Czterowyrazowy ciąg $(a,b,c,d)$ jest rosnący i arytmetyczny. Kwadrat największego wyrazu tego ciągu jest równy podwojonej sumie kwadratów pozostałych wyrazów tego ciągu. Ponadto ciąg $(a+100,b,c)$ jest geometryczny. Oblicz wyrazy ciągu $(a,b,c,d)$.
Matura rozszerzona – marzec 2021 – zadanie 12
Matura rozszerzona · 2021 · Marzec · ciągi · 5 punktów
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Niech ciąg arytmetyczny ma różnicę r. Wtedy: a, b = a + r, c = a + 2r, d = a + 3r. Jest rosnący, więc r > 0.
Z warunku: kwadrat największego wyrazu równy podwojonej sumie kwadratów pozostałych: (a + 3r)2 = 2[a2 + (a + r)2 + (a + 2r)2].
Rozwijamy: a2 + 6ar + 9r2 = 2[a2 + a2 + 2ar + r2 + a2 + 4ar + 4r2] = 2[3a2 + 6ar + 5r2] = 6a2 + 12ar + 10r2.
Przenosząc: a2 + 6ar + 9r2 - 6a2 - 12ar - 10r2 = 0 → -5a2 - 6ar - r2 = 0, czyli 5a2 + 6ar + r2 = 0.
Traktujemy jako równanie kwadratowe względem a: Δa = (6r)2 - 4·5·r2 = 36r2 - 20r2 = 16r2, więc √Δa = 4r. Zatem a = (-6r ± 4r) / 10.
Otrzymujemy: a = (-6r - 4r)/10 = -10r/10 = -r lub a = (-6r + 4r)/10 = -2r/10 = -r/5.
Drugi warunek: ciąg (a+100, b, c) jest geometryczny, więc (a+100)·c = b2. Podstawiamy b = a + r, c = a + 2r: (a+100)(a+2r) = (a+r)2.
Rozwiązujemy dla każdego przypadku.
Przypadek 1: a = -r. Wtedy b = 0, c = r, d = 2r. Podstawiamy do warunku geometrycznego: (-r+100)·r = 02 → (-r+100)r = 0 → r(-r+100)=0. Ponieważ r > 0, to -r+100=0 → r=100. Wtedy a = -100, b=0, c=100, d=200. Sprawdzamy warunek z kwadratami: d2 = 2002 = 40000, 2(a2+b2+c2) = 2(10000+0+10000)=40000 – zgadza się. Ale ciąg ma być rosnący, a tutaj a=-100, b=0, c=100, d=200 – jest rosnący. Jednak sprawdźmy czy ciąg (a+100, b, c) geometryczny: (0, 0, 100) – jeśli b=0, to iloczyn skrajnych 0·100=0, kwadrat środkowego 0, ale ciąg geometryczny z zerami może być niejednoznaczny; jednak warunek (a+100)·c = b2 jest spełniony. Ale w typowym ciągu geometrycznym iloraz powinien być stały, a tu dla b=0 i c=100 nie da się określić ilorazu (dzielenie przez zero). Zatem ten przypadek odrzucamy, bo ciąg geometryczny powinien mieć niezerowe wyrazy (chyba że wszystkie są zerami, ale tu nie są).
Przypadek 2: a = -r/5. Wtedy b = a + r = -r/5 + r = 4r/5, c = a + 2r = -r/5 + 2r = 9r/5, d = a + 3r = -r/5 + 3r = 14r/5. Podstawiamy do warunku geometrycznego: (a+100)·c = b2 → (-r/5 + 100)·(9r/5) = (4r/5)2. Mnożymy obie strony przez 25: 9r(-r/5 + 100)·5 = 16r2? Uwaga: lewa: (-r/5 + 100)·9r/5 ·25 = (-r/5 + 100)·9r·5 = 45r(-r/5 + 100) = 45r·(-r/5) + 45r·100 = -9r2 + 4500r. Prawa: (16r2/25)·25 = 16r2. Równanie: -9r2 + 4500r = 16r2 → 4500r = 25r2 → 25r2 - 4500r = 0 → 25r(r - 180) = 0 → r=0 lub r=180. r>0, więc r=180.
Zatem a = -180/5 = -36, b = 4·180/5 = 144, c = 9·180/5 = 324, d = 14·180/5 = 504.
Sprawdzenie: ciąg arytmetyczny: -36, 144, 324, 504 (różnica 180). Kwadrat największego: 5042 = 254016. Suma kwadratów pozostałych: (-36)2+1442+3242 = 1296+20736+104976 = 127008. Podwojona: 254016 – zgadza się. Ciąg geometryczny: (a+100, b, c) = (64, 144, 324). Sprawdzamy: 64·324 = 20736, 1442 = 20736 – zgadza się.
Odpowiedź: a=-36, b=144, c=324, d=504.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2021 · Marzec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona