Liczydłomatematyka · webp.pl

Odejmowanie liczb — klasa 1

Odejmowanie to sposób na to, by dowiedzieć się, ile zostało, gdy coś zabierzemy. Pomaga też sprawdzić, o ile jednych rzeczy jest więcej niż drugich. W tym dziale nauczysz się odejmować do 20 i pełne dziesiątki oraz sprawdzać wyniki dodawaniem.

Odejmowanie jako zabieranie

Masz 8 cukierków. Zjadasz 3. Ile zostało? Zabierasz część cukierków, więc odejmujesz.

Zapisujemy to tak: $8 - 3 = 5$.

- $8$ to liczba, od której odejmujemy (jest na początku), - $3$ to liczba, którą zabieramy, - $5$ to różnica, czyli wynik odejmowania.

Ogólnie: $a - b = c$. Zawsze zaczynamy od liczby większej lub równej.

Jak rozpoznać odejmowanie w zadaniu

Słowa, które często podpowiadają odejmowanie: zostało, zabrano, odleciało, zjadł, oddał, ubyło, o ile więcej, o ile mniej, ile brakuje.

Uwaga: słowo „więcej” nie zawsze oznacza dodawanie! Pytanie „O ile więcej jabłek ma Ola niż Ala?” prowadzi do odejmowania.

Zanim policzysz, zapytaj siebie: czy coś ubywa? Czy porównuję dwie ilości?

Odejmowanie i dodawanie są parą

Jeśli $8 - 3 = 5$, to $5 + 3 = 8$.

$$a - b = c \quad\Longleftrightarrow\quad c + b = a$$

Dlaczego tak jest? Z 8 klocków zabierasz 3 i zostaje 5. Gdy oddasz te 3 klocki z powrotem, znów masz 8. Dodawanie cofa odejmowanie.

Dzięki temu możesz sprawdzić wynik: policzony wynik dodaj do liczby odjętej. Jeśli wyjdzie liczba początkowa, jest dobrze.

Odejmowanie pełnych dziesiątek i liczb dwucyfrowych

Dziesiątki traktuj jak paczki po 10. Liczba 50 to 5 paczek. Gdy odejmujesz 20, zabierasz 2 paczki, a zostają 3.

$$50 - 20 = 30$$

Liczysz tak: $5 - 2 = 3$ dziesiątki, czyli 30. Pamiętaj, że jedności to zera, więc w wyniku też piszemy 0 na końcu.

Jeśli jedności nie przekraczają progu, odejmujesz je osobno: $47 - 5 = 42$, bo $7 - 5 = 2$, a 4 dziesiątki zostają.

Przykład 1: odejmowanie pełnych dziesiątek

W pudełku jest 70 koralików. Zabrano 30. Ile zostało?

1. Słowo „zabrano” mówi, że to odejmowanie. 2. $70 - 30$: 7 dziesiątek minus 3 dziesiątki to 4 dziesiątki. 3. Wynik: $40$ koralików.

Sprawdzenie: $40 + 30 = 70$. Zgadza się.

Odejmowanie przez 10 (liczby do 20)

Gdy z liczby takiej jak 14 odejmujesz 6, jedności nie wystarczą. Wtedy idź przez 10:

1. Odejmij tyle, by dojść do 10: $14 - 4 = 10$. 2. Rozłóż resztę: $6 = 4 + 2$, więc zostaje jeszcze odjąć 2. 3. $10 - 2 = 8$.

$$14 - 6 = 14 - 4 - 2 = 8$$

Przykład 2: przez 10 i porównanie

a) Oblicz $13 - 7$.

- $13 - 3 = 10$ - $7 = 3 + 4$, więc odejmujemy jeszcze 4 - $10 - 4 = 6$

Sprawdzenie: $6 + 7 = 13$.

b) Kuba ma 16 naklejek, a Ola 9. O ile więcej ma Kuba?

Porównujemy, więc odejmujemy: $16 - 9$. Idziemy przez 10: $16 - 6 = 10$, $9 = 6 + 3$, $10 - 3 = 7$.

Odpowiedź: Kuba ma o 7 naklejek więcej.

Przykład 3: liczba dwucyfrowa

W autobusie jechało 28 osób. Wysiadło 6. Ile osób zostało?

1. „Wysiadło” oznacza ubywanie, czyli odejmowanie. 2. $28 - 6$: dziesiątki zostają, 2 dziesiątki. 3. Jedności: $8 - 6 = 2$. 4. Wynik: $22$ osoby.

Sprawdzenie: $22 + 6 = 28$.

Typowe błędy

- Zła kolejność. $5 - 9$ nie liczymy jako $9 - 5$ bez zastanowienia. Na tym etapie zawsze odejmujemy mniejszą liczbę od większej, bo nie da się zabrać więcej, niż jest. - Słowo „więcej” = dodawanie. Sprawdź, czy porównujesz dwie ilości. Jeśli tak, odejmuj. - Zapominanie o zerze. $60 - 20 = 40$, a nie $4$. - Brak sprawdzenia. Zawsze dodaj wynik do odjętej liczby.

Podsumowanie

- Odejmowanie to zabieranie i porównywanie: $a - b = c$. - Sprawdzamy dodawaniem: $c + b = a$. - Przy liczbach do 20 pomaga droga przez 10. - Dziesiątki odejmujemy jak paczki: $70 - 30 = 40$. - Zaczynamy od liczby większej.

Zadania (16)

Zadanie 1 · trudność 1/3

Ala miała 7 balonów. Wiatr porwał 2 balony. Ile balonów zostało Ali?

Podpowiedź 1

Wiatr zabrał balony, więc ich ubyło.

Podpowiedź 2

Oblicz $7-2$.

Rozwiązanie

Na początku było 7 balonów.

Ubyły 2 balony, więc odejmujemy: $7-2=5$.

Ali zostało 5 balonów.

Odpowiedź: 5 balonów

Zadanie 2 · trudność 1/3

W koszyku leżało 9 jabłek. Mama zabrała 4 jabłka do szarlotki. Ile jabłek zostało w koszyku?

Podpowiedź 1

Zabranie oznacza odejmowanie.

Podpowiedź 2

Oblicz $9-4$.

Rozwiązanie

W koszyku było 9 jabłek.

Mama zabrała 4, więc $9-4=5$.

W koszyku zostało 5 jabłek.

Odpowiedź: 5 jabłek

Zadanie 3 · trudność 1/3

W autobusie jechało 15 pasażerów. Na przystanku na Rynku wysiadło 6 osób. Ile osób zostało w autobusie?

Podpowiedź 1

Wysiadanie to ubywanie pasażerów.

Podpowiedź 2

Oblicz $15-6$; możesz najpierw odjąć 5, potem 1.

Rozwiązanie

Na początku jechało 15 osób.

Wysiadło 6 osób, więc $15-6=9$.

W autobusie zostało 9 osób.

Odpowiedź: 9 osób

Zadanie 4 · trudność 1/3

Pan Marek miał w sklepie 18 bułek. Do południa sprzedał 7 bułek, a potem jeszcze 5 bułek. Ile bułek mu zostało?

Podpowiedź 1

Najpierw odejmij pierwszą sprzedaż: $18-7$.

Podpowiedź 2

Od wyniku odejmij jeszcze 5.

Rozwiązanie

Po pierwszej sprzedaży zostało $18-7=11$ bułek.

Po drugiej sprzedaży zostało $11-5=6$ bułek.

Panu Markowi zostało 6 bułek.

Odpowiedź: 6 bułek

Zadanie 5 · trudność 1/3

Ala miała 5 pudełek po 10 kredek, czyli 50 kredek. Oddała koleżance 2 pudełka. Ile kredek zostało Ali? Policz dziesiątkami: $5$ dziesiątek $-$ $2$ dziesiątki.

Podpowiedź 1

Policz, ile dziesiątek zostanie: 5 − 2.

Podpowiedź 2

Jedna dziesiątka to 10 kredek.

Rozwiązanie

50 to 5 dziesiątek, a 2 pudełka to 2 dziesiątki.

5 dziesiątek − 2 dziesiątki = 3 dziesiątki.

3 dziesiątki to 30. Zostało 30 kredek.

Odpowiedź: 30

Zadanie 6 · trudność 1/3

Oblicz, operując na dziesiątkach: $70 - 40$.

Podpowiedź 1

70 to 7 dziesiątek, 40 to 4 dziesiątki.

Podpowiedź 2

Odejmij 7 − 4.

Rozwiązanie

70 = 7 dziesiątek, 40 = 4 dziesiątki.

7 dziesiątek − 4 dziesiątki = 3 dziesiątki.

3 dziesiątki to 30.

Odpowiedź: 30

Zadanie 7 · trudność 1/3

W sklepie szkolnym było 90 naklejek. Sprzedano 60 naklejek. Ile naklejek zostało? Zapisz działanie i wynik.

Podpowiedź 1

Zamień liczby na dziesiątki: 9 dziesiątek i 6 dziesiątek.

Podpowiedź 2

Policz 9 − 6 i dopisz „dziesiątki”.

Rozwiązanie

Działanie: $90 - 60$.

9 dziesiątek − 6 dziesiątek = 3 dziesiątki.

Zostało 30 naklejek.

Odpowiedź: 30

Zadanie 8 · trudność 1/3

Wstaw brakującą liczbę: $100 - \square = 30$. Pomyśl o dziesiątkach: 100 to 10 dziesiątek.

Podpowiedź 1

Ile dziesiątek trzeba odjąć od 10 dziesiątek, by zostały 3?

Podpowiedź 2

10 − 3 = 7 dziesiątek.

Rozwiązanie

100 to 10 dziesiątek, 30 to 3 dziesiątki.

Odjęto 10 − 3 = 7 dziesiątek.

7 dziesiątek to 70, więc $100 - 70 = 30$.

Odpowiedź: 70

Zadanie 9 · trudność 2/3

Ola ma 9 naklejek, a Kuba ma 5 naklejek. O ile więcej naklejek ma Ola niż Kuba?

Podpowiedź 1

Pytanie „o ile więcej” oznacza porównanie, czyli odejmowanie.

Podpowiedź 2

Oblicz 9 − 5.

Rozwiązanie

Aby porównać, odejmujemy mniejszą liczbę od większej.

9 − 5 = 4.

Ola ma o 4 naklejki więcej.

Odpowiedź: 4

Zadanie 10 · trudność 2/3

W klasie 1a jest 14 uczniów, a w klasie 1b jest 11 uczniów. O ile mniej uczniów jest w klasie 1b niż w klasie 1a?

Podpowiedź 1

Porównaj większą liczbę z mniejszą, odejmując.

Podpowiedź 2

Oblicz 14 − 11.

Rozwiązanie

Klasa 1a ma więcej uczniów, więc od 14 odejmujemy 11.

14 − 11 = 3.

W klasie 1b jest o 3 uczniów mniej.

Odpowiedź: 3

Zadanie 11 · trudność 2/3

Zosia przeczytała 17 stron książki, a Staś 8 stron. Ile stron więcej przeczytała Zosia? Potem odpowiedz: ile stron musiałby jeszcze przeczytać Staś, żeby miał tyle samo co Zosia?

Podpowiedź 1

Różnica to 17 − 8.

Podpowiedź 2

Staś musi nadrobić właśnie tę różnicę.

Rozwiązanie

Obliczamy różnicę: 17 − 8 = 9.

Zosia przeczytała o 9 stron więcej.

Staś musi przeczytać jeszcze 9 stron, by zrównać się z Zosią.

Odpowiedź: 9 stron

Zadanie 12 · trudność 2/3

W sklepie w Gdyni zeszyt kosztuje 18 zł, a w sklepie w Sopocie ten sam zeszyt kosztuje 13 zł. Marek kupił 1 zeszyt tam, gdzie jest taniej. Ile złotych zaoszczędził w porównaniu z droższym sklepem?

Podpowiedź 1

Porównaj ceny: która jest mniejsza?

Podpowiedź 2

Odejmij mniejszą cenę od większej: 18 − 13.

Rozwiązanie

Taniej jest w Sopocie: 13 zł zamiast 18 zł.

Różnica: 18 − 13 = 5.

Marek zaoszczędził 5 zł.

Odpowiedź: 5 zł

Zadanie 13 · trudność 2/3

Oblicz $13-5$, rozkładając odjemnik na $3$ i $2$. Najpierw odejmij $3$, potem resztę.

Podpowiedź 1

Najpierw dojdź do 10: $13-3=10$.

Podpowiedź 2

Odejmij pozostałe: $5-3=2$, więc $10-2$.

Rozwiązanie

Rozkładamy $5=3+2$.

$13-3=10$.

$10-2=8$.

Wynik: $13-5=8$.

Odpowiedź: 8

Zadanie 14 · trudność 2/3

Ala miała $15$ naklejek. Oddała koleżance $7$ naklejek. Ile naklejek jej zostało? Skorzystaj z rozkładu $7=5+2$.

Podpowiedź 1

Najpierw odejmij $5$, żeby dojść do $10$.

Podpowiedź 2

Potem odejmij jeszcze $2$.

Rozwiązanie

$15-5=10$.

$10-2=8$.

Alii zostało $8$ naklejek.

Odpowiedź: 8

Zadanie 15 · trudność 2/3

Oblicz $14-8$. Rozłóż $8$ na $4$ i $4$, odejmując po kolei.

Podpowiedź 1

Pierwsze odejmowanie: $14-4$.

Podpowiedź 2

Z $10$ odejmij jeszcze $4$.

Rozwiązanie

$14-4=10$.

$10-4=6$.

Wynik: $6$.

Odpowiedź: 6

Zadanie 16 · trudność 2/3

W autobusie jechało $17$ osób. Na przystanku wysiadło $9$ osób. Ile osób zostało w autobusie? Rozłóż $9$ na $7$ i $2$ i oblicz przez $10$.

Podpowiedź 1

Najpierw $17-7$.

Podpowiedź 2

Potem od $10$ odejmij $2$.

Rozwiązanie

$9=7+2$.

$17-7=10$.

$10-2=8$.

W autobusie zostało $8$ osób.

Odpowiedź: 8

Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.

Ucz się tego działu w aplikacji Interaktywnie: podpowiedzi, sprawdzanie, powtórki i korepetytor AI.