Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Z treści zadania: trapez równoramienny ABCD o podstawach AB i CD (AB > CD) jest opisany na okręgu (czyli okrąg wpisany w trapez) i wpisany w okrąg (czyli okrąg opisany na trapezie). Oznaczmy: AB = a, CD = b, ramiona AD = BC = c. Obwód l = a + b + 2c. Ponieważ trapez jest opisany na okręgu, suma długości podstaw jest równa sumie długości ramion: a + b = 2c. Zatem l = a + b + 2c = 2c + 2c = 4c, więc c = l/4.
Z równości a + b = 2c mamy a + b = l/2. Oznaczmy wysokość trapezu jako h. Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie prostokątnym utworzonym przez wysokość, rzut ramienia na podstawę i ramię: h² = c² - ((a - b)/2)². Ponadto, ponieważ trapez jest wpisany w okrąg, jest to trapez równoramienny wpisany w okrąg, więc jest on cykliczny, a to zawsze zachodzi dla trapezu równoramiennego.
Przekątna AC ma długość d. W trójkącie ABC z twierdzenia cosinusów: d² = a² + c² - 2ac cos∠ABC. Kąt ∠ABC jest kątem przy podstawie AB. W trapez równoramiennym kąty przy tej samej podstawie są równe. Ponieważ trapez jest wpisany w okrąg, suma miar kątów przeciwległych wynosi 180°, więc ∠ABC + ∠ADC = 180°. Można też skorzystać z twierdzenia Ptolemeusza dla czworokąta wpisanego w okrąg: AC·BD = AB·CD + AD·BC. Ale AC = BD (bo trapez równoramienny ma równe przekątne), więc d² = a·b + c².
Sprawdźmy: w trapezie równoramiennym przekątne są równe, więc BD = d. Z twierdzenia Ptolemeusza: AC·BD = AB·CD + AD·BC, czyli d·d = a·b + c·c, więc d² = ab + c². To jest użyteczna zależność.
Mamy c = l/4, więc d² = ab + (l/4)². Nie znamy jeszcze a i b osobno, ale znamy ich sumę: a + b = l/2. Możemy wyrazić ab przez d i l: ab = d² - l²/16.
Promień okręgu opisanego na trapezie ABCD jest taki sam jak promień okręgu opisanego na trójkącie ABC (bo te same trzy punkty leżą na okręgu). W trójkącie ABC znamy boki: AB = a, BC = c = l/4, AC = d. Ze wzoru na promień okręgu opisanego na trójkącie: R = (a·c·d) / (4·P), gdzie P to pole trójkąta ABC.
Pole trójkąta ABC można obliczyć na dwa sposoby: jako połowa iloczynu podstawy a i wysokości opuszczonej na AB (czyli wysokości trapezu h) lub ze wzoru Herona. Wyznaczmy h. W trapezie pole S = (a+b)/2 · h = (l/2)/2 · h = (l/4)h. Z drugiej strony pole trapezu można też wyrazić przez promień okręgu wpisanego r: S = r·(a+b+2c)/2 = r·l/2. Ale r = h/2, bo w czworokącie opisanym na okręgu sumy przeciwległych boków są równe, a stąd okrąg wpisany ma środek na przecięciu dwusiecznych, a wysokość trapezu równa jest średnicy okręgu wpisanego, czyli h = 2r. Zatem S = (h/2)·(l/2) = hl/4, co się zgadza z wcześniejszym.
Pole trójkąta ABC: P_ABC = (1/2)·a·h, gdzie h jest wysokością trapezu (i trójkąta) opuszczoną z C na AB. Ale h nie jest bezpośrednio znane. Możemy je wyznaczyć z pola trapezu i z zależności między bokami. Mamy ab = d² - l²/16 oraz a+b = l/2. Możemy obliczyć (a-b)² = (a+b)² - 4ab = (l/2)² - 4(d² - l²/16) = l²/4 - 4d² + l²/4 = l²/2 - 4d². Zatem (a-b)² = (l² - 8d²)/2? Sprawdźmy: l²/2 - 4d² = (l² - 8d²)/2. OK.
Wysokość trapezu h = c·sinα, gdzie α jest kątem przy podstawie (kąt ABC). Albo z trójkąta prostokątnego: h² = c² - ((a-b)/2)² = (l/4)² - (a-b)²/4 = l²/16 - (l²/2 - 4d²)/4 = l²/16 - l²/8 + d² = d² - l²/16. Zatem h² = d² - l²/16, czyli h = √(d² - l²/16).
Teraz pole trójkąta ABC: P = (1/2)·a·h. Nie znamy a, ale możemy użyć wzoru Herona: P = √(s(s-a)(s-c)(s-d)), gdzie s = (a+c+d)/2. To może być skomplikowane. Możemy jednak użyć innego wzoru na promień okręgu opisanego: R = (a·c·d)/(4P). Mamy P = (1/2)·a·h, więc R = (a·c·d) / (4·(1/2)·a·h) = (a·c·d)/(2a·h) = (c·d)/(2h). Podstawiamy c = l/4, h = √(d² - l²/16). Zatem R = (l/4 · d) / (2√(d² - l²/16)) = (l d)/(8√(d² - l²/16)).
Upraszczamy mianownik: √(d² - l²/16) = √((16d² - l²)/16) = √(16d² - l²)/4. Wtedy R = (l d)/(8 · (√(16d² - l²)/4)) = (l d)/(8) · (4/√(16d² - l²)) = (l d · 4)/(8√(16d² - l²)) = (l d)/(2√(16d² - l²)).
Otrzymaliśmy żądaną formułę.