Dodawanie to jeden z najważniejszych pomysłów w matematyce. Kiedy coś do czegoś dokładamy, używamy dodawania. W tym dziale nauczysz się łączyć zbiory, szukać par do 10 i do 20, przekraczać dziesiątkę i dodawać pełne dziesiątki.
Dodawanie jako łączenie
Masz 3 jabłka w koszyku. Mama dokłada 2 jabłka. Teraz jest ich razem 5.
To właśnie dodawanie: łączymy dwa zbiory w jeden i sprawdzamy, ile jest razem.
$$a + b = c$$
Liczby $a$ i $b$ to składniki. Liczba $c$ to suma, czyli wynik dodawania.
Przykład: $3 + 2 = 5$. Składniki to 3 i 2, a suma to 5.
Doliczanie po jednym
Gdy dodajesz małą liczbę, możesz doliczać po jednym od większej liczby.
Chcesz obliczyć $6 + 3$. Zacznij od 6 i policz dalej: 7, 8, 9. Wynik to 9.
Pomaga oś liczbowa albo palce. Pamiętaj: przy dodawaniu zawsze idziemy w stronę większych liczb. Dlatego suma nie jest mniejsza od żadnego ze składników.
Dodawanie jest też przemienne: $2 + 5 = 5 + 2$. Wygodnie jest zacząć od większej liczby.
Pary liczb dających 10
Dopełnianie do 10 to szukanie liczby, której brakuje do 10. Te pary warto znać na pamięć:
Skoro $3+7=10$, to $13+7=20$. Skoro $8+2=10$, to $18+2=20$.
Aby dopełnić liczbę do 20, sprawdź, ile brakuje jej do następnej pełnej dziesiątki. Dla 16 brakuje 4, bo $16+4=20$.
Przekraczanie progu dziesiątkowego
Obliczmy $8 + 5$.
Krok 1. Ile brakuje do 10? Do 8 brakuje 2.
Krok 2. Rozłóż 5 na 2 i 3, bo $5=2+3$.
Krok 3. Dodaj $8+2=10$.
Krok 4. Dodaj resztę: $10+3=13$.
Odpowiedź: $8+5=13$.
Drugi przykład: $17+6$. Do 20 brakuje 3, więc $6=3+3$. Wtedy $17+3=20$, a potem $20+3=23$.
Dodawanie trzech liczb i pełnych dziesiątek
Trzy liczby. Obliczmy $4+7+6$. Szukamy pary, która daje 10: to $4+6=10$. Potem $10+7=17$.
Pełne dziesiątki. Obliczmy $30+40$. Dziesiątki traktujemy jak zwykłe liczby: 3 dziesiątki i 4 dziesiątki to 7 dziesiątek, czyli 70.
Wystarczy więc dodać cyfry dziesiątek: $3+4=7$, a potem dopisać zero. Wynik: $30+40=70$.
Jeszcze jeden przykład: $50+30$. Mamy $5+3=8$, więc wynik to 80.
Zadania tekstowe
Słowa, które często podpowiadają dodawanie: razem, w sumie, dołożyć, przybyło, doszło, dostać jeszcze.
Zadanie. Ola ma 9 naklejek. Dostała jeszcze 5. Ile naklejek ma teraz?
Krok 1. Przybyło naklejek, więc dodajemy.
Krok 2. Zapisz działanie: $9+5=14$.
Krok 3. Napisz odpowiedź pełnym zdaniem: *Ola ma teraz 14 naklejek.*
Typowe błędy
Wynik mniejszy od składników. Po dodaniu liczba nie może zmaleć. Jeśli $6+2$ wyszło 4, to na pewno coś jest nie tak.
Pomylenie dodawania z odejmowaniem. Przybywa: dodajemy. Ubywa: odejmujemy. Przeczytaj uważnie, co się dzieje w zadaniu.
Brak odpowiedzi. W zadaniu tekstowym zawsze napisz pełne zdanie.
Pomyłka przy doliczaniu. Przy większych liczbach łatwo się pomylić o jeden. Lepiej dopełnić do dziesiątki, niż liczyć długo po jednym.
Podsumowanie
- Dodawanie to łączenie zbiorów: $a+b=c$.
- Pary do 10: 1+9, 2+8, 3+7, 4+6, 5+5.
- Pary do 20: 11+9, 12+8, 13+7, 15+5, 18+2.
- Przy przekraczaniu dziesiątki najpierw dopełnij do pełnej dziesiątki, potem dodaj resztę.
- Pełne dziesiątki dodajemy tak, jak cyfry dziesiątek.
- W zadaniu tekstowym szukaj słów kluczowych i pisz odpowiedź.
Zadania (20)
Zadanie 1 · trudność 1/3
Ala ma 2 jabłka. Mama dała jej jeszcze 3 jabłka. Ile jabłek ma teraz Ala?
Podpowiedź 1
Dodaj liczbę jabłek, które Ala miała, do tych, które dostała.
Podpowiedź 2
Policz od 2 jeszcze 3 kroki do przodu.
Rozwiązanie
Ala miała 2 jabłka i dostała 3 jabłka.
Obliczamy: $2+3=5$.
Ala ma teraz 5 jabłek.
Odpowiedź: 5
Zadanie 2 · trudność 1/3
Oblicz: $4+5$.
Podpowiedź 1
Zacznij od 4 i policz 5 kroków dalej.
Podpowiedź 2
Możesz zapamiętać, że $4+4=8$, a potem dodać jeszcze 1.
Rozwiązanie
Dodajemy liczby 4 i 5.
$4+5=9$.
Odpowiedź: 9
Zadanie 3 · trudność 1/3
W wazonie stoi 6 tulipanów. Tata dołożył 3 tulipany. Ile tulipanów jest teraz w wazonie?
Podpowiedź 1
Dołożenie oznacza dodawanie.
Podpowiedź 2
Policz od 6 jeszcze 3: 7, 8, 9.
Rozwiązanie
Było 6 tulipanów, doszły 3.
Obliczamy: $6+3=9$.
W wazonie jest 9 tulipanów.
Odpowiedź: 9
Zadanie 4 · trudność 1/3
Uzupełnij brakującą liczbę: $7+\square=10$.
Podpowiedź 1
Ile brakuje do 10, gdy masz 7?
Podpowiedź 2
Policz od 7 do 10: 8, 9, 10 – to 3 kroki.
Rozwiązanie
Szukamy liczby, którą dodamy do 7, aby otrzymać 10.
Od 7 do 10 brakuje 3, bo $7+3=10$.
Odpowiedź: 3
Zadanie 5 · trudność 1/3
Ala ma 20 naklejek, a Ola 30 naklejek. Ile naklejek mają razem?
Podpowiedź 1
Dodaj same dziesiątki: 2 dziesiątki i 3 dziesiątki.
Podpowiedź 2
2 + 3 = 5 dziesiątek.
Rozwiązanie
Ala ma 2 dziesiątki, Ola ma 3 dziesiątki.
Razem jest 5 dziesiątek, czyli 50 naklejek.
Odpowiedź: 50
Zadanie 6 · trudność 1/3
Oblicz: $40 + 50$.
Podpowiedź 1
Policz dziesiątki: 4 dziesiątki i 5 dziesiątek.
Podpowiedź 2
4 + 5 = 9 dziesiątek.
Rozwiązanie
40 to 4 dziesiątki, 50 to 5 dziesiątek.
4 + 5 = 9 dziesiątek, czyli 90.
Odpowiedź: 90
Zadanie 7 · trudność 1/3
W sklepie w Gdańsku stały 2 paczki po 10 zeszytów i 6 paczek po 10 zeszytów. Ile zeszytów było razem?
Podpowiedź 1
Zapisz działanie: 20 + 60.
Podpowiedź 2
Dodaj dziesiątki: 2 + 6.
Rozwiązanie
W pierwszych paczkach jest 20 zeszytów, w drugich 60 zeszytów.
20 + 60 = 80 zeszytów.
Odpowiedź: 80
Zadanie 8 · trudność 1/3
Jakiej liczby brakuje? $30 + \square = 100$
Podpowiedź 1
Ile dziesiątek trzeba dodać do 3 dziesiątek, aby było 10 dziesiątek?
Podpowiedź 2
10 − 3 = 7 dziesiątek.
Rozwiązanie
100 to 10 dziesiątek, a 30 to 3 dziesiątki.
Brakuje 7 dziesiątek, czyli 70.
Odpowiedź: 70
Zadanie 9 · trudność 2/3
Ola ma 6 jabłek. Ile jabłek musi jeszcze dołożyć, żeby miała ich 10?
Podpowiedź 1
Szukasz liczby, którą dodasz do 6, aby otrzymać 10.
Podpowiedź 2
Policz od 6 do 10: 7, 8, 9, 10.
Rozwiązanie
Zapisujemy działanie: $6 + \square = 10$.
Od 6 do 10 brakuje 4, bo $6 + 4 = 10$.
Odpowiedź: Ola musi dołożyć 4 jabłka.
Odpowiedź: 4
Zadanie 10 · trudność 2/3
W pudełku jest 10 miejsc na kredki. Jest w nim 3 kredki. Ile kredek trzeba jeszcze włożyć, żeby pudełko było pełne?
Podpowiedź 1
Zapisz: $3 + \square = 10$.
Podpowiedź 2
Pomyśl, jakie liczby dają razem 10: 3 i ...?
Rozwiązanie
Zapisujemy działanie: $3 + \square = 10$.
Wiemy, że $3 + 7 = 10$.
Odpowiedź: trzeba włożyć 7 kredek.
Odpowiedź: 7
Zadanie 11 · trudność 2/3
Uzupełnij brakującą liczbę: $13 + \square = 20$.
Podpowiedź 1
Najpierw policz, ile brakuje od 13 do 20.
Podpowiedź 2
Od 13 do 20 możesz iść skokami: 13 do 15, a potem do 20.
Rozwiązanie
Od 13 do 15 są 2, a od 15 do 20 jest 5.
Razem $2 + 5 = 7$.
Sprawdzenie: $13 + 7 = 20$.
Odpowiedź: 7
Zadanie 12 · trudność 2/3
Kuba zebrał 20 naklejek do albumu, ale jego album ma 20 miejsc, a już 8 jest zajętych. Ile naklejek brakuje, aby zapełnić cały album? Uzupełnij: $8 + \square = 20$.
Podpowiedź 1
Najpierw dojdź od 8 do 10, potem od 10 do 20.
Podpowiedź 2
Dodaj dwie części: 2 i 10.
Rozwiązanie
Od 8 do 10 brakuje 2.
Od 10 do 20 brakuje 10.
Razem $2 + 10 = 12$, bo $8 + 12 = 20$.
Odpowiedź: brakuje 12 naklejek.
Odpowiedź: 12
Zadanie 13 · trudność 2/3
Ala ma w piórniku 6 kredek. Mama dała jej jeszcze 3 kredki. Ile kredek ma teraz Ala? Zapisz działanie i podaj wynik.
Podpowiedź 1
Mama dała kredki, więc kredek przybywa.
Podpowiedź 2
Dodaj liczbę kredek, które Ala miała, do tych, które dostała.
Rozwiązanie
Ala miała 6 kredek, a dostała 3 kolejne.
Kredek przybywa, więc dodajemy: $6+3=9$.
Ala ma teraz 9 kredek.
Odpowiedź: 6 + 3 = 9
Zadanie 14 · trudność 2/3
W klasie 1a jest 8 dziewczynek i 7 chłopców. Ile dzieci jest w klasie 1a? Zapisz działanie i podaj wynik.
Podpowiedź 1
Chcemy policzyć wszystkie dzieci razem.
Podpowiedź 2
Połącz liczbę dziewczynek i liczbę chłopców.
Rozwiązanie
Dziewczynek jest 8, a chłopców 7.
Liczbę wszystkich dzieci obliczamy dodawaniem: $8+7=15$.
W klasie jest 15 dzieci.
Odpowiedź: 8 + 7 = 15
Zadanie 15 · trudność 2/3
Na rynku w Krakowie Tomek zobaczył 9 gołębi na ławkach, a 6 gołębi na fontannie. Potem przyleciały jeszcze 4 gołębie. Ile gołębi jest teraz w sumie? Zapisz działanie i podaj wynik.
Podpowiedź 1
Są trzy grupy gołębi.
Podpowiedź 2
Dodaj po kolei: najpierw 9 i 6, potem jeszcze 4.
Rozwiązanie
Gołębie z ławek i fontanny: $9+6=15$.
Doleciały jeszcze 4: $15+4=19$.
Razem jest 19 gołębi.
Odpowiedź: 9 + 6 + 4 = 19
Zadanie 16 · trudność 2/3
Pani Basia kupiła w piekarni 12 bułek zwykłych, 5 bułek z makiem i o 3 bułki więcej z serem niż z makiem. Ile bułek kupiła pani Basia w sumie? Zapisz działania i podaj wynik.
Podpowiedź 1
Najpierw policz, ile było bułek z serem: o 3 więcej niż 5.
Podpowiedź 2
Potem dodaj wszystkie trzy rodzaje bułek.
Rozwiązanie
Bułek z serem było $5+3=8$.
Wszystkie bułki: $12+5+8$.
$12+5=17$, a $17+8=25$. Pani Basia kupiła 25 bułek.
Odpowiedź: 5 + 3 = 8; 12 + 5 + 8 = 25
Zadanie 17 · trudność 3/3
Ola miała w piórniku 8 kredek. Mama dała jej jeszcze 5 kredek. Oblicz $8+5$, rozkładając liczbę 5 na $2+3$, tak aby najpierw dojść do 10.
Podpowiedź 1
Ile brakuje do 10, gdy masz 8?
Podpowiedź 2
Rozłóż 5 na 2 i 3.
Rozwiązanie
Do 8 brakuje 2, żeby było 10, więc rozkładamy 5 na $2+3$.
$8+2=10$.
$10+3=13$. Odpowiedź: 13.
Odpowiedź: 13
Zadanie 18 · trudność 3/3
W autobusie jechało 7 osób. Na przystanku weszło jeszcze 6 osób. Ile osób jedzie teraz autobusem? Rozłóż 6 tak, aby najpierw uzyskać 10.
Podpowiedź 1
Ile brakuje do 10, gdy masz 7?
Podpowiedź 2
6 to $3+3$.
Rozwiązanie
Do 7 brakuje 3 do 10, więc $6=3+3$.
$7+3=10$.
$10+3=13$. W autobusie jedzie 13 osób.
Odpowiedź: 13
Zadanie 19 · trudność 3/3
Oblicz $9+7$. Zapisz, jak rozkładasz liczbę 7, żeby przekroczyć 10.
Podpowiedź 1
Do 9 brakuje tylko 1.
Podpowiedź 2
7 to $1+6$.
Rozwiązanie
Rozkładamy $7=1+6$.
$9+1=10$.
$10+6=16$. Wynik: 16.
Odpowiedź: 16
Zadanie 20 · trudność 3/3
Tomek zebrał 14 kasztanów, a Kasia 8 kasztanów. Ile kasztanów mają razem? Oblicz $14+8$, rozkładając 8 tak, aby najpierw dojść do 20.
Podpowiedź 1
Ile brakuje do 20, gdy masz 14?
Podpowiedź 2
8 to $6+2$.
Rozwiązanie
Do 14 brakuje 6 do 20, więc $8=6+2$.
$14+6=20$.
$20+2=22$. Razem mają 22 kasztany.
Odpowiedź: 22
Treść własna Liczydła — teoria i zadania napisane od zera i sprawdzone.