Wykaż, że dla każdej dodatniej liczby rzeczywistej $x$ i dla każdej dodatniej liczby rzeczywistej $y$ prawdziwa jest nierówność
$$\frac1x+\frac1y\le \frac{x}{y^2}+\frac{y}{x^2}.$$
Matura rozszerzona · 2026 · Maj · równania i nierówności · 3 punkty
Wykaż, że dla każdej dodatniej liczby rzeczywistej $x$ i dla każdej dodatniej liczby rzeczywistej $y$ prawdziwa jest nierówność
$$\frac1x+\frac1y\le \frac{x}{y^2}+\frac{y}{x^2}.$$
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Przekształcamy nierówność: $$\frac{1}{x}+\frac{1}{y}\le \frac{x}{y^{2}}+\frac{y}{x^{2}}.$$
Pomnóżmy obie strony przez dodatnie wyrażenie $x^2 y^2$ (bo $x\gt 0$, $y\gt 0$): $$x^2 y^2\left(\frac{1}{x}+\frac{1}{y}\right)\le x^2 y^2\left(\frac{x}{y^{2}}+\frac{y}{x^{2}}\right).$$
Wykonujemy mnożenie: $$xy^2 + x^2 y \le x^3 + y^3.$$
Przenosimy wszystkie wyrazy na lewą stronę: $$0 \le x^3 + y^3 - xy^2 - x^2 y.$$
Grupujemy wyrazy: $$0 \le (x^3 - x^2 y) + (y^3 - xy^2) = x^2(x-y) + y^2(y-x) = x^2(x-y) - y^2(x-y).$$
Wyciągamy wspólny czynnik $(x-y)$: $$0 \le (x-y)(x^2 - y^2).$$
Rozkładamy $x^2-y^2$ na czynniki: $$0 \le (x-y)(x-y)(x+y) = (x-y)^2 (x+y).$$
Ponieważ $(x-y)^2 \ge 0$ dla wszystkich rzeczywistych $x,y$, a $x\gt 0$, $y\gt 0$ daje $x+y\gt 0$, więc $(x-y)^2 (x+y) \ge 0$.
Otrzymana nierówność jest zawsze prawdziwa dla dodatnich $x,y$, a przekształcenia były równoważne (mnożenie przez dodatnie $x^2y^2$), co kończy dowód.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2026 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona