Liczydłomatematyka · webp.pl

Ułamki zwykłe — klasa 5

Ułamki spotykasz codziennie: pół pizzy, ćwierć godziny, trzy czwarte szklanki mąki. W tym dziale nauczysz się je skracać, rozszerzać, porównywać oraz dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić. Zobaczysz też, jak uniknąć najczęstszych pomyłek.

Ułamek, licznik i mianownik

Ułamek $\frac{a}{b}$ mówi, że całość podzielono na $b$ równych części i wzięto $a$ z nich. Liczba $b$ (mianownik) nie może być zerem.

Ułamek właściwy jest mniejszy od 1, np. $\frac{3}{4}$. Ułamek niewłaściwy jest równy 1 lub większy, np. $\frac{7}{4}$. Liczba mieszana to część całkowita i ułamek, np. $1\frac{3}{4}$.

Rozszerzanie i skracanie

Wartość ułamka się nie zmienia, gdy licznik i mianownik pomnożymy albo podzielimy przez tę samą liczbę (różną od zera):

$$\frac{a}{b}=\frac{a\cdot k}{b\cdot k}\qquad \frac{a}{b}=\frac{a:k}{b:k}$$

Dlaczego to działa? Pizzę pokrojoną na 4 kawałki kroisz każdy na pół. Masz 8 kawałków, a zjedzone 3 kawałki zamieniają się w 6. Zjadłeś tyle samo: $\frac{3}{4}=\frac{6}{8}$.

Przykład (skracanie). Skróć $\frac{18}{30}$. NWD(18, 30) = 6, więc $\frac{18:6}{30:6}=\frac{3}{5}$. Ułamek $\frac{3}{5}$ jest nieskracalny, bo 3 i 5 nie mają wspólnego dzielnika większego od 1.

Dodawanie i odejmowanie

Gdy mianowniki są jednakowe, działamy tylko na licznikach:

$$\frac{a}{b}+\frac{c}{b}=\frac{a+c}{b}\qquad \frac{a}{b}-\frac{c}{b}=\frac{a-c}{b}$$

Mianownik mówi, na jakie części podzielono całość, więc się nie zmienia. 2 piątki + 1 piątka = 3 piątki.

Gdy mianowniki są różne, najpierw sprowadzamy do wspólnego mianownika. Najwygodniej użyć NWW mianowników.

Różne mianowniki

Oblicz $\frac{5}{6}-\frac{3}{8}$.

1. NWW(6, 8) = 24. 2. Rozszerzamy: $\frac{5}{6}=\frac{20}{24}$, $\frac{3}{8}=\frac{9}{24}$. 3. Odejmujemy: $\frac{20}{24}-\frac{9}{24}=\frac{11}{24}$.

Wynik jest nieskracalny, bo 11 jest liczbą pierwszą i nie dzieli 24.

Liczby mieszane z pożyczaniem. Oblicz $3\frac{1}{5}-1\frac{3}{5}$. Ułamek $\frac{1}{5}$ jest mniejszy od $\frac{3}{5}$, więc pożyczamy jedną całość: $3\frac{1}{5}=2\frac{6}{5}$. Teraz $2\frac{6}{5}-1\frac{3}{5}=1\frac{3}{5}$.

Liczby mieszane i ułamki niewłaściwe

$$c\frac{a}{b}=\frac{c\cdot b+a}{b}$$

Przykład: $2\frac{3}{7}=\frac{2\cdot 7+3}{7}=\frac{17}{7}$. Wiemy, że 2 całości to 14 siódemek, doliczamy jeszcze 3.

W drugą stronę dzielimy z resztą: $\frac{23}{5}$: 23 : 5 = 4 reszty 3, więc $\frac{23}{5}=4\frac{3}{5}$.

Mnożenie ułamków

$$\frac{a}{b}\cdot\frac{c}{d}=\frac{a\cdot c}{b\cdot d}$$

Mnożymy licznik przez licznik i mianownik przez mianownik. Wspólny mianownik nie jest potrzebny. Liczbę naturalną zapisz jako ułamek: $4=\frac{4}{1}$.

Warto skracać na krzyż przed mnożeniem.

Przykład. $\frac{9}{10}\cdot\frac{4}{15}$. Skracamy 9 i 15 przez 3 oraz 4 i 10 przez 2: $\frac{3}{5}\cdot\frac{2}{5}=\frac{6}{25}$.

Ułamek liczby. „$\frac{3}{4}$ z 24” to $\frac{3}{4}\cdot24$: dzielimy 24 : 4 = 6 i mnożymy 6 · 3 = 18.

Odwrotność i dzielenie

Odwrotność ułamka $\frac{c}{d}$ to $\frac{d}{c}$ (iloczyn obu liczb to 1). Odwrotność liczby $5$ to $\frac{1}{5}$, a liczby $1\frac{1}{2}=\frac{3}{2}$ to $\frac{2}{3}$.

$$\frac{a}{b}:\frac{c}{d}=\frac{a}{b}\cdot\frac{d}{c}\qquad \frac{a}{b}:n=\frac{a}{b\cdot n}$$

Sens: ile razy $\frac{1}{4}$ mieści się w $\frac{3}{4}$? Trzy razy, a $\frac{3}{4}\cdot4=3$. Dzielenie przez ułamek to mnożenie przez jego odwrotność.

Przykład. $\frac{5}{6}:\frac{10}{9}=\frac{5}{6}\cdot\frac{9}{10}=\frac{45}{60}=\frac{3}{4}$.

Przykład. $\frac{4}{7}:2=\frac{4}{14}=\frac{2}{7}$.

Porównywanie ułamków

Sposoby:

- Jednakowe mianowniki: większy jest ten z większym licznikiem. - Jednakowe liczniki: większy jest ten z mniejszym mianownikiem (większe kawałki). - Różne liczniki i mianowniki: sprowadź do wspólnego mianownika.

Przykład. Porównaj $\frac{5}{8}$ i $\frac{7}{12}$. NWW(8, 12) = 24. $\frac{5}{8}=\frac{15}{24}$, $\frac{7}{12}=\frac{14}{24}$. Ponieważ 15 > 14, mamy $\frac{5}{8}>\frac{7}{12}$.

Typowe błędy

- Dodawanie liczników i mianowników: $\frac{1}{2}+\frac{1}{3}\neq\frac{2}{5}$. Poprawnie: $\frac{3}{6}+\frac{2}{6}=\frac{5}{6}$. - Wspólny mianownik przy mnożeniu: jest niepotrzebny, mnożymy wprost. - Odwracanie pierwszego ułamka przy dzieleniu: odwracamy zawsze drugi (dzielnik). - Porównywanie „na oko”: $\frac{3}{5}$ nie jest większe od $\frac{4}{9}$ dlatego, że ma mniejszy mianownik. Sprowadź ułamki do wspólnego mianownika. - Skracanie sum: w $\frac{2+6}{2}$ nie skracamy samej dwójki. Wynik to $\frac{8}{2}=4$.

Podsumowanie

Dodawanie i odejmowanie wymaga wspólnego mianownika, mnożenie nie. Dzielenie to mnożenie przez odwrotność drugiego ułamka. Skracaj, kiedy tylko możesz. Liczby mieszane zamieniaj na ułamki niewłaściwe przed mnożeniem i dzieleniem. Wynik zapisuj w postaci nieskracalnej.

Zadania (30)

Zadanie 1 · trudność 1/3

Oblicz: $\frac{3}{11}+\frac{5}{11}$.

Podpowiedź 1

Mianowniki są takie same, więc dodaj tylko liczniki.

Podpowiedź 2

Mianownik przepisz bez zmian.

Rozwiązanie

Dodajemy liczniki: $3+5=8$.

Mianownik pozostaje: $\frac{3}{11}+\frac{5}{11}=\frac{8}{11}$.

Odpowiedź: 8/11

Zadanie 2 · trudność 1/3

Oblicz: $\frac{13}{15}-\frac{7}{15}$. Wynik skróć do najprostszej postaci.

Podpowiedź 1

Odejmij liczniki, mianownik zostaw.

Podpowiedź 2

Skróć otrzymany ułamek przez największy wspólny dzielnik.

Rozwiązanie

$\frac{13}{15}-\frac{7}{15}=\frac{6}{15}$.

Skracamy przez 3: $\frac{6}{15}=\frac{2}{5}$.

Odpowiedź: 2/5

Zadanie 3 · trudność 1/3

Ania zjadła $\frac{5}{12}$ tabliczki czekolady, a Kasia $\frac{4}{12}$ tej samej tabliczki. Jaka część tabliczki została?

Podpowiedź 1

Cała tabliczka to $\frac{12}{12}$.

Podpowiedź 2

Od całości odejmij sumę zjedzonych części.

Rozwiązanie

Zjedzono razem $\frac{5}{12}+\frac{4}{12}=\frac{9}{12}$.

Zostało $\frac{12}{12}-\frac{9}{12}=\frac{3}{12}=\frac{1}{4}$ tabliczki.

Odpowiedź: 3/12 = 1/4 tabliczki

Zadanie 4 · trudność 1/3

Oblicz: $2\frac{5}{9}+1\frac{7}{9}-\frac{4}{9}$.

Podpowiedź 1

Dodaj osobno części całkowite i ułamkowe: $\frac{5}{9}+\frac{7}{9}=\frac{12}{9}$.

Podpowiedź 2

Zamień $\frac{12}{9}$ na liczbę mieszaną, a potem odejmij $\frac{4}{9}$.

Rozwiązanie

Całości: $2+1=3$, ułamki: $\frac{5}{9}+\frac{7}{9}=\frac{12}{9}=1\frac{3}{9}$, razem $4\frac{3}{9}$.

Odejmujemy: $4\frac{3}{9}-\frac{4}{9}=3\frac{12}{9}-\frac{4}{9}=3\frac{8}{9}$.

Odpowiedź: 3 8/9

Zadanie 5 · trudność 1/3

Skróć ułamek do postaci nieskracalnej: $\frac{12}{18}$.

Podpowiedź 1

Znajdź największą liczbę, przez którą dzielą się licznik i mianownik.

Podpowiedź 2

NWD(12, 18) = 6.

Rozwiązanie

Liczby 12 i 18 dzielą się przez 6.

$\frac{12:6}{18:6}=\frac{2}{3}$.

Liczby 2 i 3 nie mają wspólnego dzielnika większego od 1, więc ułamek jest nieskracalny.

Odpowiedź: $\frac{2}{3}$

Zadanie 6 · trudność 1/3

Ania przeczytała 24 strony z książki, która ma 40 stron. Jaką częścią książki jest to przeczytane? Zapisz ułamek nieskracalny.

Podpowiedź 1

Zapisz ułamek $\frac{24}{40}$.

Podpowiedź 2

Obie liczby dzielą się przez 8.

Rozwiązanie

Przeczytana część to $\frac{24}{40}$.

Dzielimy licznik i mianownik przez 8: $\frac{24:8}{40:8}=\frac{3}{5}$.

Ułamek $\frac{3}{5}$ jest nieskracalny.

Odpowiedź: $\frac{3}{5}$

Zadanie 7 · trudność 1/3

Skróć ułamek do postaci nieskracalnej: $\frac{84}{126}$.

Podpowiedź 1

Możesz skracać stopniowo, np. najpierw przez 2, potem przez 3 i 7.

Podpowiedź 2

NWD(84, 126) = 42.

Rozwiązanie

Dzielimy przez 2: $\frac{84}{126}=\frac{42}{63}$.

Dzielimy przez 21: $\frac{42:21}{63:21}=\frac{2}{3}$.

Ułamek $\frac{2}{3}$ jest nieskracalny.

Odpowiedź: $\frac{2}{3}$

Zadanie 8 · trudność 2/3

Oblicz: $\frac{1}{2}+\frac{1}{3}$.

Podpowiedź 1

Znajdź wspólny mianownik liczb 2 i 3.

Podpowiedź 2

Rozszerz ułamki do mianownika 6 i dodaj liczniki.

Rozwiązanie

Wspólny mianownik to 6.

$\frac{1}{2}=\frac{3}{6}$, $\frac{1}{3}=\frac{2}{6}$.

$\frac{3}{6}+\frac{2}{6}=\frac{5}{6}$.

Odpowiedź: 5/6

Zadanie 9 · trudność 2/3

Ania wypiła rano $\frac{3}{4}$ litra soku, a po południu jeszcze $\frac{1}{6}$ litra. Ile litrów soku wypiła łącznie?

Podpowiedź 1

Wspólny mianownik liczb 4 i 6 to 12.

Podpowiedź 2

Rozszerz: $\frac{3}{4}=\frac{9}{12}$, $\frac{1}{6}=\frac{2}{12}$.

Rozwiązanie

Wspólny mianownik to 12.

$\frac{3}{4}=\frac{9}{12}$, $\frac{1}{6}=\frac{2}{12}$.

$\frac{9}{12}+\frac{2}{12}=\frac{11}{12}$ litra.

Odpowiedź: 11/12 litra

Zadanie 10 · trudność 2/3

Oblicz: $\frac{5}{6}-\frac{3}{8}$.

Podpowiedź 1

Najmniejszy wspólny mianownik liczb 6 i 8 to 24.

Podpowiedź 2

Odejmij liczniki po sprowadzeniu do mianownika 24.

Rozwiązanie

$\frac{5}{6}=\frac{20}{24}$, $\frac{3}{8}=\frac{9}{24}$.

$\frac{20}{24}-\frac{9}{24}=\frac{11}{24}$.

Ułamek jest nieskracalny.

Odpowiedź: 11/24

Zadanie 11 · trudność 2/3

Oblicz: $2\frac{1}{4}+1\frac{5}{6}-\frac{2}{3}$. Wynik podaj jako liczbę mieszaną.

Podpowiedź 1

Sprowadź ułamki do mianownika 12.

Podpowiedź 2

Dodaj części całkowite i ułamkowe osobno, potem odejmij $\frac{8}{12}$.

Rozwiązanie

$2\frac{3}{12}+1\frac{10}{12}=3\frac{13}{12}=4\frac{1}{12}$.

$\frac{2}{3}=\frac{8}{12}$.

$4\frac{1}{12}-\frac{8}{12}=3\frac{13}{12}-\frac{8}{12}=3\frac{5}{12}$.

Odpowiedź: 3 5/12

Zadanie 12 · trudność 2/3

Oblicz: $5\frac{1}{4}-2\frac{3}{4}$.

Podpowiedź 1

Ułamek $\frac14$ jest mniejszy od $\frac34$, więc pożycz 1 z liczby całkowitej.

Podpowiedź 2

Zapisz $5\frac14=4\frac54$.

Rozwiązanie

Pożyczamy 1: $5\frac{1}{4}=4\frac{5}{4}$.

Odejmujemy części całkowite: $4-2=2$.

Odejmujemy ułamki: $\frac54-\frac34=\frac24=\frac12$.

Wynik: $2\frac12$.

Odpowiedź: $2\frac{1}{2}$

Zadanie 13 · trudność 2/3

Ania miała $7\frac{1}{3}$ m wstążki. Na ozdoby zużyła $3\frac{5}{6}$ m. Ile metrów wstążki jej zostało?

Podpowiedź 1

Sprowadź ułamki do wspólnego mianownika 6.

Podpowiedź 2

Pożycz 1 z części całkowitej: $7\frac26=6\frac86$.

Rozwiązanie

Zapisujemy działanie: $7\frac13-3\frac56=7\frac26-3\frac56$.

Pożyczamy 1: $6\frac86-3\frac56$.

Odejmujemy: $3\frac36=3\frac12$.

Zostało $3\frac12$ m wstążki.

Odpowiedź: $3\frac{1}{2}$ m

Zadanie 14 · trudność 2/3

Oblicz: $6\frac{2}{5}-1\frac{7}{10}+2\frac{1}{2}$.

Podpowiedź 1

Zamień ułamki na dziesiąte części.

Podpowiedź 2

Najpierw wykonaj odejmowanie z pożyczaniem: $6\frac{4}{10}=5\frac{14}{10}$.

Rozwiązanie

Zapisujemy: $6\frac{4}{10}-1\frac{7}{10}+2\frac{5}{10}$.

Pierwsze działanie: $5\frac{14}{10}-1\frac{7}{10}=4\frac{7}{10}$.

Dodajemy: $4\frac7{10}+2\frac5{10}=6\frac{12}{10}=7\frac2{10}$.

Wynik: $7\frac15$.

Odpowiedź: $7\frac{1}{5}$

Zadanie 15 · trudność 2/3

W zbiorniku było $12\frac{1}{6}$ l soku. Wylano $4\frac{3}{4}$ l, a potem dolano $1\frac{5}{12}$ l. Ile litrów soku jest teraz w zbiorniku?

Podpowiedź 1

Wspólny mianownik: 12.

Podpowiedź 2

Pożycz 1: $12\frac{2}{12}=11\frac{14}{12}$.

Rozwiązanie

Zapisujemy: $12\frac{2}{12}-4\frac{9}{12}+1\frac{5}{12}$.

Pożyczamy: $11\frac{14}{12}-4\frac9{12}=7\frac5{12}$.

Dodajemy: $7\frac5{12}+1\frac5{12}=8\frac{10}{12}=8\frac56$.

W zbiorniku jest $8\frac56$ l soku.

Odpowiedź: $8\frac{5}{6}$ l

Zadanie 16 · trudność 2/3

Oblicz: $\frac{3}{8}\cdot\frac{4}{9}$. Wynik podaj w postaci ułamka nieskracalnego.

Podpowiedź 1

Skróć 3 z 9 oraz 4 z 8 przed mnożeniem.

Podpowiedź 2

Pomnóż liczniki i mianowniki po skróceniu.

Rozwiązanie

Skracamy na krzyż: 3 i 9 przez 3, 4 i 8 przez 4. Dostajemy $\frac{1}{2}\cdot\frac{1}{3}$.

Mnożymy: $\frac{1\cdot1}{2\cdot3}=\frac{1}{6}$.

Odpowiedź: 1/6

Zadanie 17 · trudność 2/3

Oblicz: $\frac{15}{28}\cdot\frac{14}{25}$. Wynik podaj w postaci ułamka nieskracalnego.

Podpowiedź 1

Skróć 15 z 25 przez 5 oraz 14 z 28 przez 14.

Podpowiedź 2

Po skróceniu pomnóż ułamki.

Rozwiązanie

15 i 25 dzielimy przez 5: otrzymujemy 3 i 5. 14 i 28 dzielimy przez 14: otrzymujemy 1 i 2.

Zatem $\frac{3}{2}\cdot\frac{1}{5}=\frac{3}{10}$.

Odpowiedź: 3/10

Zadanie 18 · trudność 2/3

Oblicz: $2\frac{1}{4}\cdot1\frac{7}{9}$. Wynik podaj jako liczbę całkowitą.

Podpowiedź 1

Zamień liczby mieszane na ułamki niewłaściwe.

Podpowiedź 2

Skróć 9 z 9 oraz 4 z 16.

Rozwiązanie

$2\frac{1}{4}=\frac{9}{4}$, $1\frac{7}{9}=\frac{16}{9}$.

Skracamy: $\frac{9}{4}\cdot\frac{16}{9}=\frac{1}{1}\cdot\frac{4}{1}=4$.

Odpowiedź: 4

Zadanie 19 · trudność 2/3

Basia przeczytała $\frac{5}{12}$ książki, która ma 360 stron, a potem $\frac{4}{5}$ tej części przeczytała jeszcze raz, by powtórzyć materiał. Jaka część całej książki to powtórzone strony? Ile to stron?

Podpowiedź 1

Oblicz $\frac{4}{5}\cdot\frac{5}{12}$, skracając na krzyż.

Podpowiedź 2

Pomnóż otrzymany ułamek przez 360.

Rozwiązanie

$\frac{4}{5}\cdot\frac{5}{12}=\frac{1}{3}$ całej książki.

$\frac{1}{3}\cdot360=120$ stron.

Odpowiedź: 1/3 książki, czyli 120 stron

Zadanie 20 · trudność 2/3

Porównaj ułamki $\frac{3}{4}$ i $\frac{5}{6}$. Wstaw odpowiedni znak: $<$, $>$ lub $=$. Podaj, który ułamek jest większy.

Podpowiedź 1

Sprowadź ułamki do wspólnego mianownika, np. 12.

Podpowiedź 2

$\frac{3}{4}=\frac{9}{12}$, a $\frac{5}{6}=\frac{10}{12}$.

Rozwiązanie

Wspólny mianownik liczb 4 i 6 to 12.

$\frac{3}{4}=\frac{9}{12}$ oraz $\frac{5}{6}=\frac{10}{12}$.

Ponieważ $9<10$, więc $\frac{3}{4}<\frac{5}{6}$.

Odpowiedź: $\frac{3}{4}<\frac{5}{6}$, większy jest $\frac{5}{6}$

Zadanie 21 · trudność 2/3

Porównaj ułamki $\frac{7}{10}$ i $\frac{2}{3}$. Który z nich jest mniejszy?

Podpowiedź 1

Wspólny mianownik: 30.

Podpowiedź 2

$\frac{7}{10}=\frac{21}{30}$, $\frac{2}{3}=\frac{20}{30}$.

Rozwiązanie

Wspólny mianownik liczb 10 i 3 to 30.

$\frac{7}{10}=\frac{21}{30}$, $\frac{2}{3}=\frac{20}{30}$.

Skoro $20<21$, mniejszy jest $\frac{2}{3}$.

Odpowiedź: mniejszy jest $\frac{2}{3}$

Zadanie 22 · trudność 2/3

Ustaw w kolejności rosnącej ułamki: $\frac{5}{8}$, $\frac{3}{4}$, $\frac{7}{12}$.

Podpowiedź 1

Wspólny mianownik liczb 8, 4, 12 to 24.

Podpowiedź 2

$\frac{5}{8}=\frac{15}{24}$, $\frac{3}{4}=\frac{18}{24}$, $\frac{7}{12}=\frac{14}{24}$.

Rozwiązanie

Wspólny mianownik to 24.

$\frac{5}{8}=\frac{15}{24}$, $\frac{3}{4}=\frac{18}{24}$, $\frac{7}{12}=\frac{14}{24}$.

Porządek liczników: $14<15<18$, więc $\frac{7}{12}<\frac{5}{8}<\frac{3}{4}$.

Odpowiedź: $\frac{7}{12}<\frac{5}{8}<\frac{3}{4}$

Zadanie 23 · trudność 2/3

Ania zjadła $\frac{5}{9}$ swojej czekolady, a Basia $\frac{7}{12}$ swojej takiej samej czekolady. Która dziewczynka zjadła większą część czekolady? Odpowiedz: Ania lub Basia.

Podpowiedź 1

Wspólny mianownik liczb 9 i 12 to 36.

Podpowiedź 2

$\frac{5}{9}=\frac{20}{36}$, $\frac{7}{12}=\frac{21}{36}$.

Rozwiązanie

Wspólny mianownik to 36.

$\frac{5}{9}=\frac{20}{36}$, $\frac{7}{12}=\frac{21}{36}$.

Ponieważ $21>20$, więcej zjadła Basia.

Odpowiedź: Basia

Zadanie 24 · trudność 2/3

W klasie 5b jest 28 uczniów. $\frac{3}{4}$ uczniów jedzie na wycieczkę do Krakowa. Ilu uczniów jedzie na wycieczkę?

Podpowiedź 1

Podziel 28 przez mianownik 4.

Podpowiedź 2

Otrzymany wynik pomnóż przez licznik 3.

Rozwiązanie

Obliczamy $\frac{1}{4}$ z 28: $28:4=7$.

Obliczamy $\frac{3}{4}$: $3\cdot 7=21$.

Na wycieczkę jedzie 21 uczniów.

Odpowiedź: 21 uczniów

Zadanie 25 · trudność 2/3

Pan Marek przejechał rowerem trasę z Gniezna do Poznania, która ma 48 km. Pierwszego dnia pokonał $\frac{5}{12}$ tej trasy. Ile kilometrów przejechał pierwszego dnia, a ile mu jeszcze zostało?

Podpowiedź 1

Oblicz $\frac{1}{12}$ z 48 km.

Podpowiedź 2

Pozostałą drogę znajdziesz, odejmując przejechane kilometry od 48.

Rozwiązanie

$\frac{1}{12}$ z 48 to $48:12=4$ km.

$\frac{5}{12}$ z 48 to $5\cdot 4=20$ km.

Zostało $48-20=28$ km.

Odpowiedź: 20 km przejechał, zostało 28 km

Zadanie 26 · trudność 2/3

Kasia miała 60 zł. Za $\frac{2}{5}$ tej kwoty kupiła książkę, a za $\frac{1}{4}$ tej kwoty bilet do kina. Ile złotych jej zostało?

Podpowiedź 1

Oblicz osobno $\frac{2}{5}$ z 60 i $\frac{1}{4}$ z 60.

Podpowiedź 2

Od 60 zł odejmij obie wydane kwoty.

Rozwiązanie

Książka: $60:5=12$, $2\cdot 12=24$ zł.

Bilet: $60:4=15$ zł.

Wydała $24+15=39$ zł, więc zostało $60-39=21$ zł.

Odpowiedź: 21 zł

Zadanie 27 · trudność 2/3

W sadzie rośnie 120 drzew. $\frac{1}{3}$ drzew to jabłonie, a $\frac{3}{8}$ wszystkich drzew to śliwy. Pozostałe drzewa to wiśnie. Ile w sadzie jest wiśni?

Podpowiedź 1

Jabłonie: $120:3$. Śliwy: $120:8$ razy 3.

Podpowiedź 2

Wiśnie to reszta po odjęciu jabłoni i śliw od 120.

Rozwiązanie

Jabłonie: $120:3=40$.

Śliwy: $120:8=15$, $3\cdot 15=45$.

Wiśnie: $120-40-45=35$.

Odpowiedź: 35 wiśni

Zadanie 28 · trudność 3/3

Oblicz: $2\frac{1}{2} : \frac{5}{6}$.

Podpowiedź 1

Zamień liczbę mieszaną na ułamek niewłaściwy.

Podpowiedź 2

Podziel, mnożąc przez odwrotność $\frac{5}{6}$, czyli $\frac{6}{5}$.

Rozwiązanie

$2\frac{1}{2}=\frac{5}{2}$.

$\frac{5}{2}\cdot\frac{6}{5}=\frac{30}{10}=3$.

Odpowiedź: 3

Zadanie 29 · trudność 3/3

Pani Ania ma $3\frac{3}{4}$ kg mąki. Do jednego ciasta zużywa $\frac{5}{8}$ kg mąki. Ile takich ciast upiecze z całej mąki?

Podpowiedź 1

Sprawdź, ile razy $\frac{5}{8}$ mieści się w $3\frac{3}{4}$ – to dzielenie.

Podpowiedź 2

Zamień $3\frac{3}{4}$ na $\frac{15}{4}$.

Rozwiązanie

$3\frac{3}{4}:\frac{5}{8}=\frac{15}{4}\cdot\frac{8}{5}$.

$\frac{15\cdot 8}{4\cdot 5}=\frac{120}{20}=6$ ciast.

Odpowiedź: 6 ciast

Zadanie 30 · trudność 3/3

Oblicz: $\left(1\frac{1}{3}+\frac{1}{2}\right) : \left(2\frac{1}{4}-\frac{3}{4}\right)$. Wynik podaj w postaci ułamka nieskracalnego lub liczby mieszanej.

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz oba nawiasy, sprowadzając ułamki do wspólnego mianownika.

Podpowiedź 2

Potem podziel, mnożąc przez odwrotność dzielnika.

Rozwiązanie

$1\frac{1}{3}+\frac{1}{2}=\frac{4}{3}+\frac{1}{2}=\frac{8}{6}+\frac{3}{6}=\frac{11}{6}$.

$2\frac{1}{4}-\frac{3}{4}=1\frac{1}{2}=\frac{3}{2}$.

$\frac{11}{6}:\frac{3}{2}=\frac{11}{6}\cdot\frac{2}{3}=\frac{22}{18}=\frac{11}{9}=1\frac{2}{9}$.

Odpowiedź: $1\frac{2}{9}$

Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.

Ucz się tego działu w aplikacji Interaktywnie: podpowiedzi, sprawdzanie, powtórki i korepetytor AI.