osobno pole prostokąta i trójkąta.

Podpowiedź 2

Pole trójkąta: 6·4 : 2.

Rozwiązanie

Pole prostokąta: 10·4 = 40 cm².

Pole trójkąta: 6·4 : 2 = 12 cm².

Suma: 40 + 12 = 52 cm².

Odpowiedź: 52 cm²

Zadanie 32 · trudność 3/3

Działka ma kształt litery L (rysunek). Składa się z dwóch prostokątów: pierwszy ma wymiary 9 m na 4 m, a drugi 5 m na 3 m i jest dostawiony do dłuższego boku pierwszego (bez nakładania). Trawnik zajmuje całą działkę oprócz kwadratowego placu zabaw o boku 2 m. Oblicz pole trawnika.

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz pole całej działki.

Podpowiedź 2

Odejmij pole placu zabaw 2·2.

Rozwiązanie

Pole pierwszego prostokąta: 9·4 = 36 m².

Pole drugiego: 5·3 = 15 m², razem 51 m².

Plac zabaw: 2·2 = 4 m², trawnik: 51 − 4 = 47 m².

Odpowiedź: 47 m²

Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.

Ucz się tego działu w aplikacji Interaktywnie: podpowiedzi, sprawdzanie, powtórki i korepetytor AI.