Liczydłomatematyka · webp.pl

Obliczenia wagowe — klasa 3

Na zakupach ważymy owoce, mąkę i ser. W tym dziale poznasz jednostki masy: gram, dekagram, kilogram i tonę. Nauczysz się je zamieniać, dodawać i odejmować oraz liczyć połowę i ćwierć.

Czym jest masa i czym ją mierzymy

Masa mówi nam, jak ciężki jest przedmiot. Mierzymy ją wagą.

W życiu używamy czterech jednostek:

- gram (g) – bardzo mała masa, np. spinacz biurowy waży około 1 g, - dekagram (dag) – np. plasterek sera, - kilogram (kg) – np. paczka cukru, - tona (t) – bardzo duża masa, np. samochód ciężarowy z ładunkiem.

Przedrostek „deka” oznacza dziesięć, a „kilo” tysiąc. Przy długości jest podobnie: 1 km to 1000 m, a 1 m to 100 cm.

Przeliczniki jednostek masy

Zapamiętaj te zależności:

$$1\,\text{dag} = 10\,\text{g}$$

$$1\,\text{kg} = 100\,\text{dag}$$

$$1\,\text{kg} = 1000\,\text{g}$$

$$1\,\text{t} = 1000\,\text{kg}$$

Sprawdźmy, czy się zgadzają: 1 kg to 100 dag, a każdy dekagram to 10 g. Zatem $100\cdot 10 = 1000$ g. Wszystko pasuje.

Jak przeliczać jednostki

Zasada jest prosta:

- zamieniasz większą jednostkę na mniejszą – mnożysz, - zamieniasz mniejszą jednostkę na większą – dzielisz.

Mniejszych jednostek jest więcej, więc liczba rośnie. Większych jest mniej, więc liczba maleje.

Przykład: $3\,\text{kg} = 3\cdot 100 = 300\,\text{dag}$, a $400\,\text{g} = 400:10 = 40\,\text{dag}$.

Przykład 1: przeliczanie

Zadanie. Zamień: a) $7\,\text{kg}$ na gramy, b) $250\,\text{dag}$ na kilogramy i dekagramy, c) $5\,\text{t}$ na kilogramy.

a) Kilogram zamieniamy na gramy, więc mnożymy: $7\cdot 1000 = 7000$ g.

b) Dekagramy zamieniamy na kilogramy. W 250 dag mieści się 2 razy po 100 dag, czyli 2 kg, i zostaje 50 dag. Odpowiedź: $2\,\text{kg}\ 50\,\text{dag}$.

c) $5\cdot 1000 = 5000$ kg.

Miary złożone: dodawanie i odejmowanie

Miara złożona składa się z kilku jednostek, np. $2\,\text{kg}\ 30\,\text{dag}$.

Dodawanie: dodajemy osobno kilogramy i osobno dekagramy. Jeśli dekagramów wyjdzie 100 lub więcej, zamieniamy 100 dag na 1 kg.

Odejmowanie: jeśli brakuje dekagramów, „pożyczamy” 1 kg, czyli 100 dag.

Przykład: $1\,\text{kg}\ 70\,\text{dag} + 2\,\text{kg}\ 60\,\text{dag}$. Kilogramy: $1+2=3$. Dekagramy: $70+60=130$. Mamy $3\,\text{kg}\ 130\,\text{dag}$, a to $4\,\text{kg}\ 30\,\text{dag}$.

Przykład 2: odejmowanie miar

Zadanie. Ola kupiła $5\,\text{kg}$ ziemniaków. Ugotowała $1\,\text{kg}\ 80\,\text{dag}$. Ile ziemniaków zostało?

Krok 1. Zapisujemy: $5\,\text{kg} - 1\,\text{kg}\ 80\,\text{dag}$.

Krok 2. Z 5 kg nie odejmiemy 80 dag, więc zamieniamy $5\,\text{kg} = 4\,\text{kg}\ 100\,\text{dag}$.

Krok 3. Odejmujemy kilogramy: $4-1=3$. Odejmujemy dekagramy: $100-80=20$.

Odpowiedź: zostały $3\,\text{kg}\ 20\,\text{dag}$.

Połowa i ćwierć

Połowa to jedna z dwóch równych części, więc dzielimy przez 2. Ćwierć to jedna z czterech równych części, więc dzielimy przez 4.

Połowa kilograma to $1000\,\text{g}:2 = 500\,\text{g}$, czyli 50 dag.

Ćwierć kilograma to $1000\,\text{g}:4 = 250\,\text{g}$, czyli 25 dag.

Ćwierć to także połowa połowy. Najpierw policz połowę, potem jeszcze raz połowę.

Przy takich obliczeniach wygodnie zamienić miarę na mniejszą jednostkę.

Przykład 3: zadanie tekstowe

Zadanie. Mama kupiła $2\,\text{kg}$ jabłek. Na szarlotkę zużyła ćwierć tej masy, a $60\,\text{dag}$ zjadły dzieci. Ile jabłek zostało?

Krok 1. Zamieniamy: $2\,\text{kg} = 200\,\text{dag}$.

Krok 2. Ćwierć to $200:4 = 50$ dag.

Krok 3. Razem zużyto $50+60=110$ dag.

Krok 4. Zostało $200-110=90$ dag.

Odpowiedź: zostało 90 dag jabłek, czyli $9\cdot 10 = 900$ g.

Typowe błędy

- Brak zamiany przy przekroczeniu progu. Wynik $3\,\text{kg}\ 130\,\text{dag}$ nie jest gotowy. Po zamianie jest to $4\,\text{kg}\ 30\,\text{dag}$. - Mylenie przeliczników. W 1 kg jest 100 dag, a nie 10. Dopiero w 1 dag jest 10 g. - Dodawanie różnych jednostek. Nie wolno zapisać $2\,\text{kg} + 50\,\text{dag} = 52$. Najpierw zamień na tę samą jednostkę: $200+50=250$ dag. - Zła operacja. Przy zamianie na mniejszą jednostkę mnożymy, a nie dzielimy.

Podsumowanie

- $1\,\text{dag}=10\,\text{g}$, $1\,\text{kg}=100\,\text{dag}=1000\,\text{g}$, $1\,\text{t}=1000\,\text{kg}$. - Z większej jednostki na mniejszą mnożymy, z mniejszej na większą dzielimy. - Przy miarach złożonych pilnuj progu: 100 dag to 1 kg. - Połowa to dzielenie przez 2, ćwierć to dzielenie przez 4. - W zadaniach najpierw ustal jednostkę, w której będziesz liczyć.

Zadania (16)

Zadanie 1 · trudność 1/3

Ania kupiła 2 kg jabłek. Ile to gramów?

Podpowiedź 1

1 kg = 1000 g.

Podpowiedź 2

Pomnóż 2 przez 1000.

Rozwiązanie

Wiemy, że 1 kg = 1000 g.

2 · 1000 g = 2000 g.

Odpowiedź: 2000 g

Zadanie 2 · trudność 1/3

Paczka z książkami waży 3 kg 500 g. Ile to gramów?

Podpowiedź 1

Zamień 3 kg na gramy.

Podpowiedź 2

Dodaj 500 g.

Rozwiązanie

3 kg = 3000 g.

3000 g + 500 g = 3500 g.

Odpowiedź: 3500 g

Zadanie 3 · trudność 1/3

Pan Marek kupił 4500 g mąki. Ile to kilogramów i gramów? Podaj wynik w kilogramach (jako liczbę dziesiętną).

Podpowiedź 1

1000 g = 1 kg.

Podpowiedź 2

4500 g = 4000 g + 500 g.

Rozwiązanie

4500 g = 4000 g + 500 g.

4000 g = 4 kg, a 500 g = 0,5 kg, więc razem 4,5 kg (czyli 4 kg 500 g).

Odpowiedź: 4,5 kg

Zadanie 4 · trudność 1/3

Na wadze leży arbuz o masie 5 kg 250 g oraz melon o masie 1750 g. Ile kilogramów ważą razem owoce?

Podpowiedź 1

Zamień wszystko na gramy.

Podpowiedź 2

1000 g = 1 kg.

Rozwiązanie

5 kg 250 g = 5250 g.

5250 g + 1750 g = 7000 g.

7000 g = 7 kg.

Odpowiedź: 7 kg

Zadanie 5 · trudność 1/3

Kilogram jabłek kosztuje 4 zł, ale pani Ania kupiła tylko pół kilograma jabłek. Ile gramów jabłek kupiła pani Ania?

Podpowiedź 1

1 kg to 1000 g.

Podpowiedź 2

Połowa to podział na 2 równe części.

Rozwiązanie

1 kg = 1000 g.

Połowa kilograma to 1000 g : 2 = 500 g.

Pani Ania kupiła 500 g jabłek.

Odpowiedź: 500 g

Zadanie 6 · trudność 1/3

Taśma ma długość 1 metr. Kasia odcięła ćwierć metra taśmy. Ile centymetrów taśmy odcięła Kasia?

Podpowiedź 1

1 m = 100 cm.

Podpowiedź 2

Ćwierć to jedna z czterech równych części.

Rozwiązanie

1 m = 100 cm.

Ćwierć metra to 100 cm : 4 = 25 cm.

Kasia odcięła 25 cm taśmy.

Odpowiedź: 25 cm

Zadanie 7 · trudność 1/3

Do ciasta potrzeba połowy z 3 kilogramów mąki. Ile gramów mąki trzeba użyć?

Podpowiedź 1

Zamień 3 kg na gramy.

Podpowiedź 2

Podziel wynik przez 2.

Rozwiązanie

3 kg = 3000 g.

Połowa to 3000 g : 2 = 1500 g.

Trzeba użyć 1500 g mąki.

Odpowiedź: 1500 g

Zadanie 8 · trudność 1/3

Droga do szkoły ma 2 kilometry. Franek przeszedł ćwierć tej drogi. Ile metrów przeszedł Franek?

Podpowiedź 1

2 km = 2000 m.

Podpowiedź 2

Ćwierć to dzielenie przez 4.

Rozwiązanie

2 km = 2000 m.

Ćwierć drogi to 2000 m : 4 = 500 m.

Franek przeszedł 500 m.

Odpowiedź: 500 m

Zadanie 9 · trudność 2/3

Ala kupiła 2 kg 350 g jabłek i 1 kg 480 g gruszek. Ile łącznie kilogramów i gramów owoców kupiła Ala?

Podpowiedź 1

Dodaj osobno kilogramy i osobno gramy.

Podpowiedź 2

Jeśli gramów jest co najmniej 1000, zamień 1000 g na 1 kg.

Rozwiązanie

Kilogramy: 2 + 1 = 3 kg.

Gramy: 350 + 480 = 830 g.

Razem: 3 kg 830 g.

Odpowiedź: 3 kg 830 g

Zadanie 10 · trudność 2/3

Tata miał deskę o długości 3 m 20 cm. Odciął z niej kawałek o długości 1 m 65 cm. Ile centymetrów deski zostało?

Podpowiedź 1

Zamień metry na centymetry: 1 m = 100 cm.

Podpowiedź 2

Odejmij 165 cm od 320 cm.

Rozwiązanie

3 m 20 cm = 320 cm, a 1 m 65 cm = 165 cm.

320 − 165 = 155 cm.

Zostało 1 m 55 cm, czyli 155 cm.

Odpowiedź: 1 m 55 cm (155 cm)

Zadanie 11 · trudność 2/3

W sklepie sprzedano 4 kg 750 g mąki pszennej i 2 kg 600 g mąki żytniej. Rano w magazynie było 10 kg mąki obu rodzajów razem. Ile mąki zostało? Podaj wynik w kilogramach i gramach.

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz, ile mąki sprzedano razem.

Podpowiedź 2

Zamień 10 kg na gramy lub pożycz 1 kg przy odejmowaniu.

Rozwiązanie

Sprzedano: 4 kg 750 g + 2 kg 600 g = 6 kg 1350 g = 7 kg 350 g.

10 kg = 9 kg 1000 g.

9 kg 1000 g − 7 kg 350 g = 2 kg 650 g.

Odpowiedź: 2 kg 650 g

Zadanie 12 · trudność 2/3

Ścieżka z domu do szkoły ma 1 km 250 m. Marek przeszedł ją rano w obie strony, a po południu jeszcze raz dotarł do szkoły na zajęcia dodatkowe. Ile kilometrów i metrów przeszedł Marek tego dnia? Następnie oblicz, ile metrów brakuje mu do 5 km.

Podpowiedź 1

Marek przeszedł trasę trzy razy.

Podpowiedź 2

5 km = 5000 m.

Rozwiązanie

Trzy razy: 3 · 1 km 250 m = 3 km 750 m.

3 km 750 m = 3750 m.

5000 m − 3750 m = 1250 m. Brakuje 1250 m.

Odpowiedź: 3 km 750 m; brakuje 1250 m

Zadanie 13 · trudność 2/3

Pani Ania kupiła w sklepie 2 kg jabłek i 500 g śliwek. Ile gramów owoców kupiła razem?

Podpowiedź 1

Zamień 2 kg na gramy: 1 kg = 1000 g.

Podpowiedź 2

Dodaj masy wyrażone w gramach.

Rozwiązanie

2 kg = 2000 g.

2000 g + 500 g = 2500 g.

Pani Ania kupiła razem 2500 g owoców.

Odpowiedź: 2500 g

Zadanie 14 · trudność 2/3

Ścieżka w parku ma długość 1 km 200 m. Kasia przeszła już 750 m. Ile metrów ścieżki jeszcze jej zostało?

Podpowiedź 1

Zamień 1 km 200 m na metry.

Podpowiedź 2

Odejmij przebytą drogę od całej długości.

Rozwiązanie

1 km 200 m = 1000 m + 200 m = 1200 m.

1200 m − 750 m = 450 m.

Kasi zostało 450 m.

Odpowiedź: 450 m

Zadanie 15 · trudność 2/3

Z belki o długości 3 m Tomek odciął 4 deski po 45 cm każda. Ile centymetrów belki zostało?

Podpowiedź 1

Zamień 3 m na centymetry.

Podpowiedź 2

Oblicz, ile centymetrów mają razem 4 deski.

Rozwiązanie

3 m = 300 cm.

4 · 45 cm = 180 cm.

300 cm − 180 cm = 120 cm.

Odpowiedź: 120 cm

Zadanie 16 · trudność 2/3

Mama kupiła 3 paczki mąki po 1 kg 500 g każda. Do ciasta zużyła 2 kg 750 g mąki. Ile gramów mąki zostało?

Podpowiedź 1

Oblicz masę wszystkich paczek: 3 · 1500 g.

Podpowiedź 2

Zamień 2 kg 750 g na gramy i odejmij.

Rozwiązanie

1 kg 500 g = 1500 g, więc 3 · 1500 g = 4500 g.

2 kg 750 g = 2750 g.

4500 g − 2750 g = 1750 g.

Odpowiedź: 1750 g

Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.

Ucz się tego działu w aplikacji Interaktywnie: podpowiedzi, sprawdzanie, powtórki i korepetytor AI.