Liczydłomatematyka · webp.pl

Zbiór zadań CKE 2022 – poziom rozszerzony – zadanie 29

Matura rozszerzona · 2022 · Zbiór zadań · rachunek różniczkowy · 6 punktów

Dom $D$ stoi w odległości $5$ km od prostoliniowego odcinka drogi. W chwili początkowej Janusz znajduje się na tej drodze w punkcie $A$ oddalonym od domu $D$ o $13$ km (zobacz rysunek). Janusz może iść drogą z maksymalną prędkością $5$ km/h, zaś poza nią może poruszać się z maksymalną prędkością $3$ km/h.

Dom D w odległości 5 km od prostej drogi, punkt A na drodze w odległości 13 km od domu

Oblicz najkrótszy czas potrzebny Januszowi na dojście do domu $D$. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź (klucz CKE)
$\frac{224}{60} h=3$ godziny $44$ minuty

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Oznaczmy: droga to prosta, odległość domu od drogi to 5 km (prostopadła). Punkt A leży na drodze, odległość AD = 13 km. Z twierdzenia Pitagorasa: odległość A od rzutu D na drogę to √(13² - 5²) = √(169 - 25) = √144 = 12 km. Zatem rzut D na drogę (nazwijmy go B) jest oddalony od A o 12 km.

Janusz może iść z A po drodze do pewnego punktu P (odległość AP = x km), a potem prosto do D poza drogą. Wtedy: odległość z P do D to √(5² + (12 - x)²) = √(25 + (12 - x)²).

Czas przejścia: t(x) = (czas po drodze) + (czas poza drogą) = x/5 + √(25 + (12 - x)²)/3, gdzie x ∈ [0, 12] (może iść krótszą drogą, ale nie dalej niż do B).

Szukamy minimum funkcji t(x). Obliczamy pochodną: t'(x) = 1/5 + (1/3)·(1/2)·(2·(12 - x)·(-1))/√(25 + (12 - x)²) = 1/5 - (12 - x)/(3√(25 + (12 - x)²)).

Przyrównujemy t'(x) = 0: 1/5 = (12 - x)/(3√(25 + (12 - x)²)). Mnożymy na krzyż: 3√(25 + (12 - x)²) = 5(12 - x). Podnosimy obie strony do kwadratu: 9(25 + (12 - x)²) = 25(12 - x)².

225 + 9(12 - x)² = 25(12 - x)² → 225 = 16(12 - x)² → (12 - x)² = 225/16 → 12 - x = 15/4 (bo 12 - x ≥ 0) → x = 12 - 15/4 = (48 - 15)/4 = 33/4 = 8,25 km.

Sprawdzamy wartości na końcach przedziału: t(0) = 0/5 + √(25 + 144)/3 = 13/3 ≈ 4,333 h; t(12) = 12/5 + √25/3 = 2,4 + 5/3 ≈ 2,4 + 1,667 = 4,067 h; t(8,25) = 8,25/5 + √(25 + (3,75)²)/3 = 1,65 + √(25 + 14,0625)/3 = 1,65 + √39,0625/3 = 1,65 + 6,25/3 = 1,65 + 2,08333... = 3,73333... h = 224/60 h.

Najkrótszy czas to 224/60 h = 3 godziny 44 minuty.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2022 · Zbiór zadań · wszystkie arkusze — matura rozszerzona