Liczydłomatematyka · webp.pl

Dodawanie liczb dwucyfrowych — klasa 3

W tym dziale nauczysz się szybko dodawać w pamięci liczby dwucyfrowe. Poznasz sprytne sposoby: rozkład na dziesiątki i jedności oraz dopełnianie do pełnej dziesiątki. Na koniec zajrzysz do świata liczb pierwszych, sum ciągów i prawdopodobieństwa.

Dziesiątki i jedności

Każdą liczbę dwucyfrowa można rozłożyć na dziesiątki i jedności.

$$\text{liczba} = \text{dziesiątki} + \text{jedności}$$

Na przykład $47 = 40 + 7$. Cyfra z lewej to dziesiątki, cyfra z prawej to jedności. Uważaj na kolejność: $47$ to nie to samo co $74$!

Kolejność dodawania

Dodawanie można robić w dowolnej kolejności:

$$a + b = b + a$$

Jeśli masz $6 + 38$, wygodniej policzyć $38 + 6$. Zaczynamy od większej liczby i dokładamy mniejszą.

Dodawanie jedności z przekroczeniem dziesiątki

Policz $58 + 7$.

Krok 1. Ile brakuje do pełnej dziesiątki? Do $60$ brakuje $2$.

Krok 2. Rozdzielamy $7 = 2 + 5$.

Krok 3. $58 + 2 = 60$, potem $60 + 5 = 65$.

Wynik: $58 + 7 = 65$.

Drugi przykład: $76 + 8$. Do $80$ brakuje $4$, więc $76 + 4 = 80$, a $8 - 4 = 4$. Mamy $80 + 4 = 84$.

Dodawanie dwóch liczb dwucyfrowych

Policz $47 + 36$ dwoma sposobami.

Sposób 1: rozkład. $47 = 40 + 7$, $36 = 30 + 6$. Dziesiątki: $40 + 30 = 70$. Jedności: $7 + 6 = 13$. Razem $70 + 13 = 83$.

Sposób 2: dopełnianie. Do $50$ brakuje $3$. Bierzemy $3$ z liczby $36$: $47 + 3 = 50$. Zostaje $36 - 3 = 33$. Mamy $50 + 33 = 83$.

Oba sposoby dają $83$. Wybierz ten, który jest dla Ciebie wygodniejszy.

Liczby parzyste, nieparzyste, pierwsze i złożone

Liczba parzysta dzieli się przez $2$ (kończy się na $0,2,4,6,8$). Pozostałe są nieparzyste.

Liczba pierwsza ma dokładnie dwa dzielniki: $1$ i samą siebie. Np. $2, 3, 5, 7, 11, 13$. Liczba złożona ma więcej dzielników, np. $9 = 3\cdot 3$. Liczba $1$ nie jest ani pierwsza, ani złożona.

Pierwsze liczby dwucyfrowe to: $11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97$. Jest ich $21$.

Liczenie liczb o danej własności

Ile jest liczb parzystych od $15$ do $40$?

Krok 1. Pierwsza parzysta to $16$, ostatnia to $40$.

Krok 2. Wypisujemy: $16, 18, \dots, 40$. Każda to $2\cdot k$ dla $k$ od $8$ do $20$.

Krok 3. Liczba wartości $k$: $20 - 8 + 1 = 13$.

Odpowiedź: $13$ liczb. Pamiętaj, żeby policzyć oba końce przedziału!

Suma ciągu arytmetycznego

W ciągu arytmetycznym każda liczba różni się od poprzedniej o tyle samo, np. $5, 8, 11, 14$. Sumę $n$ wyrazów liczymy tak:

$$S_n = \frac{a_1 + a_n}{2}\cdot n$$

Dlaczego? Parujemy pierwszy wyraz z ostatnim, drugi z przedostatnim itd. Każda para ma tę samą sumę $a_1 + a_n$. Par jest $\frac{n}{2}$.

Przykład: $10 + 12 + 14 + \dots + 30$. Wyrazów jest $(30-10)/2 + 1 = 11$. Suma: $\frac{10+30}{2}\cdot 11 = 20\cdot 11 = 220$.

Prawdopodobieństwo

$$P(A) = \frac{|A|}{|\Omega|}$$

$|\Omega|$ to liczba wszystkich możliwych wyników, $|A|$ to liczba wyników sprzyjających.

Zadanie: Losujemy liczbę dwucyfrową. Jakie jest prawdopodobieństwo, że suma jej cyfr wynosi $3$?

Krok 1. Wszystkich liczb dwucyfrowych jest $90$.

Krok 2. Sprzyjające: $12, 21, 30$. Jest ich $3$.

Krok 3. $P = \frac{3}{90} = \frac{1}{30}$.

Typowe błędy

- Zapominasz o przejściu przez dziesiątkę: $58 + 7 = 55$? Nie, to $65$. - Źle rozdzielasz liczbę przy dopełnianiu: do $60$ z $58$ brakuje $2$, nie $3$. - Mylisz cyfry: $47$ i $74$ to różne liczby. - Pomijasz koniec przedziału przy liczeniu. - Myślisz, że każda nieparzysta jest pierwsza. Liczba $9$ czy $15$ nie jest! - Zapominasz, że $2$ jest pierwsza i parzysta.

Podsumowanie

Liczby dwucyfrowe rozkładaj na dziesiątki i jedności. Przy przekraczaniu dziesiątki dopełniaj do pełnej dziesiątki. Dodawanie jest przemienne. Liczby pierwsze mają dokładnie dwa dzielniki. Sumę ciągu arytmetycznego policzysz wzorem $S_n=\frac{a_1+a_n}{2}\cdot n$, a prawdopodobieństwo jako stosunek wyników sprzyjających do wszystkich.

Zadania (21)

Zadanie 1 · trudność 1/3

Ala miała 34 naklejki. Dostała jeszcze 5 naklejek. Ile naklejek ma teraz Ala?

Podpowiedź 1

Dodaj jedności: 4 + 5.

Podpowiedź 2

Dziesiątki zostają bez zmian.

Rozwiązanie

Rozkładamy 34 na 30 i 4.

Dodajemy jedności: 4 + 5 = 9.

Wynik: 30 + 9 = 39.

Odpowiedź: 39

Zadanie 2 · trudność 1/3

Oblicz: $47 + 6$.

Podpowiedź 1

Dopełnij 47 do 50.

Podpowiedź 2

Do 50 brakuje 3, więc z 6 odłóż 3 i jeszcze 3.

Rozwiązanie

47 + 3 = 50.

Z liczby 6 zostało 6 − 3 = 3.

50 + 3 = 53.

Odpowiedź: 53

Zadanie 3 · trudność 1/3

W klasie 3b w szkole w Lublinie jest 28 uczniów. Na wycieczkę dołączyło jeszcze 7 uczniów z innej klasy. Ilu uczniów jedzie na wycieczkę?

Podpowiedź 1

Dopełnij 28 do 30.

Podpowiedź 2

Do 30 brakuje 2, a z 7 zostanie 5.

Rozwiązanie

28 + 2 = 30.

Z liczby 7 zostaje 7 − 2 = 5.

30 + 5 = 35 uczniów.

Odpowiedź: 35

Zadanie 4 · trudność 1/3

Pan Marek kupił 68 jajek na targu, a potem dokupił jeszcze 9 jajek. Ile jajek ma teraz pan Marek?

Podpowiedź 1

Dodanie 9 to dodanie 10 i odjęcie 1.

Podpowiedź 2

68 + 10 = 78.

Rozwiązanie

Dodajemy 10: 68 + 10 = 78.

Odejmujemy 1, bo dodaliśmy o 1 za dużo: 78 − 1 = 77.

Pan Marek ma 77 jajek.

Odpowiedź: 77

Zadanie 5 · trudność 2/3

Ania ma w kolekcji 34 naklejki z kotami i 25 naklejek z psami. Ile naklejek ma razem?

Podpowiedź 1

Dodaj osobno dziesiątki i jedności.

Podpowiedź 2

30 + 20 = 50, a 4 + 5 = 9.

Rozwiązanie

Rozkładamy liczby: 34 = 30 + 4 oraz 25 = 20 + 5.

Dodajemy dziesiątki: 30 + 20 = 50.

Dodajemy jedności: 4 + 5 = 9.

Razem: 50 + 9 = 59.

Odpowiedź: 59

Zadanie 6 · trudność 2/3

W szkolnej bibliotece w poniedziałek wypożyczono 47 książek, a we wtorek 38 książek. Ile książek wypożyczono w te dwa dni?

Podpowiedź 1

Jedności 7 + 8 dają więcej niż 10.

Podpowiedź 2

Zapisz 15 jako 1 dziesiątkę i 5 jedności.

Rozwiązanie

Dodajemy jedności: 7 + 8 = 15, zapisujemy 5 i przenosimy 1 dziesiątkę.

Dodajemy dziesiątki: 4 + 3 + 1 = 8.

Wynik to 85 książek.

Odpowiedź: 85

Zadanie 7 · trudność 2/3

Pan Marek przejechał rowerem 56 km w sobotę i 29 km w niedzielę. Ile kilometrów przejechał w weekend?

Podpowiedź 1

29 to prawie 30. Dodaj 30 i odejmij 1.

Podpowiedź 2

56 + 30 = 86.

Rozwiązanie

Dodajemy 30 zamiast 29: 56 + 30 = 86.

Ponieważ dodaliśmy o 1 za dużo, odejmujemy 1: 86 − 1 = 85.

Pan Marek przejechał 85 km.

Odpowiedź: 85

Zadanie 8 · trudność 2/3

W sklepie z zabawkami było 68 klocków w pudełkach czerwonych i 57 klocków w pudełkach niebieskich. Ile klocków było razem? Wynik jest liczbą trzycyfrową.

Podpowiedź 1

Jedności: 8 + 7 = 15.

Podpowiedź 2

Dziesiątki: 6 + 5 + 1 = 12 dziesiątek, czyli 120.

Rozwiązanie

Dodajemy jedności: 8 + 7 = 15, piszemy 5 i przenosimy 1.

Dodajemy dziesiątki: 6 + 5 + 1 = 12, czyli 120.

Razem: 120 + 5 = 125 klocków.

Odpowiedź: 125

Zadanie 9 · trudność 2/3

Ile jest liczb dwucyfrowych, które są podzielne przez 5?

Podpowiedź 1

Najmniejsza taka liczba to 10, największa to 95.

Podpowiedź 2

Policz liczby 10, 15, 20, ..., 95.

Rozwiązanie

Liczby podzielne przez 5 kończą się cyfrą 0 lub 5.

W każdej dziesiątce (10–19, ..., 90–99) są dwie takie liczby.

Dziesiątek jest 9, więc jest 9 · 2 = 18 liczb.

Odpowiedź: 18

Zadanie 10 · trudność 2/3

Ile jest liczb dwucyfrowych, których suma cyfr jest równa 9?

Podpowiedź 1

Cyfra dziesiątek może być od 1 do 9.

Podpowiedź 2

Dla każdej cyfry dziesiątek sprawdź, jaka musi być cyfra jedności.

Rozwiązanie

Liczby to: 18, 27, 36, 45, 54, 63, 72, 81, 90.

Dla cyfry dziesiątek 1–9 cyfra jedności to 9 minus ta cyfra (od 8 do 0) i zawsze jest poprawna.

Jest 9 takich liczb.

Odpowiedź: 9

Zadanie 11 · trudność 2/3

Ile jest liczb dwucyfrowych, w których zapisie obie cyfry są różne i obie są nieparzyste?

Podpowiedź 1

Cyfry nieparzyste to 1, 3, 5, 7, 9.

Podpowiedź 2

Wybierz cyfrę dziesiątek, a potem inną cyfrę jedności.

Rozwiązanie

Cyfrę dziesiątek wybieramy na 5 sposobów.

Cyfrę jedności wybieramy spośród pozostałych 4 nieparzystych.

Liczb jest 5 · 4 = 20.

Odpowiedź: 20

Zadanie 12 · trudność 2/3

Znajdź dwie liczby pierwsze, których suma jest równa 50, a każda z nich jest większa od 10. Podaj mniejszą z nich, jeśli istnieje takie rozwiązanie z liczbami 19, 31, 37, 13.

Podpowiedź 1

Szukaj pary z podanych liczb, która daje 50.

Podpowiedź 2

Sprawdź: 13+37 oraz 19+31.

Rozwiązanie

13 + 37 = 50, obie liczby są pierwsze.

19 + 31 = 50, też obie są pierwsze.

Mniejsze liczby w parach to 13 i 19; najmniejsza z możliwych to 13.

Odpowiedź: 13

Zadanie 13 · trudność 2/3

Ile liczb pierwszych jest mniejszych od 30? Podaj liczbę.

Podpowiedź 1

Wypisz liczby od 2 do 29 i skreślaj wielokrotności 2, 3 i 5.

Podpowiedź 2

Pamiętaj, że 2 jest liczbą pierwszą, a 1 nie.

Rozwiązanie

Liczby pierwsze: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29.

Wszystkie inne liczby poniżej 30 dzielą się przez 2, 3 lub 5 (poza tymi wypisanymi).

Jest ich 10.

Odpowiedź: 10

Zadanie 14 · trudność 3/3

Oblicz sumę: $10+12+14+16+18+20$.

Podpowiedź 1

Liczby rosną co 2. Połącz pierwszą z ostatnią, drugą z przedostatnią itd.

Podpowiedź 2

Każda para ma tę samą sumę.

Rozwiązanie

Łączymy w pary: $10+20=30$, $12+18=30$, $14+16=30$.

Są 3 pary, więc suma to $3\cdot 30=90$.

Odpowiedź: 90

Zadanie 15 · trudność 3/3

Ola odkłada co tydzień o 5 zł więcej niż w poprzednim tygodniu. W pierwszym tygodniu odłożyła 10 zł. Ile złotych odłożyła łącznie w ciągu 6 tygodni?

Podpowiedź 1

Wypisz kwoty: 10, 15, 20, ...

Podpowiedź 2

Zsumuj pierwszą z ostatnią kwotą i pomnóż przez liczbę par.

Rozwiązanie

Kwoty: 10, 15, 20, 25, 30, 35.

Pary: $10+35=45$, $15+30=45$, $20+25=45$.

Suma: $3\cdot 45=135$ zł.

Odpowiedź: 135 zł

Zadanie 16 · trudność 3/3

Oblicz sumę wszystkich liczb dwucyfrowych podzielnych przez 10.

Podpowiedź 1

Wypisz te liczby: 10, 20, ..., 90.

Podpowiedź 2

Jest ich 9. Połącz je w pary, środkowa zostanie sama.

Rozwiązanie

Liczby: 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90.

Pary $10+90=100$ itd. dają 4 pary, czyli 400, a środkowa liczba to 50.

Suma: $400+50=450$.

Odpowiedź: 450

Zadanie 17 · trudność 3/3

W kinie w pierwszym rzędzie jest 12 miejsc, a w każdym następnym rzędzie o 2 miejsca więcej niż w poprzednim. Rzędów jest 10. Ile miejsc jest w całym kinie?

Podpowiedź 1

Oblicz liczbę miejsc w ostatnim rzędzie: 12 + 9·2.

Podpowiedź 2

Suma $=\frac{(a_1+a_{10})\cdot 10}{2}$.

Rozwiązanie

Ostatni rząd ma $12+9\cdot 2=30$ miejsc.

Pierwszy i ostatni rząd razem: $12+30=42$.

Jest 5 takich par, więc $5\cdot 42=210$ miejsc.

Odpowiedź: 210

Zadanie 18 · trudność 3/3

W woreczku są kartoniki z wszystkimi liczbami dwucyfrowymi od 10 do 19. Losujemy jeden kartonik. Jakie jest prawdopodobieństwo, że suma cyfr wylosowanej liczby jest równa 5?

Podpowiedź 1

Zapisz wszystkie liczby od 10 do 19 i policz ich ilość.

Podpowiedź 2

Cyfra dziesiątek to 1, więc cyfra jedności musi wynosić 4.

Rozwiązanie

Liczb od 10 do 19 jest 10, więc wszystkich zdarzeń jest 10.

Suma cyfr 5 daje tylko liczba 14, bo 1+4=5.

Prawdopodobieństwo wynosi 1/10.

Odpowiedź: 1/10

Zadanie 19 · trudność 3/3

Losujemy jedną liczbę ze zbioru wszystkich liczb dwucyfrowych od 20 do 49. Jakie jest prawdopodobieństwo, że suma cyfr tej liczby wynosi 7?

Podpowiedź 1

Policz liczby od 20 do 49: jest ich 30.

Podpowiedź 2

Dla każdej cyfry dziesiątek 2, 3, 4 znajdź cyfrę jedności dającą sumę 7.

Rozwiązanie

Liczb jest 49-20+1=30.

Sprzyjające liczby to 25 (2+5), 34 (3+4), 43 (4+3).

Są 3 takie liczby, więc P=3/30=1/10.

Odpowiedź: 1/10

Zadanie 20 · trudność 3/3

Losujemy jedną liczbę dwucyfrową (od 10 do 99). Jakie jest prawdopodobieństwo, że suma jej cyfr jest równa 9?

Podpowiedź 1

Liczb dwucyfrowych jest 90.

Podpowiedź 2

Dla cyfry dziesiątek od 1 do 9 cyfra jedności to 9 minus ta cyfra.

Rozwiązanie

Wszystkich liczb dwucyfrowych jest 90.

Sprzyjające: 18, 27, 36, 45, 54, 63, 72, 81, 90. Jest ich 9.

P=9/90=1/10.

Odpowiedź: 1/10

Zadanie 21 · trudność 3/3

Losujemy jedną liczbę dwucyfrową (od 10 do 99). Jakie jest prawdopodobieństwo, że suma jej cyfr jest większa niż 15?

Podpowiedź 1

Rozważ sumy 16, 17 i 18 osobno.

Podpowiedź 2

Suma 16: 79, 88, 97. Suma 17: 89, 98. Suma 18: 99.

Rozwiązanie

Wszystkich liczb jest 90.

Suma 16: 79, 88, 97 (3 liczby). Suma 17: 89, 98 (2 liczby). Suma 18: 99 (1 liczba).

Razem 6 liczb, więc P=6/90=1/15.

Odpowiedź: 1/15

Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.

Ucz się tego działu w aplikacji Interaktywnie: podpowiedzi, sprawdzanie, powtórki i korepetytor AI.