Udowodnij, że suma sześcianów trzech kolejnych liczb całkowitych niepodzielnych przez $4$ jest liczbą podzielną przez $36$.
Matura rozszerzona – marzec 2022 – zadanie 5
Matura rozszerzona · 2022 · Marzec · liczby rzeczywiste · 3 punkty
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Niech trzy kolejne liczby całkowite niepodzielne przez 4 to $n-1$, $n$, $n+1$, gdzie $n$ jest liczbą całkowitą. Ponieważ żadna z nich nie jest podzielna przez 4, to $n$ nie może być podzielne przez 4 ani przez 2? Sprawdźmy: jeśli $n$ jest parzyste, to jedna z trzech kolejnych liczb jest podzielna przez 4? Rzeczywiście, wśród trzech kolejnych liczb całkowitych jest dokładnie jedna podzielna przez 3 i co najwyżej jedna podzielna przez 4. Aby żadna nie była podzielna przez 4, to $n$ musi być nieparzyste. Przyjmijmy więc $n = 2k+1$, gdzie $k \in \mathbb{Z}$.
Wtedy liczby to: $(2k)$, $(2k+1)$, $(2k+2)$. Ale wtedy $2k$ i $2k+2$ są parzyste, a jedna z nich jest podzielna przez 4? Jeśli $k$ jest parzyste, to $2k$ dzieli się przez 4; jeśli $k$ nieparzyste, to $2k+2 = 2(k+1)$ dzieli się przez 4, bo $k+1$ parzyste. Zatem wśród trzech kolejnych liczb całkowitych zawsze jedna jest podzielna przez 4. Aby żadna nie była podzielna przez 4, musimy wziąć trzy kolejne liczby niepodzielne przez 4, ale niekoniecznie kolejne w sensie $n-1, n, n+1$? W zadaniu chodzi o trzy kolejne liczby całkowite, które są niepodzielne przez 4. Nie muszą to być kolejne liczby całkowite, tylko kolejne wśród liczb niepodzielnych przez 4. Czyli np. 1, 2, 3 lub 2, 3, 5? Nie, kolejne liczby niepodzielne przez 4 to takie, między którymi nie ma innych liczb niepodzielnych przez 4. Przykład: 1, 2, 3 (1 nie dzieli się przez 4, 2 nie, 3 nie) i są kolejne całkowite? Tak, są to kolejne liczby całkowite 1,2,3. Ale 2 jest parzyste, ale nie dzieli się przez 4. Wśród trzech kolejnych liczb całkowitych zawsze jedna jest podzielna przez 4? Nie: np. 1,2,3 – żadna nie dzieli się przez 4. 5,6,7 – też nie. 9,10,11 – nie. Zauważmy: wśród trzech kolejnych liczb całkowitych podzielność przez 4 zależy od reszty z dzielenia pierwszej przez 4. Jeśli pierwsza daje resztę 1, to mamy reszty 1,2,3 – żadna nie jest 0. Jeśli pierwsza daje resztę 2, to reszty 2,3,0 – jedna jest podzielna przez 4. Jeśli reszta 3, to 3,0,1 – jedna podzielna. Jeśli reszta 0, to oczywiście pierwsza podzielna. Zatem aby żadna z trzech kolejnych liczb całkowitych nie była podzielna przez 4, pierwsza musi dawać resztę 1 z dzielenia przez 4. Zatem niech te liczby to $4m+1$, $4m+2$, $4m+3$, gdzie $m \in \mathbb{Z}$.
Obliczamy sumę ich sześcianów: $(4m+1)^3 + (4m+2)^3 + (4m+3)^3$.
Rozwińmy sześciany: $(4m+1)^3 = 64m^3 + 48m^2 + 12m + 1$, $(4m+2)^3 = 64m^3 + 96m^2 + 48m + 8$, $(4m+3)^3 = 64m^3 + 144m^2 + 108m + 27$.
Sumujemy: $64m^3+64m^3+64m^3 = 192m^3$, $48m^2+96m^2+144m^2 = 288m^2$, $12m+48m+108m = 168m$, $1+8+27 = 36$.
Zatem suma $S = 192m^3 + 288m^2 + 168m + 36$.
Wykażemy podzielność przez 36. Wyciągniemy wspólny czynnik 12: $S = 12(16m^3 + 24m^2 + 14m + 3)$. Należy pokazać, że $16m^3+24m^2+14m+3$ jest podzielne przez 3, czyli że $S$ dzieli się przez $12 \cdot 3 = 36$.
Sprawdźmy $16m^3+24m^2+14m+3$ modulo 3. Ponieważ $16 \equiv 1 \pmod{3}$, $24 \equiv 0$, $14 \equiv 2$, $3 \equiv 0$, to wyrażenie jest równoważne $1 \cdot m^3 + 0 \cdot m^2 + 2m + 0 = m^3 + 2m$ modulo 3.
Dla $m \equiv 0 \pmod{3}$: $0+0=0$. Dla $m \equiv 1$: $1+2=3 \equiv 0$. Dla $m \equiv 2$: $8+4=12 \equiv 0$. Zatem zawsze podzielne przez 3.
Zatem $S = 12 \cdot (\text{liczba podzielna przez 3})$, czyli $S$ jest podzielne przez 36.
Odpowiedź: Suma sześcianów trzech kolejnych liczb całkowitych niepodzielnych przez 4 jest podzielna przez 36.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2022 · Marzec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona