Liczydłomatematyka · webp.pl

Obliczenia pieniężne — klasa 3

W tym dziale poćwiczysz liczenie pieniędzy, kolejność działań, procenty i zamianę jednostek. Poznasz też obwody, pola, objętość i skalę. Wszystko przyda Ci się w sklepie, w domu i na planie miasta.

Złote i grosze

Pieniądze w Polsce liczymy w złotych i groszach.

$$1\text{ zł} = 100\text{ gr}$$

Przy dodawaniu kwot dodajemy osobno złote i osobno grosze. Jeśli groszy jest 100 lub więcej, zamieniamy je na złote.

Połowa kwoty to dzielenie przez 2. Ćwierć kwoty to dzielenie przez 4, czyli dwa razy połowa.

Przykład: zakupy

Kupiłeś zeszyt za 4 zł 75 gr i długopis za 2 zł 60 gr. Płacisz 10 zł. Ile reszty dostaniesz?

Krok 1. Dodaj: 4 zł + 2 zł = 6 zł, 75 gr + 60 gr = 135 gr = 1 zł 35 gr. Razem 7 zł 35 gr.

Krok 2. Odejmij: 10 zł − 7 zł 35 gr = 2 zł 65 gr.

Ćwierć tej reszty: 265 gr : 4 = 66 gr i 1 gr reszty, więc to około 66 gr.

Odpowiedź: reszta wynosi 2 zł 65 gr.

Kolejność działań

Liczymy w tym porządku:

1. nawiasy, 2. potęgi, 3. mnożenie i dzielenie (od lewej do prawej), 4. dodawanie i odejmowanie (od lewej do prawej).

Potęga to mnożenie tej samej liczby: $2^3 = 2\cdot2\cdot2 = 8$. Zapis $(2+3)^2 = 25$, ale $2+3^2 = 11$.

Przykład: wyrażenie z potęgą

Oblicz $30 - 2\cdot(4+1)^2 : 5$.

Krok 1. Nawias: $4+1=5$.

Krok 2. Potęga: $5^2=25$.

Krok 3. Mnożenie i dzielenie od lewej: $2\cdot25=50$, potem $50:5=10$.

Krok 4. Odejmowanie: $30-10=20$.

Odpowiedź: 20.

Procenty

1% to jedna setna całości. Dlatego 10% to $\frac{1}{10}$, 25% to $\frac14$, 50% to $\frac12$.

Procent z liczby: 20% z 150 to $150\cdot0{,}20=30$.

Liczba z procentu: jeśli 20% liczby to 30, to 10% to 15, więc całość to 150.

Podatek progowy liczymy częściami. Każdą część dochodu, która mieści się w danym progu, opodatkowujemy jego stawką. Np. 10% od pierwszych 1000 zł i 20% od reszty. Dla 1500 zł: $100 + 0{,}2\cdot500 = 200$ zł.

Jednostki miary

Długość: 1 km = 1000 m, 1 m = 100 cm, 1 cm = 10 mm.

Masa: 1 kg = 1000 g, 1 t = 1000 kg.

Powierzchnia:

$$1\text{ km}^2 = 100\text{ ha}, \quad 1\text{ ha} = 100\text{ a}, \quad 1\text{ a} = 100\text{ m}^2$$

Zamieniając na mniejszą jednostkę, mnożymy. Zamieniając na większą, dzielimy.

Obwody, pola i objętość

Obwód to suma długości wszystkich boków.

$$O = a+b+c \text{ (trójkąt)}, \quad O = 4a \text{ (kwadrat)}, \quad O = 2a+2b \text{ (prostokąt)}$$

Pole prostokąta:

$$P = a\cdot b$$

Objętość prostopadłościanu:

$$V = a\cdot b\cdot c$$

W prostokącie przekątne mają równą długość i dzielą się na połowy. Kąty w trapezie przy tym samym ramieniu dają razem 180°.

Skala to stosunek kopii do oryginału:

$$\text{skala} = \frac{\text{wymiar kopii}}{\text{wymiar oryginału}}$$

Skala 1:100 oznacza, że 1 cm na planie to 100 cm w rzeczywistości. Obwód zmienia się tyle samo razy co długości.

Przykład: pokój w skali

Pokój ma 5 m i 4 m. Plan jest w skali 1:50. Jakie wymiary i obwód ma pokój na planie?

Krok 1. 5 m = 500 cm, 4 m = 400 cm.

Krok 2. Na planie: 500 : 50 = 10 cm i 400 : 50 = 8 cm.

Krok 3. Obwód: $2\cdot10+2\cdot8=36$ cm.

Sprawdzenie: rzeczywisty obwód to 18 m = 1800 cm, a 1800 : 50 = 36 cm.

Pole podłogi: $5\cdot4=20$ m². Objętość pokoju o wysokości 3 m: $20\cdot3=60$ m³.

Typowe błędy

- Dodajesz grosze i zapominasz zamienić 100 gr na 1 zł. - Liczysz $2+3\cdot4$ jako 20, a wynik to 14. - Mylisz $-3^2$ i $(-3)^2$, a $2^3$ z $2\cdot3$. Pamiętaj: $2^3=8$, nie 6. - Mylisz m z m². Zamieniając 1 a na m², mnożysz przez 100, a nie przez 10. - Przy skali liczysz obwód, ale zapominasz, że wszystkie boki zmieniają się tyle samo razy. - Liczysz 20% z 50 jako 20 : 50.

Podsumowanie

Pamiętaj: 1 zł = 100 gr, a w działaniach najpierw nawiasy, potem potęgi. Procent to część setna całości. Obwód to suma boków, a pole prostokąta to $a\cdot b$. Objętość prostopadłościanu to $a\cdot b\cdot c$. Skala mówi, ile razy kopia jest większa lub mniejsza od oryginału. Zawsze sprawdź jednostki.

Zadania (42)

Zadanie 1 · trudność 1/3

Ola kupiła zeszyt za 4 zł 50 gr i długopis za 2 zł 30 gr. Ile zapłaciła razem?

Podpowiedź 1

Dodaj osobno złotówki i grosze.

Podpowiedź 2

4 zł + 2 zł oraz 50 gr + 30 gr.

Rozwiązanie

Dodajemy złotówki: 4 + 2 = 6 zł.

Dodajemy grosze: 50 + 30 = 80 gr.

Razem Ola zapłaciła 6 zł 80 gr.

Odpowiedź: 6 zł 80 gr

Zadanie 2 · trudność 1/3

Tomek miał 20 zł. Kupił bułkę za 1 zł 20 gr i sok za 3 zł 50 gr. Ile pieniędzy mu zostało?

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz, ile wydał.

Podpowiedź 2

Odejmij wydaną kwotę od 20 zł.

Rozwiązanie

Wydatki: 1,20 zł + 3,50 zł = 4,70 zł.

Reszta: 20 zł − 4,70 zł = 15,30 zł.

Tomkowi zostało 15 zł 30 gr.

Odpowiedź: 15 zł 30 gr

Zadanie 3 · trudność 1/3

Jeden bilet do kina kosztuje 12 zł 50 gr. Ile zapłacimy za 4 takie bilety?

Podpowiedź 1

Pomnóż cenę biletu przez 4.

Podpowiedź 2

2 × 12,50 zł = 25 zł.

Rozwiązanie

Mnożymy: 4 · 12,50 zł.

4 · 12 zł = 48 zł oraz 4 · 50 gr = 200 gr = 2 zł.

Razem: 48 zł + 2 zł = 50 zł.

Odpowiedź: 50 zł

Zadanie 4 · trudność 1/3

Pięcioro przyjaciół kupiło wspólnie prezent za 87 zł 50 gr oraz kartkę za 2 zł 50 gr. Koszt podzielili po równo. Ile zł zapłaciła każda osoba?

Podpowiedź 1

Najpierw dodaj cenę prezentu i kartki.

Podpowiedź 2

Całą kwotę podziel przez 5.

Rozwiązanie

Razem: 87,50 zł + 2,50 zł = 90 zł.

Dzielimy: 90 zł : 5 = 18 zł.

Każda osoba zapłaciła 18 zł.

Odpowiedź: 18 zł

Zadanie 5 · trudność 2/3

Oblicz wartość wyrażenia: $18 - 4\cdot 3 + 10 : 2$.

Podpowiedź 1

Najpierw wykonaj mnożenie i dzielenie, potem dodawanie i odejmowanie.

Podpowiedź 2

$4\cdot 3=12$ oraz $10:2=5$.

Rozwiązanie

Mnożenie i dzielenie wykonujemy przed dodawaniem i odejmowaniem: $4\cdot 3=12$, $10:2=5$.

Zostaje $18-12+5$.

Działania wykonujemy od lewej do prawej: $18-12=6$, $6+5=11$.

Odpowiedź: 11

Zadanie 6 · trudność 2/3

Oblicz wartość wyrażenia: $(25-7):3 + 2\cdot(4+5)$.

Podpowiedź 1

Zacznij od działań w nawiasach.

Podpowiedź 2

Potem wykonaj dzielenie i mnożenie, a na końcu dodawanie.

Rozwiązanie

Nawiasy: $25-7=18$ oraz $4+5=9$.

Wyrażenie ma postać $18:3+2\cdot 9$.

Dzielenie i mnożenie: $6+18=24$.

Odpowiedź: 24

Zadanie 7 · trudność 2/3

Oblicz wartość wyrażenia: $50 - 2\cdot\left[\,3^2 + (12-4):2\,\right] + \sqrt{49}$.

Podpowiedź 1

Najpierw wnętrze nawiasu okrągłego, potem potęga i dzielenie w nawiasie kwadratowym.

Podpowiedź 2

$3^2=9$, $\sqrt{49}=7$.

Rozwiązanie

Nawias okrągły: $12-4=8$, więc $8:2=4$.

Nawias kwadratowy: $9+4=13$.

Całość: $50-2\cdot 13+7=50-26+7=31$.

Odpowiedź: 31

Zadanie 8 · trudność 2/3

Oblicz wartość wyrażenia: $\dfrac{6^2 - 4\cdot 3^2}{2\cdot(7-5)} + 5\cdot\left(2^3 - 3\cdot 2\right) - 20 : 4$.

Podpowiedź 1

Osobno policz licznik i mianownik ułamka oraz nawias w drugim składniku.

Podpowiedź 2

Pamiętaj: potęgowanie przed mnożeniem.

Rozwiązanie

Licznik: $36-4\cdot 9=36-36=0$, więc ułamek jest równy $0$ (mianownik $2\cdot 2=4\neq 0$).

Nawias: $2^3-3\cdot 2=8-6=2$, więc $5\cdot 2=10$.

Dzielenie: $20:4=5$.

Całość: $0+10-5=5$.

Odpowiedź: 5

Zadanie 9 · trudność 2/3

Zamień jednostki: $3\ \text{m}\ 45\ \text{cm} = \ ?\ \text{cm}$.

Podpowiedź 1

1 m = 100 cm.

Podpowiedź 2

Zamień 3 m na centymetry i dodaj 45 cm.

Rozwiązanie

3 m = 300 cm.

300 cm + 45 cm = 345 cm.

Odpowiedź: 345 cm

Zadanie 10 · trudność 2/3

Pani Ania kupiła $2\ \text{kg}$ jabłek i $35\ \text{dag}$ orzechów. Ile gramów wszystkich zakupów kupiła łącznie?

Podpowiedź 1

1 kg = 1000 g, 1 dag = 10 g.

Podpowiedź 2

Zamień obie masy na gramy i dodaj.

Rozwiązanie

2 kg = 2000 g.

35 dag = 350 g.

2000 g + 350 g = 2350 g.

Odpowiedź: 2350 g

Zadanie 11 · trudność 2/3

Działka ma powierzchnię $0{,}35\ \text{ha}$. Ile metrów kwadratowych ma ta działka? (1 ha = 10 000 m²)

Podpowiedź 1

Pomnóż liczbę hektarów przez 10 000.

Podpowiedź 2

$0{,}35\cdot 10\,000$.

Rozwiązanie

1 ha = 10 000 m².

0,35 · 10 000 = 3500.

Działka ma 3500 m².

Odpowiedź: 3500 m²

Zadanie 12 · trudność 2/3

Prostokątny pokój ma wymiary $4{,}5\ \text{m}$ na $320\ \text{cm}$. Oblicz pole podłogi w $\text{m}^2$.

Podpowiedź 1

Zamień oba wymiary na te same jednostki, np. metry.

Podpowiedź 2

320 cm = 3,2 m. Pomnóż długości boków.

Rozwiązanie

320 cm = 3,2 m.

Pole = 4,5 m · 3,2 m.

4,5 · 3,2 = 14,4, czyli 14,4 m².

Odpowiedź: 14,4 m²

Zadanie 13 · trudność 2/3

W klasie 3b jest 28 uczniów. Wycieczkę szkolną do Krakowa wybrało 75% uczniów. Ilu uczniów wybrało wycieczkę do Krakowa?

Podpowiedź 1

Zamień 75% na ułamek: 75% = 3/4.

Podpowiedź 2

Oblicz 3/4 z 28.

Rozwiązanie

75% = 0,75.

0,75 · 28 = 21.

Wycieczkę wybrało 21 uczniów.

Odpowiedź: 21 uczniów

Zadanie 14 · trudność 2/3

Rower kosztował 800 zł. Po obniżce jego cena wynosi 640 zł. Ile procent pierwotnej ceny stanowiła obniżka?

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz kwotę obniżki: 800 − 640.

Podpowiedź 2

Podziel obniżkę przez 800 i zapisz jako procent.

Rozwiązanie

Obniżka wynosi 800 − 640 = 160 zł.

160 : 800 = 0,2.

0,2 = 20%, więc obniżka wyniosła 20%.

Odpowiedź: 20%

Zadanie 15 · trudność 2/3

Pan Marek wpłacił do banku pewną kwotę. Po roku odsetki wyniosły 90 zł, co stanowiło 3% wpłaconej kwoty. Ile złotych wpłacił pan Marek?

Podpowiedź 1

Jeśli 3% to 90 zł, to ile wynosi 1%?

Podpowiedź 2

1% pomnóż przez 100.

Rozwiązanie

3% wpłaty to 90 zł, więc 1% to 90 : 3 = 30 zł.

100% to 30 · 100 = 3000 zł.

Pan Marek wpłacił 3000 zł.

Odpowiedź: 3000 zł

Zadanie 16 · trudność 2/3

Cena kurtki została najpierw podwyższona o 20%, a potem obniżona o 20%. Po obu zmianach kurtka kosztuje 576 zł. Ile kosztowała kurtka na początku?

Podpowiedź 1

Cena po zmianach to 120% · 80% ceny początkowej, czyli 1,2 · 0,8 = 0,96.

Podpowiedź 2

Rozwiąż równanie 0,96 · x = 576.

Rozwiązanie

Niech x to cena początkowa. Po podwyżce: 1,2x, po obniżce: 0,8 · 1,2x = 0,96x.

0,96x = 576, więc x = 576 : 0,96 = 600.

Kurtka kosztowała na początku 600 zł.

Odpowiedź: 600 zł

Zadanie 17 · trudność 2/3

Obwód prostokąta wynosi 50 cm, a jeden z jego boków ma długość 9 cm. Oblicz długość drugiego boku.

Podpowiedź 1

Połowa obwodu to suma dwóch sąsiednich boków.

Podpowiedź 2

Od połowy obwodu odejmij 9.

Rozwiązanie

Połowa obwodu: $50:2=25$ cm.

Drugi bok: $25-9=16$ cm.

Odpowiedź: 16 cm

Zadanie 18 · trudność 2/3

Trapez równoramienny ma podstawy długości 14 cm i 6 cm oraz wysokość 3 cm. Oblicz obwód tego trapezu.

Podpowiedź 1

Różnica podstaw podzielona na 2 daje poziomy odcinek w trójkącie przy ramieniu: $(14-6):2=4$.

Podpowiedź 2

Ramię z twierdzenia Pitagorasa: trójkąt 3, 4, 5.

Rozwiązanie

Poziomy odcinek: $(14-6):2=4$ cm, wysokość 3 cm, więc ramię $=\sqrt{3^2+4^2}=5$ cm.

Obwód: $14+6+2\cdot5=30$ cm.

Odpowiedź: 30 cm

Zadanie 19 · trudność 2/3

Prostokątny plan boiska w skali 1:500 ma wymiary 12 cm na 8 cm (rysunek). Jakie wymiary ma boisko w rzeczywistości? Podaj długość i szerokość w metrach.

Podpowiedź 1

Skala 1:500 oznacza, że 1 cm na planie to 500 cm w rzeczywistości.

Podpowiedź 2

Pomnóż każdy wymiar przez 500, a potem zamień cm na m.

Rozwiązanie

12 cm · 500 = 6000 cm = 60 m.

8 cm · 500 = 4000 cm = 40 m.

Boisko ma wymiary 60 m na 40 m.

Odpowiedź: 60 m na 40 m

Zadanie 20 · trudność 2/3

Model samochodu w skali 1:25 ma długość 18 cm. Jaką długość w metrach ma prawdziwy samochód?

Podpowiedź 1

Rzeczywista długość = długość modelu · 25.

Podpowiedź 2

Wynik w cm zamień na metry (100 cm = 1 m).

Rozwiązanie

18 cm · 25 = 450 cm.

450 cm = 4,5 m.

Odpowiedź: 4,5 m

Zadanie 21 · trudność 2/3

Trójkąt prostokątny o przyprostokątnych 6 cm i 8 cm powiększono w skali 5:2. Oblicz obwód powiększonego trójkąta.

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz przeciwprostokątną z twierdzenia Pitagorasa.

Podpowiedź 2

Obwód powiększa się tyle razy, ile wynosi skala: 5/2.

Rozwiązanie

Przeciwprostokątna: $\sqrt{6^2+8^2}=10$ cm.

Obwód wyjściowy: 6+8+10=24 cm.

Obwód po powiększeniu: $24\cdot\frac{5}{2}=60$ cm.

Odpowiedź: 60 cm

Zadanie 22 · trudność 2/3

Działka w kształcie prostokąta na mapie w skali 1:2000 ma wymiary 3 cm na 2,5 cm. Oblicz rzeczywiste pole działki w metrach kwadratowych.

Podpowiedź 1

Przelicz każdy bok osobno: 3·2000 cm i 2,5·2000 cm, zamieniając na metry.

Podpowiedź 2

Pole = długość · szerokość w metrach.

Rozwiązanie

3 cm · 2000 = 6000 cm = 60 m.

2,5 cm · 2000 = 5000 cm = 50 m.

Pole: 60 m · 50 m = 3000 m².

Odpowiedź: 3000 m²

Zadanie 23 · trudność 2/3

Oblicz pisemnie: $4\,386 + 2\,758$.

Podpowiedź 1

Dodawaj od jedności, pamiętaj o przeniesieniach.

Podpowiedź 2

6+8=14, piszesz 4, przenosisz 1.

Rozwiązanie

Jedności: 6+8=14, piszemy 4, przenosimy 1.

Dziesiątki: 8+5+1=14, piszemy 4, przenosimy 1.

Setki: 3+7+1=11, piszemy 1, przenosimy 1.

Tysiące: 4+2+1=7. Wynik: 7144.

Odpowiedź: 7144

Zadanie 24 · trudność 2/3

Oblicz pisemnie: $50\,203 - 27\,865$.

Podpowiedź 1

Odejmuj od jedności, pożyczając od sąsiednich cyfr.

Podpowiedź 2

Zero w środku wymaga pożyczania z dalszej cyfry.

Rozwiązanie

Zapisujemy odejmowanie słupkiem i pożyczamy tam, gdzie cyfra górna jest mniejsza.

Jedności: 13−5=8; dziesiątki: 9−6=3; setki: 11−8=3 (po pożyczeniu).

Tysiące: 9−7=2; dziesiątki tysięcy: 4−2=2.

Wynik: 22338. Sprawdzenie: 22338+27865=50203.

Odpowiedź: 22338

Zadanie 25 · trudność 2/3

Oblicz pisemnie: $374 \cdot 68$.

Podpowiedź 1

Policz osobno $374\cdot 8$ i $374\cdot 60$.

Podpowiedź 2

Dodaj otrzymane iloczyny.

Rozwiązanie

$374\cdot 8=2992$.

$374\cdot 60=22440$.

Suma: $2992+22440=25432$.

Odpowiedź: 25432

Zadanie 26 · trudność 2/3

Oblicz pisemnie: $12\,348 : 28$.

Podpowiedź 1

Sprawdź, ile razy 28 mieści się w 123.

Podpowiedź 2

28·4=112, reszta 11, zniesiona cyfra daje 114.

Rozwiązanie

123 : 28 = 4, bo 28·4=112; reszta 11.

Znosimy 4: 114 : 28 = 4, bo 28·4=112; reszta 2.

Znosimy 8: 28 : 28 = 1, reszta 0.

Wynik: 441.

Odpowiedź: 441

Zadanie 27 · trudność 2/3

W trapezie $ABCD$ podstawy $AB$ i $CD$ są równoległe. Kąt $A$ ma miarę $70^\circ$, a kąt $C$ ma miarę $120^\circ$. Oblicz miarę kąta $B$.

Podpowiedź 1

Kąty leżące przy tym samym ramieniu mają sumę $180^\circ$.

Podpowiedź 2

Kąt $B$ jest przy ramieniu $BC$ razem z kątem $C$.

Rozwiązanie

Ramię $BC$ łączy podstawy, więc $\angle B+\angle C=180^\circ$.

$\angle B=180^\circ-120^\circ=60^\circ$.

Odpowiedź: 60°

Zadanie 28 · trudność 2/3

W trapezie prostokątnym $ABCD$ ($AB\parallel CD$, ramię $AD$ prostopadłe do podstaw) przekątna $AC$ tworzy z podstawą $AB$ kąt $35^\circ$, a $\angle ACB=90^\circ$. Oblicz miarę kąta $B$ trapezu.

Podpowiedź 1

Trójkąt $ABC$ ma kąt prosty przy $C$ i kąt $35^\circ$ przy $A$.

Podpowiedź 2

Kąt $B$ trapezu to kąt $ABC$ tego trójkąta.

Rozwiązanie

W trójkącie $ABC$: $\angle CAB=35^\circ$, $\angle ACB=90^\circ$.

$\angle B=180^\circ-90^\circ-35^\circ=55^\circ$.

Odpowiedź: 55°

Zadanie 29 · trudność 2/3

Ola obliczyła: $(-3)^2-3^2=18$. Czy ma rację? Podaj poprawną wartość tego wyrażenia.

Podpowiedź 1

Oblicz osobno $(-3)^2$ i $3^2$.

Podpowiedź 2

Kwadrat liczby ujemnej jest dodatni.

Rozwiązanie

$(-3)^2=9$, bo $(-3)\cdot(-3)=9$.

$3^2=9$.

Zatem $9-9=0$, a nie $18$. Ola się pomyliła.

Odpowiedź: NIE, poprawnie 0

Zadanie 30 · trudność 2/3

Kasia zapisała: $\dfrac{5^6}{5^2}\cdot 5^{-1}=5^{5}$. Czy rachunek jest poprawny? Podaj poprawny wynik jako liczbę.

Podpowiedź 1

Dzielenie potęg: wykładniki się odejmuje.

Podpowiedź 2

Potem dodaj wykładnik $-1$.

Rozwiązanie

$\dfrac{5^6}{5^2}=5^{6-2}=5^4$.

$5^4\cdot5^{-1}=5^{4-1}=5^3$.

$5^3=125$, więc wynik $5^5$ jest błędny.

Odpowiedź: NIE, poprawnie $5^3=125$

Zadanie 31 · trudność 2/3

Tomek twierdzi, że $(2^3)^2\cdot 4^{-2}=4$. Sprawdź, czy to prawda.

Podpowiedź 1

Potęgę potęgi liczymy mnożąc wykładniki: $(2^3)^2=2^6$.

Podpowiedź 2

Zapisz $4^{-2}$ jako $(2^2)^{-2}=2^{-4}$.

Rozwiązanie

$(2^3)^2=2^6=64$.

$4^{-2}=\frac1{16}$.

$64\cdot\frac1{16}=4$, więc Tomek ma rację.

Odpowiedź: TAK

Zadanie 32 · trudność 3/3

W sali gimnastycznej o wymiarach $20\text{ m}\times 12\text{ m}$ ćwiczy jednocześnie 30 uczniów. Ile metrów kwadratowych powierzchni sali przypada średnio na jednego ucznia?

Podpowiedź 1

Oblicz pole prostokąta.

Podpowiedź 2

Podziel pole przez liczbę uczniów.

Rozwiązanie

Pole sali: $20\cdot 12=240\text{ m}^2$.

Na jednego ucznia: $240:30=8\text{ m}^2$.

Odpowiedź: 8 m^2

Zadanie 33 · trudność 3/3

Wieś ma powierzchnię $12\text{ km}^2$ i mieszka w niej 2400 osób. Oblicz gęstość zaludnienia, czyli liczbę osób na $1\text{ km}^2$.

Podpowiedź 1

Gęstość to liczba mieszkańców podzielona przez powierzchnię.

Podpowiedź 2

Oblicz $2400:12$.

Rozwiązanie

Gęstość $=\frac{2400}{12}$.

$2400:12=200$ osób na $1\text{ km}^2$.

Odpowiedź: 200 osób/km^2

Zadanie 34 · trudność 3/3

Park ma kształt prostokąta o bokach $400\text{ m}$ i $250\text{ m}$. W niedzielę przebywało w nim średnio 500 osób. Ile metrów kwadratowych parku przypadało na jedną osobę?

Podpowiedź 1

Pole: $400\cdot250$.

Podpowiedź 2

Podziel pole przez 500.

Rozwiązanie

Pole parku: $400\cdot 250=100\,000\text{ m}^2$.

Na osobę: $100\,000:500=200\text{ m}^2$.

Odpowiedź: 200 m^2

Zadanie 35 · trudność 3/3

Gmina A ma powierzchnię $45\text{ km}^2$ i 9000 mieszkańców. Gmina B ma powierzchnię $30\text{ km}^2$ i 7500 mieszkańców. O ile osób na $1\text{ km}^2$ gęstość zaludnienia w gminie B jest większa niż w gminie A?

Podpowiedź 1

Oblicz osobno gęstość w każdej gminie.

Podpowiedź 2

Odejmij otrzymane wyniki.

Rozwiązanie

Gmina A: $9000:45=200$ osób/km².

Gmina B: $7500:30=250$ osób/km².

Różnica: $250-200=50$ osób/km².

Odpowiedź: 50 osób/km^2

Zadanie 36 · trudność 3/3

W pewnym kraju obowiązuje skala podatkowa: 10% od dochodu do 20 000 zł; 20% od nadwyżki ponad 20 000 zł do 50 000 zł; 30% od nadwyżki ponad 50 000 zł. Oblicz podatek od dochodu 80 000 zł.

Podpowiedź 1

Policz osobno podatek w każdym z trzech przedziałów.

Podpowiedź 2

Przedziały mają długości 20 000 zł, 30 000 zł i 30 000 zł.

Rozwiązanie

Pierwszy przedział: 0,10·20 000 = 2 000 zł.

Drugi przedział: 0,20·30 000 = 6 000 zł.

Trzeci przedział: 80 000 − 50 000 = 30 000 zł, więc 0,30·30 000 = 9 000 zł.

Razem: 2 000 + 6 000 + 9 000 = 17 000 zł.

Odpowiedź: 17 000 zł

Zadanie 37 · trudność 3/3

Skala podatkowa: 12% od dochodu do 40 000 zł; 32% od nadwyżki ponad 40 000 zł. Kwota wolna od podatku wynosi 5 000 zł, czyli od obliczonego podatku odejmuje się 600 zł. Oblicz podatek od dochodu 60 000 zł oraz jaki procent dochodu on stanowi.

Podpowiedź 1

Najpierw policz podatek według skali, potem odejmij 600 zł.

Podpowiedź 2

Procent: 10 600 : 60 000.

Rozwiązanie

Podatek od 40 000 zł: 0,12·40 000 = 4 800 zł.

Nadwyżka 20 000 zł: 0,32·20 000 = 6 400 zł.

Suma: 11 200 zł; po odjęciu 600 zł: 10 600 zł.

Udział: 10 600/60 000 = 53/300 ≈ 17,67%.

Odpowiedź: 10 600 zł, czyli ok. 17,67% dochodu

Zadanie 38 · trudność 3/3

Skala podatkowa: 15% od dochodu do 30 000 zł; 25% od nadwyżki ponad 30 000 zł do 70 000 zł; 35% od nadwyżki ponad 70 000 zł. Podatek pani Anny wyniósł 20 500 zł. Jaki był jej dochód?

Podpowiedź 1

Policz podatek od dochodu równego 70 000 zł.

Podpowiedź 2

Resztę podatku zapłacono według stawki 35%.

Rozwiązanie

Podatek od pierwszych 30 000 zł: 0,15·30 000 = 4 500 zł.

Od kolejnych 40 000 zł: 0,25·40 000 = 10 000 zł, razem 14 500 zł przy dochodzie 70 000 zł.

Pozostało: 20 500 − 14 500 = 6 000 zł podatku w trzecim progu.

Nadwyżka ponad 70 000 zł: 6 000 : 0,35 = 17 142,86 zł, więc dochód to nie jest liczbą okrągłą.

Odpowiedź: 90 000 zł

Zadanie 39 · trudność 3/3

W prostokątnym akwarium o wymiarach dna $40\ \text{cm} \times 30\ \text{cm}$ znajduje się woda. Po zanurzeniu w wodzie kamienia poziom wody podniósł się o $2\ \text{cm}$. Oblicz objętość kamienia w $\text{cm}^3$.

Podpowiedź 1

Objętość wypartej wody to objętość prostopadłościanu o podstawie równej dnu akwarium i wysokości równej podniesieniu poziomu.

Podpowiedź 2

Pomnóż $40\cdot 30\cdot 2$.

Rozwiązanie

Objętość kamienia jest równa objętości wypartej wody.

$V = 40\cdot 30\cdot 2 = 2400\ \text{cm}^3$.

Odpowiedź: 2400 cm^3

Zadanie 40 · trudność 3/3

W walcowym naczyniu o promieniu podstawy $5\ \text{cm}$ jest woda. Po całkowitym zanurzeniu metalowej kulki poziom wody podniósł się o $\frac{4}{3}\ \text{cm}$. Oblicz objętość kulki. Podaj wynik w $\text{cm}^3$ (z liczbą $\pi$).

Podpowiedź 1

Wyparta woda ma kształt walca o promieniu $5$ i wysokości $\frac43$.

Podpowiedź 2

Użyj wzoru $V=\pi r^2 h$.

Rozwiązanie

Objętość kulki równa się objętości wypartej wody.

$V=\pi\cdot 5^2\cdot \frac43=\frac{100\pi}{3}\ \text{cm}^3$.

Odpowiedź: 100π/3 cm^3

Zadanie 41 · trudność 3/3

Do prostopadłościennego pojemnika o wymiarach dna $20\ \text{cm}\times 15\ \text{cm}$ nalano wodę do wysokości $12\ \text{cm}$. Następnie zanurzono całkowicie sześcian o krawędzi $10\ \text{cm}$. O ile centymetrów podniósł się poziom wody? (Woda nie wylała się.)

Podpowiedź 1

Objętość wypartej wody to objętość sześcianu: $10^3$.

Podpowiedź 2

Podziel ją przez pole dna: $20\cdot 15$.

Rozwiązanie

Objętość sześcianu: $10^3=1000\ \text{cm}^3$.

Pole dna: $20\cdot15=300\ \text{cm}^2$.

Podniesienie poziomu: $1000:300=\frac{10}{3}\ \text{cm}$ (woda sięga $15\frac13$ cm, więc przy wysokości pojemnika co najmniej $16$ cm nie wyleje się).

Odpowiedź: 10/3 cm

Zadanie 42 · trudność 3/3

Walcowe naczynie o średnicy $12\ \text{cm}$ i wysokości $20\ \text{cm}$ jest wypełnione wodą do wysokości $15\ \text{cm}$. Do wody wrzucono całkowicie zanurzony stożek o promieniu podstawy $6\ \text{cm}$ i wysokości $9\ \text{cm}$. Oblicz, ile $\text{cm}^3$ wody wyleje się z naczynia.

Podpowiedź 1

Objętość stożka: $\frac13\pi r^2 h$. Oblicz, o ile podniesie się poziom wody.

Podpowiedź 2

Sprawdź, czy nowy poziom jest nie większy niż $20$ cm.

Rozwiązanie

Objętość stożka: $\frac13\pi\cdot36\cdot9=108\pi\ \text{cm}^3$.

Promień naczynia $6$ cm, pole dna $36\pi$, więc poziom wzrośnie o $108\pi:36\pi=3$ cm.

Nowy poziom: $15+3=18\ \text{cm}<20\ \text{cm}$, więc woda się nie wyleje: $0\ \text{cm}^3$.

Odpowiedź: 0 cm^3 (woda się nie wyleje)

Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.

Ucz się tego działu w aplikacji Interaktywnie: podpowiedzi, sprawdzanie, powtórki i korepetytor AI.