Liczydłomatematyka · webp.pl

Zbiór zadań CKE – poziom rozszerzony – zadanie 31

Matura rozszerzona · 2015 · Zbiór zadań CKE · funkcje · 4 punkty

Funkcja kwadratowa $f(x)=-x^2+(1-m)x+m+3$ osiąga wartość największą dla tego samego argumentu, dla którego wartość najmniejszą osiąga funkcja kwadratowa $g(x)=-(m+1)x^2+(2m-2)x-4m$. Uzasadnij, że dla dowolnej wartości argumentu prawdziwa jest nierówność $f(x)\leq g(x)$.

Odpowiedź (klucz CKE)
$m=-3$; $f(x) \le g(x)$ dla każdego $x$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Funkcja $f(x) = -x^2 + (1-m)x + m+3$ jest parabolą skierowaną ramionami w dół, więc jej wartość największa jest osiągana w wierzchołku $x_f = \frac{-b}{2a} = \frac{-(1-m)}{2 \cdot (-1)} = \frac{m-1}{2}$.

Funkcja $g(x) = -(m+1)x^2 + (2m-2)x - 4m$ ma ramiona skierowane w dół, gdy $-(m+1) \lt 0$, czyli $m \gt -1$, a w górę, gdy $m \lt -1$. Wartość najmniejsza (dla $m \gt -1$) lub największa (dla $m \lt -1$) jest osiągana w wierzchołku $x_g = \frac{-b}{2a} = \frac{-(2m-2)}{2 \cdot (-(m+1))} = \frac{2m-2}{2(m+1)} = \frac{m-1}{m+1}$.

Z treści zadania: $x_f = x_g$, czyli $\frac{m-1}{2} = \frac{m-1}{m+1}$. Rozpatrujemy dwa przypadki: 1) $m-1 = 0 \Rightarrow m = 1$, wtedy $x_f = 0$ i $x_g = 0$, równość zachodzi. 2) $m \neq 1$, wtedy możemy podzielić przez $m-1$: $\frac{1}{2} = \frac{1}{m+1} \Rightarrow m+1 = 2 \Rightarrow m = 1$ – sprzeczność z założeniem $m \neq 1$. Zatem jedynym rozwiązaniem jest $m = 1$.

Dla $m = 1$ funkcje przyjmują postać: $f(x) = -x^2 + 0 \cdot x + 4 = -x^2 + 4$, $g(x) = -2x^2 + 0 \cdot x - 4 = -2x^2 - 4$.

Badamy nierówność $f(x) \le g(x)$: $-x^2 + 4 \le -2x^2 - 4 \Rightarrow x^2 + 8 \le 0$. Ponieważ $x^2 \ge 0$, to $x^2 + 8 \ge 8 \gt 0$, więc nierówność $x^2 + 8 \le 0$ jest fałszywa dla każdego $x$. To sugeruje, że dla $m = 1$ nie zachodzi $f(x) \le g(x)$ dla każdego $x$, co przeczy treści zadania.

Sprawdźmy ponownie warunek $x_f = x_g$: $\frac{m-1}{2} = \frac{m-1}{m+1}$. Dla $m = -3$: $x_f = \frac{-3-1}{2} = -2$, $x_g = \frac{-3-1}{-3+1} = \frac{-4}{-2} = 2$ – nie są równe. Zatem $m = -3$ nie spełnia warunku.

Zauważmy, że funkcja $g(x)$ może osiągać wartość najmniejszą tylko wtedy, gdy jest skierowana ramionami w górę, czyli gdy współczynnik przy $x^2$ jest dodatni: $-(m+1) \gt 0 \Rightarrow m+1 \lt 0 \Rightarrow m \lt -1$. Wtedy wierzchołek $x_g$ daje maksimum, a nie minimum. W zadaniu mowa jest o wartości najmniejszej funkcji $g(x)$, więc musi być $m \gt -1$ (ramiona w dół). Wtedy $x_g$ daje maksimum, a nie minimum – sprzeczność. Zatem warunek z zadania może być spełniony tylko wtedy, gdy $g(x)$ jest funkcją liniową (współczynnik przy $x^2$ równy zero), czyli $-(m+1) = 0 \Rightarrow m = -1$. Dla $m = -1$: $g(x) = -(2 \cdot (-1)-2)x - 4 \cdot (-1) = -(-4)x + 4 = 4x + 4$ – funkcja liniowa nie ma wartości najmniejszej (chyba że stała), więc warunek nie jest spełniony.

Wracając do warunku $x_f = x_g$: $\frac{m-1}{2} = \frac{m-1}{m+1}$. Dla $m = -3$: lewa strona $= -2$, prawa $= \frac{-4}{-2} = 2$ – nie są równe. Zatem $m = -3$ nie spełnia.

Sprawdźmy odpowiedź z zadania: $m = -3$. Dla $m = -3$: $f(x) = -x^2 + (1-(-3))x + (-3)+3 = -x^2 + 4x$, $g(x) = -(-3+1)x^2 + (2 \cdot (-3)-2)x - 4 \cdot (-3) = -(-2)x^2 + (-6-2)x + 12 = 2x^2 - 8x + 12$.

Wierzchołek $f$: $x_f = \frac{-4}{2 \cdot (-1)} = 2$, wartość największa $f(2) = -4 + 8 = 4$. Wierzchołek $g$: $x_g = \frac{8}{2 \cdot 2} = 2$, wartość najmniejsza $g(2) = 8 - 16 + 12 = 4$. Zatem dla $m = -3$ $x_f = x_g = 2$ i $f$ osiąga maksimum, a $g$ minimum w tym samym argumencie.

Nierówność $f(x) \le g(x)$: $-x^2 + 4x \le 2x^2 - 8x + 12 \Rightarrow 0 \le 3x^2 - 12x + 12 \Rightarrow 0 \le 3(x^2 - 4x + 4) = 3(x-2)^2$. Ponieważ $(x-2)^2 \ge 0$, nierówność jest spełniona dla każdego $x$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2015 · Zbiór zadań CKE · wszystkie arkusze — matura rozszerzona