Wykaż, że dla każdej dodatniej liczby rzeczywistej $x$ i dla każdej dodatniej liczby rzeczywistej $y$ prawdziwa jest nierówność $$\frac{1}{x}+\frac{1}{y}\leq\frac{x}{y^2}+\frac{y}{x^2}.$$
Matura rozszerzona – maj 2026 – zadanie 7
Matura rozszerzona · 2026 · Maj · wyrażenia algebraiczne · 3 punkty
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Przekształcamy nierówność: $$\frac{1}{x}+\frac{1}{y}\leq\frac{x}{y^2}+\frac{y}{x^2}.$$ Pomnóżmy obie strony przez dodatnie wyrażenie $x^2 y^2$ (bo $x\gt 0$, $y\gt 0$): $$x^2 y^2\left(\frac{1}{x}+\frac{1}{y}\right)\leq x^2 y^2\left(\frac{x}{y^2}+\frac{y}{x^2}\right).$$
Upraszczamy: $$x y^2 + x^2 y \leq x^3 + y^3.$$
Przenosimy wszystko na jedną stronę: $$0 \leq x^3 + y^3 - x y^2 - x^2 y.$$
Grupujemy wyrazy: $$0 \leq (x^3 - x^2 y) + (y^3 - x y^2) = x^2(x-y) + y^2(y-x) = x^2(x-y) - y^2(x-y) = (x-y)(x^2 - y^2).$$
Rozkładamy dalej: $$(x-y)(x^2 - y^2) = (x-y)(x-y)(x+y) = (x-y)^2 (x+y).$$
Ponieważ $(x-y)^2 \ge 0$ dla wszystkich rzeczywistych $x,y$, a $x+y \gt 0$ (bo $x\gt 0$, $y\gt 0$), to $(x-y)^2 (x+y) \ge 0$. Zatem nierówność jest prawdziwa dla wszystkich dodatnich $x,y$.
Odpowiedź: Nierówność jest prawdziwa, ponieważ po przekształceniach otrzymujemy $(x-y)^2(x+y)\ge0$, co jest zawsze spełnione dla dodatnich $x,y$.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2026 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona