Liczydłomatematyka · webp.pl

Obliczenia jednostek długości — klasa 3

Każdego dnia coś mierzysz: długość ołówka, wysokość szafy albo drogę do szkoły. W tym dziale poznasz milimetry, centymetry, metry i kilometry. Nauczysz się je zamieniać, dodawać, odejmować, mnożyć i dzielić oraz liczyć połowę i ćwierć.

Cztery jednostki długości

Milimetr (mm) to bardzo mała jednostka. Gruba kreska w zeszycie ma około 1 mm.

Centymetr (cm) mierzy małe rzeczy, np. gumkę albo ołówek.

Metr (m) mierzy większe rzeczy, np. długość ławki albo pokoju.

Kilometr (km) mierzy odległości, np. drogę do babci albo długość trasy rowerowej.

Przeliczniki

Te trzy zależności musisz znać na pamięć:

$$1\,\text{cm} = 10\,\text{mm}$$

$$1\,\text{m} = 100\,\text{cm}$$

$$1\,\text{km} = 1000\,\text{m}$$

Przykład: w 1 m jest 100 cm, a w 1 cm jest 10 mm, więc w 1 m jest 1000 mm.

Jak zamieniać jednostki

Zamiana na mniejszą jednostkę: mnożymy. Mniejsza jednostka mieści się w większej więcej razy, więc liczba rośnie.

Zamiana na większą jednostkę: dzielimy. Liczba maleje.

Zamiana na dwie jednostki to rozbijanie liczby, np. $350\,\text{cm} = 3\,\text{m}\ 50\,\text{cm}$, bo 350 cm to 300 cm i jeszcze 50 cm.

Przykład 1: zamiana

a) Zamień $4\,\text{m}\ 25\,\text{cm}$ na centymetry.

$4\,\text{m} = 400\,\text{cm}$, więc $400 + 25 = 425\,\text{cm}$.

b) Zamień $7\,\text{cm}\ 3\,\text{mm}$ na milimetry.

$7\,\text{cm} = 70\,\text{mm}$, więc $70 + 3 = 73\,\text{mm}$.

c) Zamień $2300\,\text{m}$ na kilometry i metry.

$2000\,\text{m} = 2\,\text{km}$, zostaje 300 m. Wynik: $2\,\text{km}\ 300\,\text{m}$.

Dodawanie i odejmowanie długości

Dodawać i odejmować można tylko te same jednostki. Metry dodajemy do metrów, centymetry do centymetrów. Jeśli jednostki są różne, najpierw je zamieniamy.

Po dodawaniu porządkujemy wynik. Jeśli wyszło więcej niż 100 cm, zamieniamy 100 cm na 1 m.

Przy odejmowaniu może zabraknąć centymetrów. Wtedy pożyczamy 1 m, czyli 100 cm (albo 1 km, czyli 1000 m).

Przykład 2: dodawanie i odejmowanie

Dodawanie: $2\,\text{m}\ 70\,\text{cm} + 1\,\text{m}\ 60\,\text{cm}$.

Metry: $2 + 1 = 3\,\text{m}$. Centymetry: $70 + 60 = 130\,\text{cm}$.

Wychodzi $3\,\text{m}\ 130\,\text{cm}$. Porządkujemy: $130\,\text{cm} = 1\,\text{m}\ 30\,\text{cm}$. Wynik: $4\,\text{m}\ 30\,\text{cm}$.

Odejmowanie: $5\,\text{m}\ 20\,\text{cm} - 2\,\text{m}\ 45\,\text{cm}$.

Z 20 cm nie odejmiemy 45 cm. Pożyczamy 1 m: $5\,\text{m}\ 20\,\text{cm} = 4\,\text{m}\ 120\,\text{cm}$.

Teraz: $4 - 2 = 2\,\text{m}$ i $120 - 45 = 75\,\text{cm}$. Wynik: $2\,\text{m}\ 75\,\text{cm}$.

Mnożenie, dzielenie, połowa i ćwierć

Długość możemy mnożyć przez liczbę. To jak dokładanie tych samych odcinków jeden za drugim. Mnożymy osobno metry i centymetry, a potem porządkujemy wynik.

Długość możemy też dzielić przez liczbę, czyli dzielić na równe części. Gdy jest trudno, zamieniamy całość na mniejszą jednostkę.

Połowa to dzielenie przez 2: $\frac{1}{2}$ długości.

Ćwierć to dzielenie przez 4: $\frac{1}{4}$ długości.

Ćwierć to połowa z połowy. Połowa z 80 cm to 40 cm, a połowa z 40 cm to 20 cm. Zatem ćwierć z 80 cm to 20 cm.

Przykład 3: zadanie tekstowe

Ola kupiła 3 kawałki wstążki, każdy po $1\,\text{m}\ 40\,\text{cm}$. Jedną czwartą całej wstążki zużyła na kokardę. Ile wstążki jej zostało?

Krok 1. Całość: $3 \cdot 1\,\text{m}\ 40\,\text{cm} = 3\,\text{m}\ 120\,\text{cm} = 4\,\text{m}\ 20\,\text{cm}$.

Krok 2. Zamieniamy na centymetry: $420\,\text{cm}$.

Krok 3. Ćwierć: $420 : 4 = 105\,\text{cm}$.

Krok 4. Zostało: $420 - 105 = 315\,\text{cm} = 3\,\text{m}\ 15\,\text{cm}$.

Odpowiedź: Oli zostało $3\,\text{m}\ 15\,\text{cm}$ wstążki.

Typowe błędy

Dodawanie bez zamiany: nie wolno dodać 2 m i 30 cm jako „32”. Najpierw ustal jednostkę.

Zły przelicznik: 1 m to 100 cm, a nie 10 cm. 1 km to 1000 m.

Brak porządkowania: wynik „3 m 130 cm” trzeba zapisać jako „4 m 30 cm”.

Pożyczanie w odejmowaniu: pożyczony 1 m to 100 cm, a nie 10 cm. Dodaj więc 100 do centymetrów.

Pomyłka przy ćwiartce: ćwierć to dzielenie przez 4, a nie przez 2.

Podsumowanie

Pamiętaj: $1\,\text{cm} = 10\,\text{mm}$, $1\,\text{m} = 100\,\text{cm}$, $1\,\text{km} = 1000\,\text{m}$.

Na mniejszą jednostkę zamieniamy mnożeniem, a na większą dzieleniem.

Dodajemy i odejmujemy tylko te same jednostki, a wynik porządkujemy.

Połowa to dzielenie przez 2, a ćwierć to dzielenie przez 4.

Zadania (19)

Zadanie 1 · trudność 1/3

Ania ma wstążkę o długości 3 m. Ile to centymetrów?

Podpowiedź 1

1 m = 100 cm.

Podpowiedź 2

Pomnóż 3 przez 100.

Rozwiązanie

Wiemy, że 1 m = 100 cm.

3 m = 3 · 100 cm = 300 cm.

Odpowiedź: 300 cm

Zadanie 2 · trudność 1/3

Droga z domu Kuby do szkoły ma 2 km. Ile to metrów?

Podpowiedź 1

1 km = 1000 m.

Podpowiedź 2

Pomnóż 2 przez 1000.

Rozwiązanie

Wiemy, że 1 km = 1000 m.

2 km = 2 · 1000 m = 2000 m.

Odpowiedź: 2000 m

Zadanie 3 · trudność 1/3

Zamień 5 m 40 cm na centymetry.

Podpowiedź 1

Najpierw zamień 5 m na centymetry.

Podpowiedź 2

Dodaj 40 cm.

Rozwiązanie

5 m = 5 · 100 cm = 500 cm.

500 cm + 40 cm = 540 cm.

Odpowiedź: 540 cm

Zadanie 4 · trudność 1/3

Ścieżka w parku ma długość 3 km 250 m. Ile to metrów? Ile to centymetrów jest w 7 dm 6 cm? Podaj w odpowiedzi pierwszy wynik w metrach.

Podpowiedź 1

3 km = 3000 m.

Podpowiedź 2

1 dm = 10 cm.

Rozwiązanie

3 km 250 m = 3000 m + 250 m = 3250 m.

7 dm 6 cm = 70 cm + 6 cm = 76 cm.

Odpowiedź: 3250 m (oraz 76 cm)

Zadanie 5 · trudność 1/3

Ścieżka w parku ma długość 12 m. Jaką długość ma połowa tej ścieżki? Podaj wynik w metrach.

Podpowiedź 1

Połowa to dzielenie przez 2.

Podpowiedź 2

12 : 2 = ?

Rozwiązanie

Połowę liczymy, dzieląc długość przez 2.

12 m : 2 = 6 m.

Odpowiedź: 6 m

Zadanie 6 · trudność 1/3

Wstążka ma 1 m długości. Ile centymetrów ma ćwierć tej wstążki?

Podpowiedź 1

1 m = 100 cm.

Podpowiedź 2

Ćwierć to dzielenie przez 4.

Rozwiązanie

Zamieniamy: 1 m = 100 cm.

Ćwierć to 100 cm : 4 = 25 cm.

Odpowiedź: 25 cm

Zadanie 7 · trudność 1/3

Trasa rajdu rowerowego z Torunia do Chełmży liczy 28 km. Maja przejechała połowę trasy, a potem jeszcze ćwierć pozostałej części. Ile kilometrów przejechała łącznie?

Podpowiedź 1

Najpierw policz połowę z 28 km.

Podpowiedź 2

Pozostało 14 km; weź z tego ćwierć.

Rozwiązanie

Połowa trasy: 28 km : 2 = 14 km. Pozostało 14 km.

Ćwierć z 14 km to 14 : 4 = 3,5 km.

Łącznie: 14 km + 3,5 km = 17,5 km.

Odpowiedź: 17,5 km

Zadanie 8 · trudność 1/3

Deska ma długość 2 m 40 cm. Ile centymetrów ma ćwierć tej deski, a ile połowa? Podaj najpierw długość ćwierci deski.

Podpowiedź 1

2 m 40 cm = 240 cm.

Podpowiedź 2

Połowa to 240 : 2, ćwierć to połowa z połowy.

Rozwiązanie

Zamieniamy: 2 m 40 cm = 240 cm.

Połowa: 240 cm : 2 = 120 cm.

Ćwierć: 120 cm : 2 = 60 cm.

Odpowiedź: ćwierć: 60 cm, połowa: 120 cm

Zadanie 9 · trudność 2/3

Ola ma wstążkę o długości 1 m 20 cm. Odcięła 45 cm. Ile centymetrów wstążki zostało?

Podpowiedź 1

Zamień 1 m 20 cm na centymetry.

Podpowiedź 2

1 m = 100 cm.

Rozwiązanie

1 m 20 cm = 120 cm.

120 cm − 45 cm = 75 cm.

Zostało 75 cm wstążki.

Odpowiedź: 75 cm

Zadanie 10 · trudność 2/3

Droga z domu Kuby do szkoły ma 1 km 300 m. Droga ze szkoły do biblioteki ma 700 m. Ile metrów Kuba przejdzie z domu do biblioteki, jeśli pójdzie przez szkołę?

Podpowiedź 1

Zamień kilometry na metry: 1 km = 1000 m.

Podpowiedź 2

Dodaj obie odległości.

Rozwiązanie

1 km 300 m = 1300 m.

1300 m + 700 m = 2000 m.

Kuba przejdzie 2000 m, czyli 2 km.

Odpowiedź: 2000 m

Zadanie 11 · trudność 2/3

Jedna deska ma 2 m 35 cm, a druga 1 m 80 cm. O ile centymetrów pierwsza deska jest dłuższa od drugiej?

Podpowiedź 1

Zamień obie długości na centymetry.

Podpowiedź 2

Odejmij mniejszą od większej.

Rozwiązanie

2 m 35 cm = 235 cm.

1 m 80 cm = 180 cm.

235 cm − 180 cm = 55 cm.

Odpowiedź: 55 cm

Zadanie 12 · trudność 2/3

Pani Ania przeszła rano 2 km 450 m, a po południu jeszcze 1 km 750 m. Ile kilometrów i metrów przeszła razem? Podaj wynik w zapisie: km i m, np. 3 km 100 m. Ile metrów zostało jej do przejścia 5 km?

Podpowiedź 1

Dodaj osobno kilometry i metry; 1000 m to 1 km.

Podpowiedź 2

5 km = 5000 m.

Rozwiązanie

2 km 450 m + 1 km 750 m = 3 km 1200 m = 4 km 200 m.

4 km 200 m = 4200 m.

5000 m − 4200 m = 800 m.

Odpowiedź: 4 km 200 m; zostało 800 m

Zadanie 13 · trudność 2/3

Jeden krok Kasi ma długość 45 cm. Kasia zrobiła 6 takich kroków. Ile metrów i centymetrów liczy pokonana droga? Podaj wynik w centymetrach.

Podpowiedź 1

Pomnóż 45 cm przez 6.

Podpowiedź 2

100 cm to 1 m.

Rozwiązanie

Obliczamy 45 cm · 6 = 270 cm.

270 cm = 2 m 70 cm.

Odpowiedź: 270 cm (2 m 70 cm)

Zadanie 14 · trudność 2/3

Wstążka ma długość 3 m 60 cm. Ola pocięła ją na 4 równe kawałki. Ile centymetrów ma każdy kawałek?

Podpowiedź 1

Zamień 3 m 60 cm na centymetry.

Podpowiedź 2

Podziel wynik przez 4.

Rozwiązanie

3 m 60 cm = 360 cm.

360 cm : 4 = 90 cm.

Odpowiedź: 90 cm

Zadanie 15 · trudność 2/3

Jeden słupek w płocie ma szerokość 8 cm, a odstęp między słupkami ma 12 cm. Płot zaczyna się i kończy słupkiem i ma 5 słupków. Ile centymetrów ma ten płot?

Podpowiedź 1

Przy 5 słupkach jest 4 odstępy.

Podpowiedź 2

Oblicz osobno 5 · 8 cm i 4 · 12 cm.

Rozwiązanie

Słupki: 5 · 8 cm = 40 cm.

Odstępy: 4 · 12 cm = 48 cm. Razem 40 + 48 = 88 cm.

Odpowiedź: 88 cm

Zadanie 16 · trudność 2/3

Trasa rowerowa ma 2 km 400 m. Pan Marek przejechał jej 1/3 w pierwszej godzinie, a resztę trasy podzielił na 4 równe odcinki. Ile metrów ma każdy z tych czterech odcinków?

Podpowiedź 1

2 km 400 m = 2400 m. Oblicz 1/3 trasy.

Podpowiedź 2

Od całości odejmij pierwszą część i podziel resztę przez 4.

Rozwiązanie

2400 m : 3 = 800 m przejechał w pierwszej godzinie.

Reszta: 2400 − 800 = 1600 m.

1600 m : 4 = 400 m.

Odpowiedź: 400 m

Zadanie 17 · trudność 3/3

Kasia ma wstążkę o długości 2 m. Odcięła 45 cm na kokardę i 30 cm na ozdobę. Ile centymetrów wstążki jej zostało?

Podpowiedź 1

Zamień 2 m na centymetry.

Podpowiedź 2

Od całej długości odejmij obie odcięte części.

Rozwiązanie

2 m = 200 cm.

Odcięto razem 45 + 30 = 75 cm.

Zostało 200 − 75 = 125 cm.

Odpowiedź: 125 cm

Zadanie 18 · trudność 3/3

Droga z domu Tomka do szkoły ma 1 km 200 m. Tomek idzie do szkoły i wraca tą samą drogą. Ile metrów przechodzi w ciągu 5 dni nauki?

Podpowiedź 1

Policz długość drogi w obie strony w ciągu jednego dnia.

Podpowiedź 2

1 km = 1000 m.

Rozwiązanie

1 km 200 m = 1200 m.

W jedną stronę i z powrotem: 2 · 1200 = 2400 m dziennie.

W 5 dni: 5 · 2400 = 12000 m.

Odpowiedź: 12000 m

Zadanie 19 · trudność 3/3

Pan Marek ogradza działkę w kształcie prostokąta o bokach 18 m i 12 m. Siatka jest sprzedawana w rolkach po 10 m, a wejście (brama) o szerokości 4 m nie wymaga siatki. Ile rolek siatki musi kupić?

Podpowiedź 1

Oblicz obwód prostokąta.

Podpowiedź 2

Odejmij szerokość bramy i podziel przez 10, zaokrąglając w górę.

Rozwiązanie

Obwód: 2 · (18 + 12) = 60 m.

Siatki potrzeba 60 − 4 = 56 m.

56 : 10 = 5,6, więc trzeba kupić 6 rolek.

Odpowiedź: 6 rolek

Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.

Ucz się tego działu w aplikacji Interaktywnie: podpowiedzi, sprawdzanie, powtórki i korepetytor AI.