Liczydłomatematyka · webp.pl

Zbiór zadań CKE 2022 – poziom rozszerzony – zadanie 4

Matura rozszerzona · 2022 · Zbiór zadań · liczby rzeczywiste · 2 punkty

Rozpatrzmy liczby naturalne większe od $1000$, w których zapisie występuje tylko cyfra $1$: $$a=\underbrace{11\ldots 111}_{n}$$

Wykaż, że jeśli liczba $a$ zapisana za pomocą $n$ jedynek jest liczbą pierwszą, to liczba $n$ również jest liczbą pierwszą.

Odpowiedź (klucz CKE)
dowód nie wprost: jeśli $n=k \cdot l$, to $a=b \cdot(1+10^k+\ldots+10^{k(l-1)})$ jest złożona

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Oznaczmy $R_n=\underbrace{11\ldots1}_{n}=\dfrac{10^n-1}{9}=1+10+10^2+\ldots+10^{n-1}$. Liczba $a\gt 1000$, więc $n\ge 4$.

Dowód nie wprost. Załóżmy, że $R_n$ jest liczbą pierwszą, ale $n$ nie jest pierwsza. Ponieważ $n\ge4$, to $n$ jest złożona, czyli $n=k\cdot l$, gdzie $k,l$ są liczbami naturalnymi i $2\le k\le l\lt n$ (obie mniejsze od $n$).

Zapis z $n=kl$ jedynkami podzielmy na $l$ bloków po $k$ jedynek. Wtedy

$R_n=R_k\cdot\left(1+10^k+10^{2k}+\ldots+10^{k(l-1)}\right)$,

bo $R_k\cdot 10^{jk}$ to blok $k$ jedynek przesunięty o $jk$ miejsc, a suma tych przesunięć daje dokładnie $n$ jedynek pod rząd.

Można to sprawdzić algebraicznie: $R_k\cdot\dfrac{10^{kl}-1}{10^k-1}=\dfrac{10^k-1}{9}\cdot\dfrac{10^{kl}-1}{10^k-1}=\dfrac{10^{n}-1}{9}=R_n$.

Oba czynniki są większe od $1$:

• $R_k\ge R_2=11\gt 1$, bo $k\ge2$;

• drugi czynnik $1+10^k+\ldots+10^{k(l-1)}\ge 1+10^k\gt 1$, bo $l\ge2$.

Zatem $R_n$ jest iloczynem dwóch liczb naturalnych większych od $1$, czyli jest liczbą złożoną. To jest sprzeczność z założeniem, że $a=R_n$ jest pierwsza.

Zatem $n$ jest liczbą pierwszą.

Odpowiedź: Gdyby $n=k\cdot l$ z $k,l\ge2$, to $a=R_k\cdot(1+10^k+\ldots+10^{k(l-1)})$ byłaby złożona; stąd, jeśli $a$ jest pierwsza, to $n$ jest pierwsze. ∎

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2022 · Zbiór zadań · wszystkie arkusze — matura rozszerzona