Liczydłomatematyka · webp.pl

Zbiór zadań CKE – poziom rozszerzony – zadanie 74

Matura rozszerzona · 2015 · Zbiór zadań CKE · stereometria · 5 punktów

Krawędź podstawy graniastosłupa prawidłowego trójkątnego $ABCDEF$ (zobacz rysunek obok) jest równa 6. Punkt $K$ dzieli krawędź boczną $CF$ w stosunku $2:3$. Pole przekroju tego graniastosłupa płaszczyzną przechodzącą przez krawędź podstawy $AB$ i punkt $K$ jest równe $15\sqrt{3}$. Oblicz objętość tego graniastosłupa.

Graniastosłup prawidłowy trójkątny ABCDEF

Odpowiedź (klucz CKE)
$V=270$ lub $V=180$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Oznaczmy: graniastosłup prawidłowy trójkątny ABCDEF, gdzie podstawy to trójkąty równoboczne ABC i DEF. Krawędź podstawy a = 6. Punkt K leży na krawędzi bocznej CF i dzieli ją w stosunku CK:KF = 2:3 (lub odwrotnie – trzeba rozważyć obie możliwości). Przekrój to trójkąt ABK (płaszczyzna przechodzi przez AB i K). Pole przekroju P = 15√3.

Trójkąt ABK: AB = 6 (podstawa trójkąta). Wysokość tego trójkąta opuszczona z K na AB oznaczmy h. Wtedy P = ½·AB·h = ½·6·h = 3h = 15√3, stąd h = 5√3.

Ośrodkowanie: W podstawie ABC (trójkąt równoboczny) wysokość podstawy wynosi (6√3)/2 = 3√3. Środek S podstawy ABC (punkt przecięcia wysokości) dzieli wysokość w stosunku 2:1 od wierzchołka. Odległość punktu K od płaszczyzny podstawy ABC to wysokość graniastosłupa H (dla K na CF). Odległość K od prostej AB to h = 5√3. Niech D' będzie rzutem punktu K na płaszczyznę podstawy ABC, a E' rzutem D' na prostą AB. Wtedy KE' = h. Trójkąt KE'D' jest prostokątny, gdzie KD' = H, a D'E' to odległość rzutu K od AB.

Rzut K na podstawę: ponieważ K leży na CF, a CF jest prostopadłe do podstawy, rzutem K jest punkt na odcinku łączącym rzut C (czyli C) z rzutem F (czyli F0 w podstawie DEF, ale to nie jest potrzebne). Rzut K na płaszczyznę ABC oznaczmy K0. K0 leży na odcinku łączącym C z rzutem F na tę płaszczyznę? Uwaga: w graniastosłupie prawidłowym krawędzie boczne są prostopadłe do podstaw, więc rzutem punktu K na dolną podstawę jest punkt na odcinku od C do środka S? Nie, rzutem F na dolną podstawę jest punkt symetryczny do C względem S? W graniastosłupie prawidłowym trójkątnym wierzchołki dolnej i górnej podstawy są odpowiednio położone. Można przyjąć układ współrzędnych: A(0,0,0), B(6,0,0), C(3,3√3,0), S(3,√3,0) – poprawka: środek trójkąta równobocznego o boku 6 ma współrzędne (3, √3) jeśli A(0,0), B(6,0), C(3,3√3)? Wysokość trójkąta równobocznego: 6√3/2 = 3√3. Współrzędne: A(0,0), B(6,0), C(3,3√3). Środek S = ((0+6+3)/3, (0+0+3√3)/3) = (3, √3).

Krawędź boczna CF: C(3,3√3,0), F(3,√3,H) – ponieważ F jest rzutem C przesuniętym o wektor CS? W graniastosłupie prawidłowym trójkątnym wierzchołek F odpowiada wierzchołkowi C w górnej podstawie. Górna podstawa DEF jest przesunięciem dolnej o wektor [0,0,H]? Nie, wierzchołki górnej podstawy są nad wierzchołkami dolnej? W graniastosłupie prawidłowym trójkątnym wierzchołki górnej podstawy są dokładnie nad wierzchołkami dolnej? Tak, ponieważ jest to graniastosłup prosty. Zatem F ma współrzędne (3,3√3,H) – poprawka: jeśli dolna podstawa ABC: A(0,0,0), B(6,0,0), C(3,3√3,0), to górna podstawa DEF: D(0,0,H), E(6,0,H), F(3,3√3,H). Wtedy CF: od C(3,3√3,0) do F(3,3√3,H) – to jest pionowy odcinek? To by oznaczało, że CF jest prostopadły do podstawy, czyli tak. Zatem CF jest pionowe, więc K ma współrzędne (3,3√3, z), gdzie z to wysokość punktu K. Podział CF: CK:KF = 2:3 lub 3:2. Długość CF = H. Jeśli CK:KF = 2:3, to CK = 2H/5, zatem z = CK = 2H/5. Jeśli CK:KF = 3:2, to CK = 3H/5, z = 3H/5.

Odległość K od prostej AB: prosta AB leży na osi x od (0,0,0) do (6,0,0). Punkt K ma współrzędne (3,3√3, z). Odległość punktu K od prostej AB to odległość w płaszczyźnie prostopadłej do AB. Współrzędne (x,y): K ma y = 3√3, więc odległość od AB (które y=0) wynosi 3√3. Czyli D'E' = 3√3. W trójkącie KE'D': KE' = h = 5√3, D'E' = 3√3, KD' = |z| = wysokość H_K punktu K (czyli z). Z twierdzenia Pitagorasa: h² = (D'E')² + z², czyli (5√3)² = (3√3)² + z² → 75 = 27 + z² → z² = 48 → z = √48 = 4√3. Zatem wysokość punktu K wynosi 4√3. To jest z = CK (lub KF w zależności od podziału). Mamy z = 2H/5 lub 3H/5. Rozpatrujemy dwa przypadki:

Przypadek 1: CK:KF = 2:3, czyli CK = 2H/5 = 4√3 → H = (4√3)·5/2 = 10√3.

Przypadek 2: CK:KF = 3:2, czyli CK = 3H/5 = 4√3 → H = (4√3)·5/3 = 20√3/3.

Obliczamy objętość: V = Pp·H, gdzie Pp = pole podstawy trójkąta równobocznego o boku 6: Pp = (6²√3)/4 = 36√3/4 = 9√3.

Dla H = 10√3: V = 9√3 · 10√3 = 9·10·3 = 270.

Dla H = 20√3/3: V = 9√3 · (20√3/3) = 9·20·3/3 = 9·20 = 180.

Odpowiedź: objętość wynosi 270 lub 180.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2015 · Zbiór zadań CKE · wszystkie arkusze — matura rozszerzona