Liczydłomatematyka · webp.pl

Zbiór zadań CKE 2022 – poziom rozszerzony – zadanie 8

Matura rozszerzona · 2022 · Zbiór zadań · wyrażenia algebraiczne · 3 punkty

Wykaż, że liczba $a=\left(\sqrt{5}+2\right)^{2022}+\left(\sqrt{5}-2\right)^{2022}$ jest wymierna.

Odpowiedź (klucz CKE)
dowód: po dodaniu rozwinięć zostają tylko parzyste potęgi $\sqrt{5}$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Zauważmy, że liczby \( \sqrt{5} + 2 \) i \( \sqrt{5} - 2 \) są wzajemnie odwrotne: \( (\sqrt{5} + 2)(\sqrt{5} - 2) = 5 - 4 = 1 \).

Oznaczmy \( u = \sqrt{5} + 2 \), wtedy \( \sqrt{5} - 2 = \frac{1}{u} \). Wtedy \( a = u^{2022} + \frac{1}{u^{2022}} \).

Rozwińmy \( u^n + \frac{1}{u^n} \) dla \( n \) parzystego, korzystając z dwumianu Newtona. Niech \( u = \sqrt{5} + 2 \), \( \frac{1}{u} = \sqrt{5} - 2 \).

Zauważmy, że \( u^n = (\sqrt{5} + 2)^n = \sum_{k=0}^{n} \binom{n}{k} (\sqrt{5})^{k} \cdot 2^{n-k} \).

Analogicznie \( \frac{1}{u^n} = (\sqrt{5} - 2)^n = \sum_{k=0}^{n} \binom{n}{k} (\sqrt{5})^{k} \cdot (-2)^{n-k} \).

Dodajemy te dwa rozwinięcia: \( a = \sum_{k=0}^{n} \binom{n}{k} (\sqrt{5})^{k} \left[ 2^{n-k} + (-2)^{n-k} \right] \).

Dla \( n = 2022 \) (parzyste), wyrażenie \( 2^{n-k} + (-2)^{n-k} = 2^{n-k} + 2^{n-k} = 2 \cdot 2^{n-k} \) gdy \( n-k \) parzyste, czyli gdy \( k \) parzyste (bo \( n \) parzyste). Gdy \( n-k \) nieparzyste, to \( 2^{n-k} + (-2)^{n-k} = 2^{n-k} - 2^{n-k} = 0 \).

Zatem w sumie zostają tylko wyrazy z parzystymi \( k \), a wtedy \( (\sqrt{5})^k = 5^{k/2} \) jest liczbą wymierną (całkowitą). Ponieważ współczynniki dwumianowe i potęgi dwójki są całkowite, każdy składnik sumy jest liczbą wymierną, więc cała suma \( a \) jest wymierna.

Można też zauważyć, że \( u + \frac{1}{u} = 2\sqrt{5} \) oraz \( u^2 + \frac{1}{u^2} = (u + \frac{1}{u})^2 - 2 = 20 - 2 = 18 \), co jest wymierne. Dla wyższych potęg parzystych można stosować rekurencję: \( u^{n+2} + \frac{1}{u^{n+2}} = (u^2 + \frac{1}{u^2})(u^n + \frac{1}{u^n}) - (u^{n-2} + \frac{1}{u^{n-2}}) \), co zachowuje wymierność.

Zatem liczba \( a = (\sqrt{5} + 2)^{2022} + (\sqrt{5} - 2)^{2022} \) jest wymierna.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2022 · Zbiór zadań · wszystkie arkusze — matura rozszerzona