Liczydłomatematyka · webp.pl

Ułamki zwykłe — klasa 4

Ułamki spotykasz codziennie: pół pizzy, ćwierć godziny, trzy czwarte tabliczki czekolady. W tym dziale nauczysz się je czytać, zapisywać, skracać, porównywać oraz dodawać i odejmować. Zobaczysz też, jak umieścić je na osi liczbowej.

Czym jest ułamek zwykły

Ułamek zwykły opisuje część całości, którą podzielono na równe części.

Zapisujemy go tak: $\frac{3}{4}$. Liczba pod kreską to mianownik. Mówi, na ile równych części podzielono całość. Liczba nad kreską to licznik. Mówi, ile takich części bierzemy.

Ułamek $\frac{3}{4}$ czytamy: „trzy czwarte”. Wyobraź sobie czekoladę z 4 równymi kawałkami. Zjadasz 3 z nich, czyli $\frac{3}{4}$ tabliczki.

Pamiętaj: części muszą być równe. Jeśli jeden kawałek jest dużo większy, nie możemy mówić o ćwiartkach.

Ułamek części figury

Gdy figura jest podzielona na równe części, liczymy wszystkie części (mianownik) i części zaznaczone (licznik).

Na rysunku prostokąt ma 8 równych części, a 3 z nich są zamalowane. Zamalowana część to $\frac{3}{8}$ prostokąta.

Ułamki właściwe, niewłaściwe i liczby mieszane

Ułamek właściwy ma licznik mniejszy od mianownika, np. $\frac{2}{5}$. Jest mniejszy od 1.

Ułamek niewłaściwy ma licznik większy lub równy mianownikowi, np. $\frac{7}{4}$ albo $\frac{5}{5}$. Jest równy co najmniej 1.

Liczba mieszana składa się z całości i ułamka właściwego, np. $1\frac{3}{4}$. Czytamy: „jeden i trzy czwarte”.

Jak zamienić liczbę mieszaną na ułamek niewłaściwy?

Zamiana liczby mieszanej na ułamek niewłaściwy

$$c\frac{a}{b} = \frac{c \cdot b + a}{b}$$

Całości zamieniamy na części: każda całość to $b$ części. Mamy $c$ całości, więc $c\cdot b$ części, i dodajemy jeszcze $a$ części.

Np. $2\frac{3}{5} = \frac{2\cdot 5+3}{5} = \frac{13}{5}$.

W drugą stronę dzielimy licznik przez mianownik z resztą: $\frac{13}{5}$: $13:5 = 2$ reszty $3$, więc to $2\frac{3}{5}$.

Ułamki równe: rozszerzanie i skracanie

Ta sama część całości może mieć różne zapisy. Np. połowa pizzy to $\frac{1}{2}$, ale też $\frac{2}{4}$ albo $\frac{4}{8}$.

Rozszerzanie to mnożenie licznika i mianownika przez tę samą liczbę $m$ (różną od zera): $$\frac{a}{b} = \frac{a \cdot m}{b \cdot m}$$

Skracanie to dzielenie licznika i mianownika przez tę samą liczbę $k$: $$\frac{a}{b} = \frac{a:k}{b:k}$$

Dlaczego to działa? Gdy każdą część pokroisz na $m$ mniejszych, to części jest $m$ razy więcej, ale ich wielkość jest odpowiednio mniejsza. Zajmowana część całości się nie zmienia.

Ułamek nieskracalny to taki, którego licznika i mianownika nie da się podzielić przez wspólną liczbę większą od 1. Wynik zawsze warto skrócić do takiej postaci.

Dodawanie i odejmowanie o jednakowych mianownikach

$$\frac{a}{b} + \frac{c}{b} = \frac{a+c}{b}\qquad \frac{a}{b} - \frac{c}{b} = \frac{a-c}{b}$$

Dodajemy lub odejmujemy tylko liczniki. Mianownik zostaje taki sam, bo nadal mówimy o tych samych kawałkach, np. ósemkach. Jeśli masz 3 ósme i dodasz 2 ósme, masz 5 ósmych, tak jak 3 jabłka i 2 jabłka dają 5 jabłek.

Liczby mieszane: dodajemy osobno całości i osobno ułamki. Jeśli ułamki dają razem co najmniej 1, wydzielamy całość. Przy odejmowaniu, gdy ułamek odjemnika jest większy, pożyczamy całość: $3\frac{1}{5} = 2\frac{6}{5}$.

Mnożenie ułamka przez liczbę naturalną

$$\frac{a}{b}\cdot n = \frac{a\cdot n}{b}$$

To skrócony zapis dodawania tego samego ułamka $n$ razy: $\frac{2}{7}\cdot 3 = \frac{2}{7}+\frac{2}{7}+\frac{2}{7} = \frac{6}{7}$. Mnożymy licznik, mianownik zostaje.

Liczbę mieszaną możemy pomnożyć na dwa sposoby: osobno całość i ułamek albo po zamianie na ułamek niewłaściwy.

Porównywanie ułamków i oś liczbowa

Te same mianowniki: większy jest ten, który ma większy licznik. Np. $\frac{5}{9} > \frac{4}{9}$.

Te same liczniki: większy jest ten, który ma mniejszy mianownik. Np. $\frac{3}{4} > \frac{3}{8}$, bo ćwiartka to większy kawałek niż ósemka.

Oś liczbowa: odcinek między 0 a 1 dzielimy na tyle równych części, ile mówi mianownik. Licznik wskazuje, którą kreskę zaznaczyć. Na rysunku odcinek od 0 do 1 podzielono na 5 części i zaznaczono $\frac{3}{5}$. Dalej, między 1 a 2, leżą liczby mieszane, np. $1\frac{2}{5}$.

Przykłady krok po kroku

Przykład 1. Oblicz $\frac{7}{10}+\frac{5}{10}$.

1. Dodajemy liczniki: $7+5=12$. 2. Wynik: $\frac{12}{10}$. 3. Skracamy przez 2: $\frac{6}{5}=1\frac{1}{5}$.

Przykład 2. Oblicz $4\frac{1}{6}-1\frac{5}{6}$.

1. Ułamek $\frac{1}{6}$ jest mniejszy niż $\frac{5}{6}$, więc pożyczamy całość: $4\frac{1}{6}=3\frac{7}{6}$. 2. Odejmujemy całości: $3-1=2$. 3. Odejmujemy ułamki: $\frac{7}{6}-\frac{5}{6}=\frac{2}{6}$. 4. Wynik: $2\frac{2}{6}=2\frac{1}{3}$.

Przykład 3. Oblicz $2\frac{3}{8}\cdot 3$.

1. Zamieniamy: $2\frac{3}{8}=\frac{19}{8}$. 2. Mnożymy: $\frac{19\cdot 3}{8}=\frac{57}{8}$. 3. Zamieniamy: $57:8=7$ reszty $1$, czyli $7\frac{1}{8}$.

Typowe błędy i podsumowanie

Błąd 1: $\frac{1}{5}+\frac{2}{5}=\frac{3}{10}$. Mianownika nie dodajemy! Poprawnie: $\frac{3}{5}$.

Błąd 2: zostawianie wyniku nieskróconego, np. $\frac{4}{8}$ zamiast $\frac{1}{2}$.

Błąd 3: myślenie, że większy mianownik oznacza większy ułamek. Tak nie jest: $\frac{1}{8}<\frac{1}{3}$.

Błąd 4: przy odejmowaniu liczb mieszanych odejmowanie mniejszego ułamka od większego „na odwrót”. Zamiast tego pożycz całość.

Podsumowanie: mianownik mówi, na ile części dzielimy, licznik – ile bierzemy. Przy dodawaniu i odejmowaniu działamy na licznikach. Wyniki skracamy. Ułamki niewłaściwe zamieniamy na liczby mieszane.

Zadania (27)

Zadanie 1 · trudność 1/3

Oblicz: $\frac{3}{8}+\frac{2}{8}$.

Podpowiedź 1

Mianowniki są równe, więc dodaj tylko liczniki.

Podpowiedź 2

Mianownik przepisz bez zmian.

Rozwiązanie

Dodajemy liczniki: $3+2=5$.

Mianownik zostaje taki sam: $\frac{3}{8}+\frac{2}{8}=\frac{5}{8}$.

Odpowiedź: 5/8

Zadanie 2 · trudność 1/3

Oblicz: $\frac{11}{12}-\frac{5}{12}$. Wynik skróć do najprostszej postaci.

Podpowiedź 1

Odejmij liczniki, mianownik zostaw.

Podpowiedź 2

Skróć wynik przez największy wspólny dzielnik.

Rozwiązanie

$\frac{11}{12}-\frac{5}{12}=\frac{6}{12}$.

Dzielimy licznik i mianownik przez 6: $\frac{6}{12}=\frac{1}{2}$.

Odpowiedź: 1/2

Zadanie 3 · trudność 1/3

Ania zjadła $\frac{3}{10}$ tabliczki czekolady, a Basia $\frac{4}{10}$ tej samej tabliczki. Jaką część tabliczki zjadły razem, a jaka część została? Podaj, ile zostało.

Podpowiedź 1

Najpierw dodaj części zjedzone przez dziewczynki.

Podpowiedź 2

Cała tabliczka to $\frac{10}{10}$.

Rozwiązanie

Razem zjadły $\frac{3}{10}+\frac{4}{10}=\frac{7}{10}$.

Zostało $\frac{10}{10}-\frac{7}{10}=\frac{3}{10}$ tabliczki.

Odpowiedź: 3/10

Zadanie 4 · trudność 1/3

Oblicz: $2\frac{5}{9}+1\frac{7}{9}-\frac{4}{9}$.

Podpowiedź 1

Dodaj osobno części całkowite i ułamkowe: $\frac{5}{9}+\frac{7}{9}=\frac{12}{9}$.

Podpowiedź 2

Zamień $\frac{12}{9}$ na liczbę mieszaną i odejmij $\frac{4}{9}$.

Rozwiązanie

Całości: $2+1=3$, ułamki: $\frac{5}{9}+\frac{7}{9}=\frac{12}{9}=1\frac{3}{9}$, razem $4\frac{3}{9}$.

Odejmujemy: $4\frac{3}{9}-\frac{4}{9}=3\frac{12}{9}-\frac{4}{9}=3\frac{8}{9}$.

Odpowiedź: 3 8/9

Zadanie 5 · trudność 1/3

Porównaj ułamki: $\frac{3}{8}$ i $\frac{5}{8}$. Wstaw znak $<$, $>$ lub $=$. Podaj większy z tych ułamków.

Podpowiedź 1

Mianowniki są takie same, więc porównaj liczniki.

Podpowiedź 2

Większy licznik oznacza większy ułamek.

Rozwiązanie

Oba ułamki mają mianownik 8, czyli całość jest podzielona na tyle samo równych części.

Ponieważ 3 < 5, to $\frac{3}{8}<\frac{5}{8}$. Większy jest $\frac{5}{8}$.

Odpowiedź: $\frac{3}{8}<\frac{5}{8}$, większy jest $\frac{5}{8}$

Zadanie 6 · trudność 1/3

Ola zjadła $\frac{4}{9}$ tabliczki czekolady, a Kuba $\frac{7}{9}$ takiej samej tabliczki. Kto zjadł więcej czekolady?

Podpowiedź 1

Ułamki mają ten sam mianownik, więc porównaj liczniki.

Podpowiedź 2

Porównaj 4 i 7.

Rozwiązanie

Porównujemy $\frac{4}{9}$ i $\frac{7}{9}$. Mianowniki są równe.

Ponieważ 7 > 4, to $\frac{7}{9}>\frac{4}{9}$, więc więcej zjadł Kuba.

Odpowiedź: Kuba

Zadanie 7 · trudność 1/3

Porównaj ułamki o tych samych licznikach: $\frac{5}{6}$ i $\frac{5}{11}$. Wstaw odpowiedni znak $<$, $>$ lub $=$ i podaj mniejszy z ułamków.

Podpowiedź 1

Liczniki są równe. Zastanów się, na ile części dzielimy całość.

Podpowiedź 2

Im więcej części, tym każda jest mniejsza.

Rozwiązanie

Oba ułamki mają licznik 5, czyli bierzemy po 5 części.

Części jedenastki są mniejsze niż części szóstki, więc $\frac{5}{11}<\frac{5}{6}$. Mniejszy jest $\frac{5}{11}$.

Odpowiedź: $\frac{5}{6}>\frac{5}{11}$, mniejszy jest $\frac{5}{11}$

Zadanie 8 · trudność 1/3

Ustaw ułamki w kolejności od najmniejszego do największego: $\frac{3}{7}$, $\frac{3}{4}$, $\frac{3}{10}$, $\frac{3}{5}$. Podaj, który ułamek jest największy.

Podpowiedź 1

Wszystkie liczniki są równe 3.

Podpowiedź 2

Im mniejszy mianownik, tym większy ułamek.

Rozwiązanie

Liczniki są równe, więc decyduje mianownik: im większy mianownik, tym mniejszy ułamek.

Mianowniki od największego: 10, 7, 5, 4. Stąd $\frac{3}{10}<\frac{3}{7}<\frac{3}{5}<\frac{3}{4}$. Największy to $\frac{3}{4}$.

Odpowiedź: $\frac{3}{10}<\frac{3}{7}<\frac{3}{5}<\frac{3}{4}$, największy $\frac{3}{4}$

Zadanie 9 · trudność 1/3

Prostokąt podzielono na 4 równe części. Zamalowano 3 z nich (rysunek). Jaką część prostokąta zamalowano?

Podpowiedź 1

Policz wszystkie równe części figury.

Podpowiedź 2

Policz części zamalowane i zapisz je jako licznik.

Rozwiązanie

Prostokąt ma 4 równe części, więc mianownik to 4.

Zamalowane są 3 części, więc licznik to 3.

Zamalowano $\frac{3}{4}$ prostokąta.

Odpowiedź: 3/4

Zadanie 10 · trudność 1/3

Koło podzielono na 8 równych części. Zamalowano 5 z nich (rysunek). Jaką część koła zamalowano?

Podpowiedź 1

Ile jest wszystkich równych części koła?

Podpowiedź 2

Ile z nich jest zamalowanych?

Rozwiązanie

Koło jest podzielone na 8 równych części.

Zamalowano 5 części.

Zamalowano $\frac{5}{8}$ koła.

Odpowiedź: 5/8

Zadanie 11 · trudność 1/3

Prostokąt podzielono na 12 równych kwadracików (3 rzędy po 4). Niezamalowane są 5 kwadraciki (rysunek). Jaką część prostokąta zamalowano?

Podpowiedź 1

Najpierw policz zamalowane kwadraciki: 12 − 5.

Podpowiedź 2

Zapisz ułamek: zamalowane/wszystkie.

Rozwiązanie

Wszystkich kwadracików jest 12.

Zamalowanych jest $12-5=7$.

Zamalowano $\frac{7}{12}$ prostokąta.

Odpowiedź: 7/12

Zadanie 12 · trudność 1/3

Prostokąt podzielono na 10 równych części (2 rzędy po 5). Zamalowano 6 części (rysunek). Jaką część prostokąta zamalowano? Zapisz ułamek w najprostszej postaci.

Podpowiedź 1

Zapisz ułamek 6 do 10.

Podpowiedź 2

Skróć licznik i mianownik przez 2.

Rozwiązanie

Zamalowano 6 z 10 części, czyli $\frac{6}{10}$.

Skracamy przez 2: $\frac{6}{10}=\frac{3}{5}$.

Odpowiedź: 3/5

Zadanie 13 · trudność 2/3

Zamień ułamek niewłaściwy $\frac{17}{5}$ na liczbę mieszaną.

Podpowiedź 1

Podziel licznik przez mianownik z resztą.

Podpowiedź 2

Iloraz to część całkowita, reszta to nowy licznik.

Rozwiązanie

Dzielimy: $17:5=3$ reszty $2$.

Zatem $\frac{17}{5}=3\frac{2}{5}$.

Odpowiedź: $3\frac{2}{5}$

Zadanie 14 · trudność 2/3

Zamień liczbę mieszaną $4\frac{3}{8}$ na ułamek niewłaściwy.

Podpowiedź 1

Pomnóż całość przez mianownik i dodaj licznik.

Podpowiedź 2

Mianownik pozostaje bez zmian.

Rozwiązanie

Liczymy: $4\cdot 8+3=32+3=35$.

Zatem $4\frac{3}{8}=\frac{35}{8}$.

Odpowiedź: $\frac{35}{8}$

Zadanie 15 · trudność 2/3

Pani Ania upiekła ciasta i pokroiła każde na 6 równych kawałków. Goście zjedli łącznie 29 kawałków. Ile ciast zjedli? Zapisz wynik jako liczbę mieszaną.

Podpowiedź 1

Jeden kawałek to $\frac{1}{6}$ ciasta, więc zjedzono $\frac{29}{6}$.

Podpowiedź 2

Podziel 29 przez 6 z resztą.

Rozwiązanie

Zjedzono $\frac{29}{6}$ ciasta.

$29:6=4$ reszty $5$, więc $\frac{29}{6}=4\frac{5}{6}$.

Odpowiedź: $4\frac{5}{6}$

Zadanie 16 · trudność 2/3

Zamień $7\frac{4}{9}$ na ułamek niewłaściwy, a następnie ułamek $\frac{100}{12}$ skróć i zamień na liczbę mieszaną. Podaj drugi wynik.

Podpowiedź 1

Najpierw skróć $\frac{100}{12}$ przez 4.

Podpowiedź 2

Potem podziel 25 przez 3 z resztą.

Rozwiązanie

Pierwszy wynik: $7\cdot 9+4=67$, czyli $\frac{67}{9}$.

Drugi: $\frac{100}{12}=\frac{25}{3}$, a $25:3=8$ reszty $1$, więc $8\frac{1}{3}$.

Odpowiedź: $8\frac{1}{3}$

Zadanie 17 · trudność 2/3

Mama upiekła ciasto i podzieliła je na 8 równych kawałków. Każdy z 3 gości zjadł $\frac{1}{8}$ ciasta, a Kasia zjadła $\frac{2}{8}$. Oblicz, jaką część ciasta zjedli goście, jeśli każdy z 3 gości zjadł $\frac{3}{8}$ ciasta. Wykonaj mnożenie $3\cdot\frac{3}{8}$.

Podpowiedź 1

Pomnóż licznik ułamka przez liczbę naturalną, mianownik zostaw bez zmian.

Podpowiedź 2

Zamień ułamek niewłaściwy na liczbę mieszaną.

Rozwiązanie

$3\cdot\frac{3}{8}=\frac{3\cdot3}{8}=\frac{9}{8}$.

$\frac{9}{8}=1\frac{1}{8}$.

Odpowiedź: $\frac{9}{8}=1\frac{1}{8}$

Zadanie 18 · trudność 2/3

Oblicz: $6\cdot\frac{5}{12}$. Wynik skróć i zapisz jako liczbę mieszaną.

Podpowiedź 1

Możesz skrócić 6 z 12 przed mnożeniem.

Podpowiedź 2

Zamień ułamek niewłaściwy na liczbę mieszaną.

Rozwiązanie

$6\cdot\frac{5}{12}=\frac{6\cdot5}{12}=\frac{30}{12}$, po skróceniu przez 6: $\frac{5}{2}$.

$\frac{5}{2}=2\frac{1}{2}$.

Odpowiedź: $2\frac{1}{2}$

Zadanie 19 · trudność 2/3

Jedna porcja soku to $\frac{3}{4}$ litra. Ile litrów soku potrzeba na 10 takich porcji? Podaj wynik jako liczbę mieszaną.

Podpowiedź 1

Wykonaj mnożenie $10\cdot\frac{3}{4}$.

Podpowiedź 2

Skróć 10 i 4 przez 2.

Rozwiązanie

$10\cdot\frac{3}{4}=\frac{30}{4}=\frac{15}{2}$.

$\frac{15}{2}=7\frac{1}{2}$ litra.

Odpowiedź: $7\frac{1}{2}$ litra

Zadanie 20 · trudność 2/3

Oblicz: $4\cdot2\frac{3}{8}$. Wynik podaj jako liczbę mieszaną.

Podpowiedź 1

Zamień liczbę mieszaną na ułamek niewłaściwy: $2\frac{3}{8}=\frac{19}{8}$.

Podpowiedź 2

Skróć 4 i 8 przez 4.

Rozwiązanie

$4\cdot2\frac{3}{8}=4\cdot\frac{19}{8}=\frac{4\cdot19}{8}$.

Po skróceniu przez 4: $\frac{19}{2}=9\frac{1}{2}$.

Odpowiedź: $9\frac{1}{2}$

Zadanie 21 · trudność 2/3

Skróć ułamek $\frac{18}{24}$ do postaci nieskracalnej.

Podpowiedź 1

Znajdź największą liczbę, która dzieli 18 i 24.

Podpowiedź 2

NWD(18, 24) = 6.

Rozwiązanie

Największy wspólny dzielnik liczb 18 i 24 to 6.

Dzielimy licznik i mianownik przez 6: $\frac{18:6}{24:6}=\frac{3}{4}$.

Liczby 3 i 4 nie mają wspólnego dzielnika większego niż 1, więc ułamek jest nieskracalny.

Odpowiedź: 3/4

Zadanie 22 · trudność 2/3

Rozszerz ułamek $\frac{5}{7}$ tak, aby w mianowniku otrzymać liczbę 56. Jaki będzie licznik nowego ułamka?

Podpowiedź 1

Przez jaką liczbę trzeba pomnożyć 7, aby otrzymać 56?

Podpowiedź 2

Tę samą liczbą pomnóż licznik.

Rozwiązanie

Ponieważ $56:7=8$, rozszerzamy ułamek przez 8.

$\frac{5\cdot 8}{7\cdot 8}=\frac{40}{56}$.

Licznik wynosi 40.

Odpowiedź: 40

Zadanie 23 · trudność 2/3

W klasie jest 36 uczniów, w tym 27 jeździ do szkoły autobusem. Zapisz ułamek uczniów jeżdżących autobusem w postaci nieskracalnej.

Podpowiedź 1

Zapisz ułamek $\frac{27}{36}$.

Podpowiedź 2

NWD(27, 36) = 9.

Rozwiązanie

Uczniowie jeżdżący autobusem stanowią $\frac{27}{36}$ klasy.

Dzielimy licznik i mianownik przez 9: $\frac{27:9}{36:9}=\frac{3}{4}$.

Ułamek $\frac{3}{4}$ jest nieskracalny.

Odpowiedź: 3/4

Zadanie 24 · trudność 2/3

Które z ułamków $\frac{42}{56}$ i $\frac{45}{60}$ są równe? Skróć oba do postaci nieskracalnej i podaj wspólną wartość.

Podpowiedź 1

NWD(42, 56) = 14, a NWD(45, 60) = 15.

Podpowiedź 2

Porównaj otrzymane ułamki nieskracalne.

Rozwiązanie

$\frac{42}{56}=\frac{42:14}{56:14}=\frac{3}{4}$.

$\frac{45}{60}=\frac{45:15}{60:15}=\frac{3}{4}$.

Oba ułamki mają tę samą postać nieskracalną, więc są równe $\frac{3}{4}$.

Odpowiedź: Są równe: 3/4

Zadanie 25 · trudność 2/3

Na osi liczbowej jednostkę od 0 do 1 podzielono na 5 równych części. Punkt B leży na czwartej kresce od zera. Który ułamek przedstawia punkt B? Podaj ułamek zwykły.

Podpowiedź 1

Jedna część ma długość $\frac15$.

Podpowiedź 2

Punkt B jest o 4 części od zera.

Rozwiązanie

Każda z 5 części ma długość $\frac15$.

Punkt B leży po 4 częściach, więc $B=\frac45$.

Odpowiedź: 4/5

Zadanie 26 · trudność 2/3

Na osi liczbowej zaznaczono 0, 1 i 2. Każdą jednostkę podzielono na 3 równe części. Punkt C leży na czwartej kresce od zera. Jaką liczbę mieszaną przedstawia punkt C?

Podpowiedź 1

Jedna część to $\frac13$.

Podpowiedź 2

Trzy części dają całość, czyli punkt 1.

Rozwiązanie

Czwarta kreska to $\frac43$.

Ponieważ $\frac43=1\frac13$, punkt C przedstawia liczbę $1\frac13$.

Odpowiedź: 1 1/3

Zadanie 27 · trudność 2/3

Na osi liczbowej zaznaczono 0, 1, 2 i 3. Każdą jednostkę podzielono na 4 równe części. Punkt D leży na 10. kresce od zera (zero to kreska numer 0). Jaką liczbę mieszaną przedstawia punkt D?

Podpowiedź 1

Jedna część to $\frac14$, więc punkt D to $\frac{10}{4}$.

Podpowiedź 2

Wydziel całości: 4 części to 1.

Rozwiązanie

Punkt D to $\frac{10}{4}$.

$\frac{10}{4}=2\frac24=2\frac12$.

Odpowiedź: 2 1/2

Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.

Ucz się tego działu w aplikacji Interaktywnie: podpowiedzi, sprawdzanie, powtórki i korepetytor AI.