Liczydłomatematyka · webp.pl

Obliczenia jednostek objętości — klasa 3

Ile wody mieści akwarium? Ile soku jest w kartonie? Do takich pytań potrzebna jest objętość. W tym dziale nauczysz się przeliczać litry, mililitry i metry sześcienne oraz liczyć objętość brył. Przećwiczysz też procenty, promile, układ współrzędnych i kolejność działań.

Czym jest objętość i jej jednostki

Objętość mówi, ile miejsca zajmuje bryła, albo ile płynu zmieści się w naczyniu.

Mierzymy ją w jednostkach sześciennych: $\text{cm}^3$, $\text{dm}^3$, $\text{m}^3$. Sześcian o krawędzi 1 cm ma objętość $1\ \text{cm}^3$. Sześcian o krawędzi 1 dm ma objętość $1\ \text{dm}^3$.

Do płynów używamy też litrów (l), mililitrów (ml) i hektolitrów (hl).

Przedrostki metryczne pomagają się zorientować: mili to jedna tysięczna, centy to jedna setna, deci to jedna dziesiąta, hekto to sto, kilo to tysiąc.

Przeliczanie jednostek

Najważniejsze zależności:

$$1\ \text{l} = 1\ \text{dm}^3,\qquad 1\ \text{ml} = 1\ \text{cm}^3$$

$$1\ \text{hl} = 100\ \text{l},\qquad 1\ \text{m}^3 = 1000\ \text{l}$$

Skąd $1\ \text{m}^3 = 1000\ \text{dm}^3$? Metr to 10 dm, więc sześcian o krawędzi 1 m to $10\cdot10\cdot10=1000$ sześcianików o krawędzi 1 dm. Podobnie $1\ \text{dm}^3 = 1000\ \text{cm}^3$, więc $1\ \text{l}=1000\ \text{ml}$.

Przykład: przeliczanie

Zadanie. Zamień: a) $3{,}5$ l na ml, b) $2400$ l na $\text{m}^3$, c) $7$ hl na l.

a) $1\ \text{l}=1000\ \text{ml}$, więc $3{,}5\cdot1000=3500\ \text{ml}$.

b) $1000\ \text{l}=1\ \text{m}^3$, więc $2400:1000=2{,}4\ \text{m}^3$.

c) $7\cdot100=700\ \text{l}$.

Zasada: przechodzisz na mniejszą jednostkę – mnożysz, na większą – dzielisz.

Objętość prostopadłościanu i graniastosłupa

Prostopadłościan o wymiarach $a$, $b$, $c$:

$$V=a\cdot b\cdot c$$

Sześcian: $V=a^3$. Jeśli znasz objętość sześcianu, krawędź to $a=\sqrt[3]{V}$.

Każdy graniastosłup:

$$V=P_p\cdot H$$

Uzasadnienie: pole podstawy mówi, ile jednostkowych kwadracików leży na dnie. Wysokość mówi, ile takich warstw ułożymy jedna na drugiej.

Pola podstaw, które się przydadzą: trójkąt $\frac{a\cdot h}{2}$, trapez $\frac{(a+b)\cdot h}{2}$, romb $\frac{d_1\cdot d_2}{2}$.

Przykład: graniastosłup

Zadanie. Podstawą graniastosłupa jest trapez o podstawach 6 cm i 10 cm i wysokości 4 cm. Wysokość graniastosłupa to 9 cm. Oblicz objętość.

1. Pole podstawy: $P_p=\frac{(6+10)\cdot4}{2}=32\ \text{cm}^2$. 2. Objętość: $V=32\cdot9=288\ \text{cm}^3$.

Odpowiedź: $288\ \text{cm}^3$, czyli $288$ ml.

Objętość ostrosłupa

$$V=\frac13\,P_p\cdot H$$

Ostrosłup mieści trzy razy mniej niż graniastosłup o tej samej podstawie i wysokości. Możesz to sprawdzić doświadczalnie: przelej wodę z pustego ostrosłupa do graniastosłupa o tej samej podstawie i wysokości. Potrzeba trzech takich przelań, żeby go napełnić.

W ostrosłupie prawidłowym podstawa jest wielokątem foremnym, a spodek wysokości leży w środku podstawy.

Przykład: ostrosłup i skalowanie

Zadanie 1. Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy 6 cm i wysokość 10 cm. Oblicz objętość.

$P_p=6^2=36\ \text{cm}^2$, więc $V=\frac13\cdot36\cdot10=120\ \text{cm}^3$.

Zadanie 2. Jak zmieni się objętość sześcianu, gdy krawędź podwoimy?

Był $a^3$, jest $(2a)^3=8a^3$. Objętość wzrośnie 8 razy, a nie 2. Przykład: z krawędzi 3 cm ($27\ \text{cm}^3$) robi się krawędź 6 cm ($216\ \text{cm}^3$), a $216:27=8$.

Układ współrzędnych, procenty i promile

Odległość w układzie współrzędnych. Gdy punkty leżą na jednej poziomej lub pionowej prostej, odejmij odpowiednie współrzędne. Dla $A(1,2)$ i $B(7,2)$ odległość wynosi $7-1=6$. Ćwiartki numerujemy przeciwnie do ruchu wskazówek zegara: I to $x>0,y>0$, II to $x<0,y>0$.

Pole figury. Narysuj figurę na siatce i użyj wzorów. Trójkąt o wierzchołkach $(0,0)$, $(6,0)$, $(2,4)$ ma podstawę 6 i wysokość 4, więc pole to $\frac{6\cdot4}{2}=12$.

Procent i promil. $1\%=\frac{1}{100}$, a $1‰=\frac{1}{1000}$. Promil jest 10 razy mniejszy od procenta. Przykład: $5‰$ z 2000 zł to $0{,}005\cdot2000=10$ zł.

Porównywanie. Zamień wszystko na jedną postać. Czy $\frac38$ jest większe od $37\%$? $\frac38=0{,}375=37{,}5\%$, więc tak.

Kolejność działań. Najpierw nawiasy, potem potęgi, następnie mnożenie i dzielenie, na końcu dodawanie i odejmowanie. Przykład: $2+3\cdot2^2=2+3\cdot4=14$.

Typowe błędy

- $1\ \text{m}^3=100$ l? Nie! To $1000$ l. - Liczysz objętość, a wymiary są w różnych jednostkach (np. cm i m). Najpierw zamień na jedną. - Zapominasz o $\frac13$ w ostrosłupie. - Mylisz objętość (ile się mieści, $\text{cm}^3$) z polem powierzchni (ile papieru na obklejenie, $\text{cm}^2$). - $2+3\cdot2^2$ to nie $100$. Potęga i mnożenie idą przed dodawaniem. - Promil to nie to samo co procent. - Pomyłka w ćwiartkach układu współrzędnych. Ćwiartki numerujemy przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.

Podsumowanie

- $1\ \text{l}=1\ \text{dm}^3$, $1\ \text{ml}=1\ \text{cm}^3$, $1\ \text{hl}=100$ l, $1\ \text{m}^3=1000$ l. - Prostopadłościan: $V=abc$. Graniastosłup: $V=P_p\cdot H$. Ostrosłup: $V=\frac13P_p\cdot H$. - Krawędź sześcianu podwojona daje objętość 8 razy większą. - Przed liczeniem ujednolić jednostki. - Procent to $\frac1{100}$, promil to $\frac1{1000}$. - Pamiętaj o kolejności działań.

Zadania (35)

Zadanie 1 · trudność 1/3

Oblicz: $3\cdot 2 + 4$ . Zadanie z życia: w kuchni stoją 3 butelki po 2 litry soku i jedna butelka 4 litry. Ile litrów soku jest razem?

Podpowiedź 1

Najpierw wykonaj mnożenie.

Podpowiedź 2

Potem dodaj 4.

Rozwiązanie

Mnożenie przed dodawaniem: $3\cdot 2=6$.

Dodajemy: $6+4=10$. Jest 10 litrów soku.

Odpowiedź: 10

Zadanie 2 · trudność 1/3

Oblicz: $50 - 4\cdot 5 + 12 : 3$.

Podpowiedź 1

Najpierw mnożenie i dzielenie, od lewej do prawej.

Podpowiedź 2

Potem odejmowanie i dodawanie od lewej.

Rozwiązanie

$4\cdot 5=20$ oraz $12:3=4$.

$50-20+4=34$.

Odpowiedź: 34

Zadanie 3 · trudność 1/3

W beczce było 100 litrów wody. Wylano z niej 2 razy po 15 litrów, a potem dolano $(18+12):6$ litrów. Zapisz jedno działanie i oblicz, ile litrów wody jest teraz w beczce.

Podpowiedź 1

Zapisz: $100-2\cdot 15+(18+12):6$.

Podpowiedź 2

Najpierw nawias, potem mnożenie i dzielenie.

Rozwiązanie

Nawias: $18+12=30$, więc $30:6=5$; mnożenie: $2\cdot 15=30$.

$100-30+5=75$ litrów.

Odpowiedź: 75 litrów

Zadanie 4 · trudność 1/3

Oblicz: $(5\cdot 1000 - 2\cdot 1500) : 4 + 2\cdot(30-18)$. Wynik podaj jako liczbę (np. w mililitrach, jeśli to objętość).

Podpowiedź 1

Policz osobno wartości w nawiasach: mnożenia, potem odejmowanie.

Podpowiedź 2

Dopiero potem dzielenie i dodawanie.

Rozwiązanie

$5\cdot1000=5000$, $2\cdot1500=3000$, różnica $2000$; $2000:4=500$.

$30-18=12$, $2\cdot 12=24$.

$500+24=524$.

Odpowiedź: 524

Zadanie 5 · trudność 2/3

Akwarium ma kształt prostopadłościanu o wymiarach 50 cm, 30 cm i 40 cm. Ile litrów wody zmieści się w akwarium po napełnieniu go do pełna? (1 l = 1 dm³)

Podpowiedź 1

Zamień wymiary na decymetry: 5 dm, 3 dm, 4 dm.

Podpowiedź 2

Objętość w dm³ jest równa liczbie litrów.

Rozwiązanie

Wymiary w decymetrach: 5 dm, 3 dm, 4 dm.

Objętość: V = 5·3·4 = 60 dm³.

Ponieważ 1 dm³ = 1 l, akwarium pomieści 60 litrów.

Odpowiedź: 60 l

Zadanie 6 · trudność 2/3

Basen dziecięcy ma kształt prostopadłościanu o wymiarach 3 m, 2 m i 50 cm (wysokość). Ile litrów wody potrzeba, aby napełnić go do pełna?

Podpowiedź 1

Zamień 50 cm na 0,5 m.

Podpowiedź 2

1 m³ = 1000 l.

Rozwiązanie

Wysokość: 50 cm = 0,5 m.

Objętość: V = 3·2·0,5 = 3 m³.

3 m³ = 3·1000 l = 3000 l.

Odpowiedź: 3000 l

Zadanie 7 · trudność 2/3

Z kranu wypływa 12 litrów wody na minutę. Po jakim czasie napełni on zbiornik o wymiarach 1,2 m, 50 cm i 40 cm? Podaj wynik w minutach.

Podpowiedź 1

Zamień wymiary na dm: 12 dm, 5 dm, 4 dm.

Podpowiedź 2

Objętość w dm³ to liczba litrów; podziel przez 12 l/min.

Rozwiązanie

Wymiary: 12 dm, 5 dm, 4 dm.

V = 12·5·4 = 240 dm³ = 240 l.

Czas: 240 : 12 = 20 minut.

Odpowiedź: 20 minut

Zadanie 8 · trudność 2/3

Prostopadłościenny zbiornik o podstawie 2 m na 1,5 m jest napełniony wodą do wysokości 80 cm. Ile litrów wody trzeba dolać, aby woda sięgała do wysokości 1 m?

Podpowiedź 1

Oblicz, o ile cm podniesie się poziom wody: 100 − 80 = 20 cm = 0,2 m.

Podpowiedź 2

Objętość w m³ pomnóż przez 1000, aby otrzymać litry.

Rozwiązanie

Poziom wody ma wzrosnąć o 20 cm = 0,2 m.

Dolewana objętość: V = 2·1,5·0,2 = 0,6 m³.

0,6 m³ = 600 l.

Odpowiedź: 600 l

Zadanie 9 · trudność 2/3

Akwarium ma kształt prostopadłościanu o wymiarach dna 60 cm × 30 cm i wysokości 40 cm. Ile litrów wody zmieści się w akwarium? (1 l = 1 dm³)

Podpowiedź 1

Oblicz objętość w cm³: V = a·b·h.

Podpowiedź 2

1 dm³ = 1000 cm³, więc 1 l = 1000 cm³.

Rozwiązanie

V = 60·30·40 = 72 000 cm³.

72 000 cm³ = 72 dm³ = 72 l.

Odpowiedź: 72 litry

Zadanie 10 · trudność 2/3

Podstawą graniastosłupa prostego jest trójkąt prostokątny o przyprostokątnych 6 cm i 8 cm. Wysokość graniastosłupa wynosi 10 cm. Oblicz objętość tego graniastosłupa.

Podpowiedź 1

Pole podstawy to połowa iloczynu przyprostokątnych.

Podpowiedź 2

V = P_p · H.

Rozwiązanie

P_p = 1/2 · 6 · 8 = 24 cm².

V = 24 · 10 = 240 cm³.

Odpowiedź: 240 cm³

Zadanie 11 · trudność 2/3

Podstawą graniastosłupa prostego jest trapez równoramienny o podstawach 10 cm i 4 cm oraz ramionach długości 5 cm. Wysokość graniastosłupa jest równa 12 cm. Oblicz objętość graniastosłupa.

Podpowiedź 1

Wysokość trapezu: odcinek (10−4)/2 = 3 cm i ramię 5 cm tworzą trójkąt prostokątny.

Podpowiedź 2

Pole trapezu = (a+b)/2 · h.

Rozwiązanie

Wysokość trapezu: √(5²−3²) = 4 cm.

P_p = (10+4)/2 · 4 = 28 cm².

V = 28 · 12 = 336 cm³.

Odpowiedź: 336 cm³

Zadanie 12 · trudność 2/3

Podstawą graniastosłupa prostego jest romb o przekątnych 12 cm i 16 cm. Pole powierzchni bocznej tego graniastosłupa wynosi 400 cm². Oblicz objętość graniastosłupa.

Podpowiedź 1

Bok rombu obliczysz z trójkąta o przyprostokątnych 6 cm i 8 cm.

Podpowiedź 2

Pole boczne = obwód podstawy · H.

Rozwiązanie

Bok rombu: √(6²+8²) = 10 cm, obwód 40 cm.

H = 400 : 40 = 10 cm.

P_p = 12·16/2 = 96 cm², V = 96·10 = 960 cm³.

Odpowiedź: 960 cm³

Zadanie 13 · trudność 2/3

Punkty $A=(-3,1)$ i $B=(2,-11)$ są końcami odcinka. Oblicz jego długość.

Podpowiedź 1

Różnice: $2-(-3)$ oraz $-11-1$.

Podpowiedź 2

Szukaj trójki pitagorejskiej z liczbami 5 i 12.

Rozwiązanie

$x_B-x_A=5$, $y_B-y_A=-12$.

$|AB|=\sqrt{25+144}=\sqrt{169}=13$.

Odpowiedź: 13

Zadanie 14 · trudność 2/3

Oblicz obwód trójkąta o wierzchołkach $A=(0,0)$, $B=(6,0)$, $C=(6,8)$.

Podpowiedź 1

Boki $AB$ i $BC$ leżą na prostych równoległych do osi.

Podpowiedź 2

Bok $AC$ policz ze wzoru na odległość.

Rozwiązanie

$|AB|=6$, $|BC|=8$.

$|AC|=\sqrt{6^2+8^2}=10$.

Obwód: $6+8+10=24$.

Odpowiedź: 24

Zadanie 15 · trudność 2/3

Punkt $P=(x,3)$ leży na osi... w ćwiartce I i jest oddalony od punktu $Q=(2,-1)$ o $5$. Wyznacz dodatnią wartość $x$.

Podpowiedź 1

Zapisz $|PQ|^2=25$.

Podpowiedź 2

$(x-2)^2+(3-(-1))^2=25$.

Rozwiązanie

$(x-2)^2+4^2=25$, czyli $(x-2)^2=9$.

$x-2=3$ lub $x-2=-3$, stąd $x=5$ lub $x=-1$.

Dodatnia wartość: $x=5$.

Odpowiedź: x=5

Zadanie 16 · trudność 2/3

W układzie współrzędnych dane są punkty $A=(1,1)$, $B=(7,1)$ i $C=(7,5)$. Oblicz pole trójkąta $ABC$ (jednostka na osiach to 1 cm, wynik podaj w $\text{cm}^2$).

Podpowiedź 1

Sprawdź, który bok jest poziomy, a który pionowy.

Podpowiedź 2

Trójkąt jest prostokątny w wierzchołku $B$.

Rozwiązanie

$|AB|=7-1=6$, bo punkty mają równe współrzędne $y$.

$|BC|=5-1=4$, bo punkty mają równe współrzędne $x$.

Trójkąt jest prostokątny, więc $P=\frac12\cdot6\cdot4=12$ $\text{cm}^2$.

Odpowiedź: 12

Zadanie 17 · trudność 2/3

Oblicz pole prostokąta $ABCD$, gdzie $A=(-2,-1)$, $B=(4,-1)$, $C=(4,3)$, $D=(-2,3)$. Jednostka na osiach to 1 cm. Podaj wynik w $\text{cm}^2$.

Podpowiedź 1

Oblicz długości boków $AB$ i $BC$.

Podpowiedź 2

Odległość na prostej poziomej to różnica współrzędnych $x$.

Rozwiązanie

$|AB|=4-(-2)=6$.

$|BC|=3-(-1)=4$.

$P=6\cdot4=24$ $\text{cm}^2$.

Odpowiedź: 24

Zadanie 18 · trudność 2/3

Oblicz pole trójkąta $ABC$ o wierzchołkach $A=(-3,0)$, $B=(5,0)$, $C=(1,6)$. Jednostka na osiach to 1 cm. Podaj wynik w $\text{cm}^2$.

Podpowiedź 1

Za podstawę weź bok $AB$ leżący na osi $Ox$.

Podpowiedź 2

Wysokość to odległość punktu $C$ od osi $Ox$.

Rozwiązanie

$|AB|=5-(-3)=8$.

Wysokość opuszczona z $C$ na oś $Ox$ ma długość $6$.

$P=\frac12\cdot8\cdot6=24$ $\text{cm}^2$.

Odpowiedź: 24

Zadanie 19 · trudność 2/3

Oblicz pole czworokąta $ABCD$ o wierzchołkach $A=(0,0)$, $B=(6,0)$, $C=(8,5)$, $D=(0,5)$. Jednostka na osiach to 1 cm. Podaj wynik w $\text{cm}^2$.

Podpowiedź 1

Czworokąt ma dwa boki równoległe: $AB$ i $DC$ (oba poziome).

Podpowiedź 2

To trapez; wysokość to różnica współrzędnych $y$.

Rozwiązanie

$|AB|=6$, $|DC|=8$, bo $D$ i $C$ mają to samo $y=5$.

Wysokość trapezu: $h=5$.

$P=\frac{(6+8)\cdot5}{2}=35$ $\text{cm}^2$.

Odpowiedź: 35

Zadanie 20 · trudność 2/3

Basen ma pojemność 50 m³ wody. Napełniono go w 64%. Ile litrów wody jest w basenie? (1 m³ = 1000 l)

Podpowiedź 1

Oblicz 64% z 50 m³.

Podpowiedź 2

Zamień metry sześcienne na litry: 1 m³ = 1000 l.

Rozwiązanie

64% z 50 m³ to 0,64·50 = 32 m³.

32 m³ = 32·1000 l = 32000 l.

Odpowiedź: 32000 l

Zadanie 21 · trudność 2/3

Zbiornik na deszczówkę ma kształt prostopadłościanu o wymiarach 2 m, 1,5 m i 1 m. Woda zajmuje 40% jego objętości. Ile litrów wody jest w zbiorniku?

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz objętość zbiornika w m³.

Podpowiedź 2

Weź 40% objętości i zamień na litry.

Rozwiązanie

Objętość: 2·1,5·1 = 3 m³.

40% z 3 m³ to 1,2 m³.

1,2 m³ = 1200 l.

Odpowiedź: 1200 l

Zadanie 22 · trudność 2/3

W butelce o pojemności 1,5 l znajduje się 0,6 l soku. Jaki procent pojemności butelki zajmuje sok? Ile to mililitrów soku?

Podpowiedź 1

Podziel 0,6 przez 1,5.

Podpowiedź 2

1 l = 1000 ml.

Rozwiązanie

0,6 : 1,5 = 0,4, czyli 40%.

0,6 l = 600 ml.

Odpowiedź: 40%, 600 ml

Zadanie 23 · trudność 2/3

Woda morska w pewnym zbiorniku zawiera 35‰ soli (promili masy). Ile kilogramów soli zawiera 2 m³ takiej wody, jeśli przyjmiemy, że 1 m³ wody ma masę 1000 kg?

Podpowiedź 1

Masa wody: 2·1000 kg = 2000 kg.

Podpowiedź 2

35‰ = 35/1000 = 0,035.

Rozwiązanie

Masa wody wynosi 2000 kg.

35‰ z 2000 kg to 0,035·2000 = 70 kg.

Odpowiedź: 70 kg

Zadanie 24 · trudność 2/3

W basenie ogrodowym o pojemności 2000 litrów Ania napełniła $\frac{3}{5}$ pojemności wodą, a Bartek w takim samym basenie napełnił 55% pojemności. Kto wlał więcej wody i ile litrów więcej?

Podpowiedź 1

Zamień $\frac{3}{5}$ na procent: $\frac{3}{5}=60\%$.

Podpowiedź 2

Oblicz 1% pojemności i porównaj ilości wody.

Rozwiązanie

$\frac{3}{5}=\frac{60}{100}=60\%$.

Ania: $0{,}6\cdot2000=1200$ litrów.

Bartek: $0{,}55\cdot2000=1100$ litrów.

Różnica: $1200-1100=100$ litrów, więcej wlała Ania.

Odpowiedź: Ania, o 100 litrów więcej

Zadanie 25 · trudność 2/3

W zbiorniku o pojemności 40 litrów jest $\frac{7}{8}$ litra... Popraw: w kanistrze o pojemności 40 litrów jest paliwo wypełniające $\frac{7}{8}$ jego objętości. W drugim, takim samym kanistrze paliwo zajmuje 85% objętości. Ile litrów paliwa jest w pierwszym kanistrze, a ile w drugim? Który ma więcej?

Podpowiedź 1

$\frac{7}{8}=0{,}875=87{,}5\%$.

Podpowiedź 2

Oblicz $\frac{1}{8}$ z 40 litrów.

Rozwiązanie

Pierwszy: $\frac{7}{8}\cdot40=35$ litrów.

Drugi: $0{,}85\cdot40=34$ litry.

$87{,}5\%>85\%$, więc więcej paliwa jest w pierwszym kanistrze.

Odpowiedź: 35 l i 34 l; więcej w pierwszym

Zadanie 26 · trudność 2/3

Sok w pierwszej butelce o pojemności 1,5 l zajmuje $\frac{2}{3}$ objętości, a w drugiej butelce o pojemności 1,2 l zajmuje 75% objętości. W której butelce jest więcej soku i ile mililitrów więcej? (1 l = 1000 ml)

Podpowiedź 1

Zamień litry na mililitry: 1,5 l = 1500 ml, 1,2 l = 1200 ml.

Podpowiedź 2

Oblicz osobno ilość soku w każdej butelce.

Rozwiązanie

Pierwsza: $\frac{2}{3}\cdot1500=1000$ ml.

Druga: $0{,}75\cdot1200=900$ ml.

Różnica: $1000-900=100$ ml.

Więcej soku jest w pierwszej butelce.

Odpowiedź: w pierwszej, o 100 ml więcej

Zadanie 27 · trudność 2/3

Zbiornik na deszczówkę ma pojemność 2,5 hl. Ile litrów wody się w nim mieści? (1 hl = 100 l)

Podpowiedź 1

Przedrostek hekto oznacza 100.

Podpowiedź 2

Pomnóż 2,5 przez 100.

Rozwiązanie

1 hl = 100 l.

2,5 hl = 2,5 · 100 l = 250 l.

Odpowiedź: 250 l

Zadanie 28 · trudność 2/3

Paczka mąki waży 0,5 kg. Ile dekagramów (dag) mąki jest w 6 takich paczkach? (1 kg = 100 dag)

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz masę 6 paczek w kilogramach.

Podpowiedź 2

Zamień kg na dag, mnożąc przez 100.

Rozwiązanie

6 · 0,5 kg = 3 kg.

3 kg = 3 · 100 dag = 300 dag.

Odpowiedź: 300 dag

Zadanie 29 · trudność 2/3

Ścieżka rowerowa ma długość 12,4 km. Ile to metrów? Ile dekametrów (dam)? Podaj liczbę dekametrów. (1 km = 1000 m, 1 dam = 10 m)

Podpowiedź 1

Kilo oznacza 1000, deka oznacza 10.

Podpowiedź 2

Najpierw zamień km na m, potem podziel przez 10.

Rozwiązanie

12,4 km = 12,4 · 1000 m = 12 400 m.

12 400 m : 10 = 1240 dam.

Odpowiedź: 12 400 m, czyli 1240 dam

Zadanie 30 · trudność 2/3

Do basenu ogrodowego wlewa się wodę wężem, z którego co minutę wypływa 0,3 hl wody. Basen ma pojemność 1,8 kl (1 kl = 1000 l, 1 hl = 100 l). Po ilu minutach napełni się basen?

Podpowiedź 1

Zamień obie wielkości na litry.

Podpowiedź 2

Podziel pojemność basenu przez ilość wody na minutę.

Rozwiązanie

0,3 hl = 30 l na minutę; 1,8 kl = 1800 l.

1800 l : 30 l/min = 60 min.

Odpowiedź: 60 minut

Zadanie 31 · trudność 3/3

Ostrosłup prawidłowy trójkątny ma w podstawie trójkąt równoboczny o boku 4 cm. Wysokość ostrosłupa wynosi 3√3 cm. Oblicz objętość tego ostrosłupa.

Podpowiedź 1

Pole trójkąta równobocznego: a²√3/4.

Podpowiedź 2

Pp = 4√3 cm².

Rozwiązanie

Pole podstawy: Pp = 16√3/4 = 4√3 cm².

Objętość: V = 1/3 · 4√3 · 3√3 = 1/3 · 36 = 12 cm³.

Odpowiedź: 12 cm^3

Zadanie 32 · trudność 3/3

Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy 6 cm, a wysokość ściany bocznej (poprowadzoną do krawędzi podstawy) równą 5 cm. Oblicz objętość tego ostrosłupa.

Podpowiedź 1

Odległość spodka wysokości ostrosłupa od krawędzi podstawy to 3 cm.

Podpowiedź 2

Z trójkąta prostokątnego: H² + 3² = 5².

Rozwiązanie

H² = 25 − 9 = 16, więc H = 4 cm.

Pp = 36 cm², V = 1/3 · 36 · 4 = 48 cm³.

Odpowiedź: 48 cm^3

Zadanie 33 · trudność 3/3

Akwarium ma kształt prostopadłościanu o wymiarach $40\text{ cm}\times 30\text{ cm}\times 20\text{ cm}$. Drugie akwarium ma wszystkie wymiary dwa razy większe. Ile razy objętość drugiego akwarium jest większa od objętości pierwszego?

Podpowiedź 1

Każdy wymiar mnożysz przez 2, więc objętość mnożysz przez $2\cdot2\cdot2$.

Podpowiedź 2

Możesz też policzyć obie objętości osobno.

Rozwiązanie

Objętość pierwszego: $40\cdot30\cdot20=24000\text{ cm}^3$.

Drugie ma wymiary $80,60,40$, więc objętość $192000\text{ cm}^3$.

$192000:24000=8$. Objętość jest 8 razy większa.

Odpowiedź: 8 razy

Zadanie 34 · trudność 3/3

Stożek ma wysokość $12\text{ cm}$ i promień podstawy $5\text{ cm}$. Z drugiego stożka, podobnego do pierwszego, wiadomo, że jego objętość jest 8 razy mniejsza. Oblicz wysokość mniejszego stożka.

Podpowiedź 1

Stosunek objętości to $k^3=\frac18$.

Podpowiedź 2

Wysokość mnożysz przez skalę $k$.

Rozwiązanie

$k^3=\frac18$, więc $k=\frac12$.

Wysokość mniejszego stożka: $12\cdot\frac12=6\text{ cm}$.

Promień podstawy wynosi wtedy $2{,}5\text{ cm}$.

Odpowiedź: 6 cm

Zadanie 35 · trudność 3/3

Pojemnik ma kształt prostopadłościanu o podstawie $20\text{ cm}\times 10\text{ cm}$ i wysokości $15\text{ cm}$. Jego długość zwiększono o $50\%$, szerokość zmniejszono o $20\%$, a wysokość pozostawiono bez zmian. Oblicz, o ile procent zmieniła się objętość i podaj nową objętość w litrach.

Podpowiedź 1

Nowe wymiary: $30$, $8$, $15$.

Podpowiedź 2

$1\,\text{l}=1000\text{ cm}^3$.

Rozwiązanie

Stara objętość: $20\cdot10\cdot15=3000\text{ cm}^3$.

Nowa: $30\cdot8\cdot15=3600\text{ cm}^3$, czyli $3{,}6$ l.

Współczynnik $1{,}5\cdot0{,}8=1{,}2$, więc objętość wzrosła o $20\%$.

Odpowiedź: wzrosła o 20%, nowa objętość 3,6 l

Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.

Ucz się tego działu w aplikacji Interaktywnie: podpowiedzi, sprawdzanie, powtórki i korepetytor AI.