Liczydłomatematyka · webp.pl

Obliczenia kalendarzowe — klasa 3

W tym dziale nauczysz się liczyć wiek, sprawdzać, ile lat minęło między wydarzeniami, i przeliczać jednostki czasu, długości i masy. Poznasz też kolejność działań, procenty, obwody figur oraz skalę. To umiejętności, które przydają się codziennie: w szkole, w sklepie i na mapie.

Wiek i upływ lat

Wiek to liczba lat, które minęły od urodzenia. Żeby go obliczyć, odejmujemy rok urodzenia od roku obecnego.

$$\text{wiek} = \text{rok obecny} - \text{rok urodzenia}$$

Tak samo liczymy upływ lat między dwoma wydarzeniami:

$$\text{upływ lat} = \text{rok późniejszy} - \text{rok wcześniejszy}$$

Uwaga: ten sposób daje wiek dokładny, gdy urodziny w tym roku już były. Na zadaniach z samymi rokami przyjmujemy właśnie takie liczenie.

Przykład: wiek i upływ lat

Ola urodziła się w 2016 roku. Jest rok 2025. Ile ma lat?

Krok 1. Rok obecny to 2025, rok urodzenia to 2016.

Krok 2. $2025 - 2016 = 9$.

Ola ma 9 lat.

Drugie zadanie: szkołę w naszym mieście zbudowano w 1987 roku, a remont zrobiono w 2011. Ile lat minęło? $2011 - 1987 = 24$. Minęły 24 lata.

Odwrotnie też można: Kuba ma 8 lat, a jest rok 2025. Urodził się w roku $2025 - 8 = 2017$.

Porównywanie wieku: różnica i iloraz

Gdy porównujemy wiek dwóch osób, możemy zapytać na dwa sposoby.

- O ile lat starszy? Odejmujemy: wiek większy − wiek mniejszy. - Ile razy starszy? Dzielimy: wiek większy : wiek mniejszy.

Przykład: tata ma 36 lat, a Ania 9 lat. Tata jest starszy o $36 - 9 = 27$ lat. Tata jest starszy 4 razy, bo $36 : 9 = 4$.

Różnica wieku zawsze jest taka sama, a iloraz z roku na rok się zmienia. Za 3 lata tata będzie mieć 39 lat, a Ania 12. Różnica nadal wynosi 27, ale iloraz to już nie 4.

Jednostki czasu i ułamki roku

Warto znać na pamięć:

- 1 rok = 12 miesięcy - 1 rok = 365 dni (rok przestępny ma 366) - 1 tydzień = 7 dni - pół roku = 6 miesięcy - ćwierć roku = kwartał = 3 miesiące - 1 wiek = 100 lat

Połowę liczby znajdujemy, dzieląc przez 2. Ćwierć znajdujemy, dzieląc przez 4. Przykład: ćwierć godziny to $60 : 4 = 15$ minut. Pół tygodnia to $7 : 2 = 3{,}5$ dnia.

Wieki

Wiek (stulecie) to 100 lat. Wieki numerujemy cyframi rzymskimi.

- I wiek n.e. to lata 1–100. - II wiek to lata 101–200. - XX wiek to lata 1901–2000. - XXI wiek to lata od 2001.

Zasada: rok 1450 to XV wiek, bo $1450 : 100 = 14$ i jeszcze reszta, więc bierzemy następny numer. Rok kończący się na 00 należy do wieku, który właśnie się kończy (rok 1800 to XVIII wiek).

Dla czasów p.n.e. liczymy wstecz. Rok 250 p.n.e. to III wiek p.n.e. Im wcześniejszy rok p.n.e., tym większa liczba, a czas biegnie w stronę zera.

Przykład: czas i wieki

Zadanie 1. Ile dni mają 3 tygodnie i 2 dni? $3 \cdot 7 + 2 = 23$ dni.

Zadanie 2. Wakacje zaczęły się 1 lipca. Ile miesięcy ma kwartał? 3. Kwartał od 1 lipca kończy się 30 września.

Zadanie 3. W którym wieku jest rok 1410 (bitwa pod Grunwaldem)? Dzielimy: $1410 : 100 = 14$, reszta 10, więc XV wiek.

Zadanie 4. W którym wieku jest rok 44 p.n.e.? To I wiek p.n.e.

Procenty

Procent to jedna setna całości: $1\% = \frac{1}{100}$. Ważne wartości: $50\% = \frac12$, $25\% = \frac14$, $10\% = \frac1{10}$.

$$\text{procent} = \frac{\text{część}}{\text{całość}} \cdot 100\%$$

Obliczanie części z procentu: 10% ze 120 to $120 : 10 = 12$.

Szukanie całości: gdy znamy wartość procentu, najpierw liczymy 1%, potem mnożymy przez 100. Przykład: 20% książki to 30 stron. Wtedy 10% to 15 stron, więc 100% to 150 stron.

Przykład: całość z procentu

W klasie 25% uczniów to 6 osób, które jadą na wycieczkę rowerową. Ilu uczniów jest w klasie?

Krok 1. 25% to ćwierć całości.

Krok 2. Jeśli ćwierć to 6 osób, to całość to $6 \cdot 4 = 24$.

W klasie jest 24 uczniów.

Sprawdzenie: 25% z 24 to $24 : 4 = 6$. Zgadza się.

Kolejność działań i jednostki

Kolejność działań: 1. nawiasy, 2. potęgi, 3. mnożenie i dzielenie (od lewej do prawej), 4. dodawanie i odejmowanie (od lewej do prawej).

Przykład: $5 + 3 \cdot (10 - 6)^2 : 4 = 5 + 3 \cdot 16 : 4 = 5 + 12 = 17$.

Jednostki długości: 1 km = 1000 m, 1 m = 100 cm, 1 cm = 10 mm. Jednostki masy: 1 t = 1000 kg, 1 kg = 1000 g (czyli 100 dag).

Zamiana na mniejszą jednostkę: mnożymy. Na większą: dzielimy. Przykład: $2{,}5$ km $= 2500$ m, a 750 g $= 0{,}75$ kg.

Obwód i skala

Obwód to suma długości wszystkich boków figury.

$$\text{prostokąt: } O = 2(a+b), \qquad \text{kwadrat: } O = 4a$$

Romb ma 4 równe boki, więc $O = 4a$. Równoległobok ma dwie pary równych boków, więc $O = 2(a+b)$. Trapez: dodajemy cztery boki.

Skala mówi, ile razy kopia jest większa lub mniejsza od oryginału:

$$\text{skala} = \frac{\text{wymiar kopii}}{\text{wymiar oryginału}}$$

Skala 1:50 to pomniejszenie: 1 cm na rysunku to 50 cm w rzeczywistości. Skala 5:1 to powiększenie. Obwód w skali zmienia się tyle samo razy co długości.

Przykład. Pokój ma wymiary 4 m na 3 m. Na planie w skali 1:100 rysujemy go jako 4 cm na 3 cm. Obwód na planie: $2(4+3) = 14$ cm, a w rzeczywistości 14 m.

Typowe błędy

- „O ile” a „ile razy”. Różnica to odejmowanie, iloraz to dzielenie. Nie myl ich. - Wiek a rok urodzenia. Wynik 2016 w zadaniu o wieku jest podejrzany. Wiek dziecka to mała liczba. - Jednostki czasu. Kwartał to 3 miesiące, nie 4. Pół roku to 6 miesięcy. - Kolejność działań. $2 + 3 \cdot 4 = 14$, a nie 20. Najpierw mnożenie. - Skala. Skala 1:10 to pomniejszenie, a 10:1 to powiększenie. - Obwód. Przy prostokącie nie zapomnij pomnożyć sumy $a+b$ przez 2.

Podsumowanie: wiek i upływ lat to odejmowanie lat. Przeliczając jednostki, pamiętaj: na mniejsze mnożymy, na większe dzielimy. Obwód to suma boków, a skala to stosunek kopii do oryginału.

Zadania (38)

Zadanie 1 · trudność 1/3

Ala urodziła się w 2016 roku. Ile lat kończy w 2024 roku?

Podpowiedź 1

Od obecnego roku odejmij rok urodzenia.

Podpowiedź 2

Oblicz 2024 − 2016.

Rozwiązanie

Odejmujemy rok urodzenia od roku bieżącego.

2024 − 2016 = 8. Ala kończy 8 lat.

Odpowiedź: 8 lat

Zadanie 2 · trudność 1/3

Dziadek Staszek urodził się w 1958 roku. Ile lat kończy w 2023 roku?

Podpowiedź 1

Odejmij 1958 od 2023.

Podpowiedź 2

Możesz policzyć: od 1958 do 2000 jest 42 lata, a potem jeszcze 23.

Rozwiązanie

Od 1958 do 2000 mija 42 lata.

Od 2000 do 2023 mija 23 lata, więc 42 + 23 = 65. Dziadek kończy 65 lat.

Odpowiedź: 65 lat

Zadanie 3 · trudność 1/3

Tomek ma 9 lat i w tym roku (2024) kończy urodziny. W którym roku się urodził? Ile lat będzie miał w 2031 roku?

Podpowiedź 1

Rok urodzenia to rok bieżący minus wiek.

Podpowiedź 2

Wiek w 2031 to 2031 minus rok urodzenia.

Rozwiązanie

Rok urodzenia: 2024 − 9 = 2015.

W 2031 roku: 2031 − 2015 = 16 lat.

Odpowiedź: Urodził się w 2015 roku, w 2031 roku będzie miał 16 lat.

Zadanie 4 · trudność 1/3

Mama Kasi urodziła się w 1987 roku, a Kasia w 2015 roku. Ile lat mama miała w dniu urodzin Kasi (rok narodzin Kasi)? Ile lat będzie miała mama, gdy Kasia skończy 12 lat?

Podpowiedź 1

Różnica wieku mamy i Kasi jest stała: 2015 − 1987.

Podpowiedź 2

Kasia skończy 12 lat w roku 2015 + 12.

Rozwiązanie

Różnica wieku: 2015 − 1987 = 28 lat, więc mama miała 28 lat.

Gdy Kasia ma 12 lat, mama ma 28 + 12 = 40 lat.

Odpowiedź: 28 lat i 40 lat

Zadanie 5 · trudność 1/3

Mikołaj Kopernik urodził się w 1473 roku, a zmarł w 1543 roku. Ile lat żył?

Podpowiedź 1

Od późniejszego roku odejmij wcześniejszy rok.

Podpowiedź 2

Oblicz 1543 − 1473.

Rozwiązanie

Liczymy upływ lat: 1543 − 1473.

1543 − 1473 = 70.

Kopernik żył 70 lat.

Odpowiedź: 70 lat

Zadanie 6 · trudność 1/3

Bitwa pod Grunwaldem odbyła się w 1410 roku. Ile lat minęło od tej bitwy do roku 2010?

Podpowiedź 1

Odejmij rok bitwy od roku 2010.

Podpowiedź 2

Oblicz 2010 − 1410.

Rozwiązanie

Liczymy różnicę lat: 2010 − 1410.

2010 − 1410 = 600.

Minęło 600 lat.

Odpowiedź: 600 lat

Zadanie 7 · trudność 1/3

Szkoła w Bochni została założona 1 września 1925 roku. Ile pełnych lat szkoła istniała do 15 czerwca 1990 roku?

Podpowiedź 1

Najpierw odejmij same lata: 1990 − 1925.

Podpowiedź 2

Sprawdź, czy 1 września 1990 już nastąpił przed 15 czerwca 1990.

Rozwiązanie

1990 − 1925 = 65.

Rocznica przypada 1 września, a 15 czerwca jest wcześniej, więc 65. rocznica jeszcze nie minęła.

Pełnych lat było 65 − 1 = 64.

Odpowiedź: 64 lata

Zadanie 8 · trudność 1/3

Pan Jan urodził się 12 marca 1958 roku, a jego wnuczka Ola 20 maja 2006 roku. Ile pełnych lat miał pan Jan w dniu urodzin Oli?

Podpowiedź 1

Oblicz 2006 − 1958.

Podpowiedź 2

Sprawdź, czy 12 marca 2006 był przed 20 maja 2006.

Rozwiązanie

2006 − 1958 = 48.

Urodziny pana Jana (12 marca) wypadają przed 20 maja, więc w 2006 roku już je obchodził.

Miał 48 pełnych lat.

Odpowiedź: 48 lat

Zadanie 9 · trudność 1/3

Ile miesięcy ma pół roku? Ile miesięcy ma jeden kwartał?

Podpowiedź 1

Rok ma 12 miesięcy.

Podpowiedź 2

Kwartał to czwarta część roku.

Rozwiązanie

Rok ma 12 miesięcy, więc pół roku to $12:2=6$ miesięcy.

Kwartał to czwarta część roku: $12:4=3$ miesiące.

Odpowiedź: pół roku: 6 miesięcy, kwartał: 3 miesiące

Zadanie 10 · trudność 1/3

Kasia chodzi na basen co tydzień. Ile dni jest w 3 tygodniach? Ile dni jest w 5 tygodniach?

Podpowiedź 1

Tydzień ma 7 dni.

Podpowiedź 2

Pomnóż liczbę tygodni przez 7.

Rozwiązanie

3 tygodnie: $3\cdot 7=21$ dni.

5 tygodni: $5\cdot 7=35$ dni.

Odpowiedź: 21 dni i 35 dni

Zadanie 11 · trudność 1/3

Kurs angielskiego trwa dwa kwartały. Ile to miesięcy? Ile to tygodni, jeśli przyjmiemy, że miesiąc ma 4 tygodnie?

Podpowiedź 1

Kwartał to 3 miesiące.

Podpowiedź 2

Pomnóż liczbę miesięcy przez 4.

Rozwiązanie

Dwa kwartały: $2\cdot 3=6$ miesięcy.

Tygodni jest $6\cdot 4=24$.

Odpowiedź: 6 miesięcy, 24 tygodnie

Zadanie 12 · trudność 1/3

Wycieczka rozpoczęła się 28 czerwca i trwała 10 dni (liczymy od 28 czerwca włącznie). Czerwiec ma 30 dni. Którego lipca się skończyła?

Podpowiedź 1

Do końca czerwca (z 28 włącznie) są 3 dni: 28, 29, 30.

Podpowiedź 2

Pozostałe dni liczysz już w lipcu.

Rozwiązanie

W czerwcu wycieczka trwała 3 dni: 28, 29 i 30 czerwca.

Zostaje $10-3=7$ dni w lipcu, więc ostatni dzień to 7 lipca.

Odpowiedź: 7 lipca

Zadanie 13 · trudność 2/3

Ola ma 8 lat, a jej dziadek Stanisław ma 72 lata. O ile lat dziadek jest starszy od Oli?

Podpowiedź 1

Różnicę wieku znajdujemy przez odejmowanie.

Podpowiedź 2

Od wieku starszej osoby odejmij wiek młodszej.

Rozwiązanie

Dziadek ma 72 lata, a Ola 8 lat.

Obliczamy: 72 − 8 = 64.

Dziadek jest starszy o 64 lata.

Odpowiedź: 64 lata

Zadanie 14 · trudność 2/3

Tomek ma 9 lat. Jego tata jest od niego 4 razy starszy. Ile lat będzie miał tata za 5 lat?

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz obecny wiek taty: pomnóż wiek Tomka przez 4.

Podpowiedź 2

Potem dodaj 5 lat.

Rozwiązanie

Obecnie tata ma 4 · 9 = 36 lat.

Za 5 lat będzie miał 36 + 5 = 41 lat.

Odpowiedź: 41 lat

Zadanie 15 · trudność 2/3

Anna ma 12 lat, jej brat Piotr jest od niej o 5 lat młodszy, a ich mama ma 3 razy tyle lat co Piotr i Anna razem. Ile lat ma mama?

Podpowiedź 1

Wiek Piotra: 12 − 5. Potem dodaj wiek Piotra i Anny.

Podpowiedź 2

Wynik pomnóż przez 3.

Rozwiązanie

Piotr ma 12 − 5 = 7 lat.

Razem Anna i Piotr mają 12 + 7 = 19 lat.

Mama ma 3 · 19 = 57 lat.

Odpowiedź: 57 lat

Zadanie 16 · trudność 2/3

Bitwa pod Grunwaldem odbyła się w 1410 roku. Którym wiekiem naszej ery jest ten rok? Podaj numer wieku cyframi arabskimi.

Podpowiedź 1

Lata 1401–1500 to XV wiek.

Podpowiedź 2

Rok 1410 mieści się w tym przedziale.

Rozwiązanie

Wiek I to lata 1–100, wiek II to lata 101–200 itd.

Wiek XV obejmuje lata 1401–1500.

Rok 1410 należy do XV wieku.

Odpowiedź: XV wiek

Zadanie 17 · trudność 2/3

Rzymski pisarz Pliniusz Starszy zmarł w 79 roku n.e. w czasie wybuchu Wezuwiusza. Rok 2000 jest którym rokiem którego wieku? Podaj numer wieku, do którego należy rok 2000.

Podpowiedź 1

Wiek kończy się na roku o zerach na końcu, np. 100, 200.

Podpowiedź 2

Rok 2000 jest ostatnim rokiem wieku.

Rozwiązanie

Wiek XX obejmuje lata 1901–2000.

Rok 2000 jest więc ostatnim rokiem XX wieku, a nie pierwszym XXI.

Odpowiedź: XX wiek

Zadanie 18 · trudność 2/3

Archimedes z Syrakuz urodził się w 287 roku p.n.e. i zmarł w 212 roku p.n.e. W którym wieku p.n.e. się urodził? Podaj numer wieku cyframi arabskimi.

Podpowiedź 1

III wiek p.n.e. to lata 300–201 p.n.e. (liczymy wstecz).

Podpowiedź 2

Rok 287 p.n.e. leży między 300 a 201 p.n.e.

Rozwiązanie

Wiek I p.n.e. to lata 100–1 p.n.e., wiek II to 200–101 p.n.e., wiek III to 300–201 p.n.e.

Rok 287 p.n.e. należy do III wieku p.n.e. (rok 212 p.n.e. też).

Odpowiedź: III wiek p.n.e.

Zadanie 19 · trudność 2/3

W klasie 3a do szkolnego chóru zapisało się 6 uczniów, co stanowi 25% wszystkich uczniów tej klasy. Ilu uczniów jest w klasie 3a?

Podpowiedź 1

25% to jedna czwarta całości.

Podpowiedź 2

Skoro jedna czwarta to 6 uczniów, pomnóż 6 przez 4.

Rozwiązanie

25% całości to $\frac{1}{4}$ całości.

Jeśli $\frac{1}{4}$ to 6 uczniów, to cała klasa to $6\cdot 4=24$ uczniów.

Odpowiedź: 24 uczniów

Zadanie 20 · trudność 2/3

Pani Ania przeczytała 45 stron książki, czyli 30% wszystkich stron. Ile stron ma ta książka?

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz, ile stron to 10% książki.

Podpowiedź 2

Całość to 100%, czyli 10 razy więcej niż 10%.

Rozwiązanie

30% książki to 45 stron, więc 10% to $45:3=15$ stron.

Cała książka to 100%, czyli $15\cdot 10=150$ stron.

Odpowiedź: 150 stron

Zadanie 21 · trudność 2/3

Rower w sklepie był przeceniony o 20%. Obniżka wyniosła 180 zł. Ile kosztował rower przed obniżką, a ile kosztuje teraz?

Podpowiedź 1

20% to jedna piąta ceny. Oblicz cenę początkową z obniżki 180 zł.

Podpowiedź 2

Nową cenę otrzymasz, odejmując obniżkę od ceny początkowej.

Rozwiązanie

20% ceny to 180 zł, więc 10% to 90 zł.

Cena przed obniżką to $90\cdot 10=900$ zł.

Nowa cena: $900-180=720$ zł.

Odpowiedź: przed obniżką 900 zł, teraz 720 zł

Zadanie 22 · trudność 2/3

W marcu (31 dni) w 62% dni padał deszcz lub śnieg w pewnej miejscowości, a w pozostałych dniach było sucho. Okazało się, że dni bez opadów było o 7 mniej niż dni z opadami... Sprawdź: ile dni w marcu było suchych, jeśli dni z opadami było 19?

Podpowiedź 1

Policz, ile to 62% z 31 dni, albo odejmij od 31 liczbę dni z opadami.

Podpowiedź 2

Dni suche = wszystkie dni − dni z opadami.

Rozwiązanie

Dni z opadami było 19, a marzec ma 31 dni.

Dni suchych było $31-19=12$.

Zgadza się: 19 to 7 więcej niż 12, a 19 z 31 to około 62%.

Odpowiedź: 12 dni

Zadanie 23 · trudność 2/3

Oblicz: $48-6\cdot 5+12:4$.

Podpowiedź 1

Najpierw mnożenie i dzielenie, potem dodawanie i odejmowanie.

Podpowiedź 2

Oblicz $6\cdot5$ oraz $12:4$.

Rozwiązanie

Mnożenie: $6\cdot5=30$.

Dzielenie: $12:4=3$.

Zatem $48-30+3=18+3=21$.

Odpowiedź: 21

Zadanie 24 · trudność 2/3

W sklepie w Gdańsku Ola kupiła 3 zeszyty po 4 zł i 2 długopisy po 3 zł. Zapłaciła banknotem 50 zł. Zapisz jednym wyrażeniem i oblicz, ile reszty dostała: $50-(3\cdot4+2\cdot3)$.

Podpowiedź 1

Najpierw policz wartość w nawiasie.

Podpowiedź 2

W nawiasie najpierw mnożenie, potem dodawanie.

Rozwiązanie

Zeszyty: $3\cdot4=12$, długopisy: $2\cdot3=6$.

Nawias: $12+6=18$.

Reszta: $50-18=32$ zł.

Odpowiedź: 32 zł

Zadanie 25 · trudność 2/3

Oblicz: $(36-4\cdot6):3+7\cdot(15-9):2$.

Podpowiedź 1

Zacznij od nawiasów, wewnątrz nich pamiętaj o mnożeniu przed odejmowaniem.

Podpowiedź 2

Dalej działania wykonuj od lewej do prawej, mnożenie i dzielenie przed dodawaniem.

Rozwiązanie

Pierwszy nawias: $36-24=12$, potem $12:3=4$.

Drugi nawias: $15-9=6$, potem $7\cdot6=42$, $42:2=21$.

Suma: $4+21=25$.

Odpowiedź: 25

Zadanie 26 · trudność 2/3

Oblicz: $100-2\cdot(18+7\cdot3)+60:(4+6):2$.

Podpowiedź 1

Nawias $(18+7\cdot3)$: najpierw mnożenie.

Podpowiedź 2

$60:(4+6):2$ licz od lewej do prawej.

Rozwiązanie

Pierwszy nawias: $18+21=39$, więc $2\cdot39=78$.

Drugi składnik: $60:10=6$, potem $6:2=3$.

Wynik: $100-78+3=25$.

Odpowiedź: 25

Zadanie 27 · trudność 2/3

Tomek zmierzył ścieżkę w parku. Ma ona 2 km 350 m. Ile metrów ma ta ścieżka?

Podpowiedź 1

1 km = 1000 m.

Podpowiedź 2

Zamień 2 km na metry i dodaj 350 m.

Rozwiązanie

2 km = 2·1000 m = 2000 m.

2000 m + 350 m = 2350 m.

Odpowiedź: 2350 m

Zadanie 28 · trudność 2/3

Pani Ania kupiła 3 kg 400 g jabłek i 1 kg 600 g gruszek. Ile gramów owoców kupiła razem?

Podpowiedź 1

1 kg = 1000 g.

Podpowiedź 2

Dodaj osobno kilogramy i gramy albo zamień wszystko na gramy.

Rozwiązanie

Jabłka: 3400 g, gruszki: 1600 g.

3400 g + 1600 g = 5000 g.

Odpowiedź: 5000 g

Zadanie 29 · trudność 2/3

Drut miał długość 5 m. Ola odcięła z niego 2 m 35 cm. Ile centymetrów drutu zostało?

Podpowiedź 1

1 m = 100 cm.

Podpowiedź 2

Zamień 5 m i 2 m 35 cm na centymetry.

Rozwiązanie

5 m = 500 cm.

2 m 35 cm = 235 cm.

500 cm − 235 cm = 265 cm.

Odpowiedź: 265 cm

Zadanie 30 · trudność 2/3

Sklep dostarczył 4 worki mąki po 2 kg 500 g każdy. Z całej mąki zużyto 3 kg 750 g. Ile gramów mąki zostało?

Podpowiedź 1

Najpierw policz masę 4 worków w gramach.

Podpowiedź 2

2 kg 500 g = 2500 g.

Rozwiązanie

4 · 2500 g = 10 000 g.

3 kg 750 g = 3750 g.

10 000 g − 3750 g = 6250 g.

Odpowiedź: 6250 g

Zadanie 31 · trudność 2/3

Boisko szkolne ma kształt prostokąta o wymiarach 24 m i 15 m (rysunek). Oblicz obwód boiska.

Podpowiedź 1

Obwód prostokąta to suma długości wszystkich czterech boków.

Podpowiedź 2

Skorzystaj ze wzoru $Ob = 2\cdot(a+b)$.

Rozwiązanie

Dodajemy długości sąsiednich boków: $24+15=39$ m.

Mnożymy przez 2: $2\cdot 39=78$ m.

Odpowiedź: 78 m

Zadanie 32 · trudność 2/3

Romb o boku długości 13 cm ma przekątne 10 cm i 24 cm (rysunek). Oblicz obwód tego rombu.

Podpowiedź 1

Wszystkie boki rombu mają taką samą długość.

Podpowiedź 2

Przekątne nie są potrzebne do obliczenia obwodu.

Rozwiązanie

Romb ma cztery równe boki po 13 cm.

Obwód: $4\cdot 13=52$ cm. (Sprawdzenie: $5^2+12^2=13^2$.)

Odpowiedź: 52 cm

Zadanie 33 · trudność 2/3

Działka ma kształt równoległoboku o bokach 18 m i 11 m (rysunek). Wysokość poprowadzona na dłuższy bok ma 8 m. Chcemy ogrodzić działkę płotem, który kosztuje 35 zł za metr. Ile zapłacimy za ogrodzenie?

Podpowiedź 1

Wysokość nie jest potrzebna do obwodu.

Podpowiedź 2

Obwód równoległoboku: $2\cdot(a+b)$, potem pomnóż przez cenę metra.

Rozwiązanie

Obwód: $2\cdot(18+11)=58$ m.

Koszt: $58\cdot 35=2030$ zł.

Odpowiedź: 2030 zł

Zadanie 34 · trudność 2/3

Trapez równoramienny ma podstawy 20 cm i 10 cm oraz wysokość 12 cm (rysunek). Oblicz jego obwód.

Podpowiedź 1

Różnica podstaw dzieli się po równo na dwa trójkąty prostokątne: $(20-10):2=5$ cm.

Podpowiedź 2

Ramię z twierdzenia Pitagorasa: $5^2+12^2=c^2$.

Rozwiązanie

Fragment podstawy przy ramieniu: $(20-10):2=5$ cm.

Ramię: $c=\sqrt{25+144}=13$ cm.

Obwód: $20+10+2\cdot 13=56$ cm.

Odpowiedź: 30+2·... = 56 cm

Zadanie 35 · trudność 2/3

Na planie osiedla w skali 1:1000 boisko szkolne ma kształt prostokąta o wymiarach 6 cm × 4 cm. Oblicz rzeczywiste wymiary boiska w metrach oraz jego rzeczywisty obwód.

Podpowiedź 1

Skala 1:1000 oznacza, że 1 cm na planie to 1000 cm = 10 m w rzeczywistości.

Podpowiedź 2

Obwód prostokąta to 2·(a+b).

Rozwiązanie

1 cm na planie to 10 m w rzeczywistości.

Długość: 6·10 m = 60 m, szerokość: 4·10 m = 40 m.

Obwód: 2·(60+40) = 200 m.

Odpowiedź: 60 m × 40 m, obwód 200 m

Zadanie 36 · trudność 2/3

Działka ma kształt prostokąta. Na mapie w skali 1:500 jej boki mają długości 8 cm i 5 cm. Oblicz rzeczywisty obwód działki w metrach.

Podpowiedź 1

1 cm na mapie to 500 cm = 5 m.

Podpowiedź 2

Najpierw oblicz rzeczywiste boki: 40 m i 25 m.

Rozwiązanie

Skala 1:500: 1 cm to 5 m.

Boki: 8·5 = 40 m oraz 5·5 = 25 m.

Obwód: 2·(40+25) = 130 m.

Odpowiedź: 130 m

Zadanie 37 · trudność 2/3

Trójkątny skwer na planie w skali 1:2000 ma boki długości 3 cm, 4 cm i 5 cm. Oblicz rzeczywiste długości boków skweru w metrach i jego rzeczywisty obwód.

Podpowiedź 1

1 cm na planie to 2000 cm = 20 m.

Podpowiedź 2

Obwód to suma trzech rzeczywistych boków.

Rozwiązanie

1 cm odpowiada 20 m.

Boki: 3·20 = 60 m, 4·20 = 80 m, 5·20 = 100 m.

Obwód: 60+80+100 = 240 m.

Odpowiedź: 60 m, 80 m, 100 m; obwód 240 m

Zadanie 38 · trudność 2/3

Rzeczywisty plac ma kształt prostokąta o wymiarach 150 m × 90 m. Jakie wymiary będzie miał jego plan w skali 1:3000? Oblicz obwód planu w centymetrach.

Podpowiedź 1

1:3000 oznacza, że 3000 cm = 30 m w rzeczywistości to 1 cm na planie.

Podpowiedź 2

Podziel wymiary w metrach przez 30.

Rozwiązanie

1 cm na planie to 30 m w rzeczywistości.

150 m : 30 m = 5 cm oraz 90 m : 30 m = 3 cm.

Obwód planu: 2·(5+3) = 16 cm.

Odpowiedź: 5 cm × 3 cm, obwód 16 cm

Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.

Ucz się tego działu w aplikacji Interaktywnie: podpowiedzi, sprawdzanie, powtórki i korepetytor AI.