Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – maj 2026 – zadanie 3

Matura rozszerzona · 2026 · Maj · równania i nierówności · 3 punkty

Wykaż, że dla każdej dodatniej liczby rzeczywistej $x$ i dla każdej dodatniej liczby rzeczywistej $y$ prawdziwa jest nierówność

$$\frac1x+\frac1y\le \frac{x}{y^2}+\frac{y}{x^2}.$$

Odpowiedź (klucz CKE)
wykazano

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Przekształcamy nierówność: $$\frac{1}{x}+\frac{1}{y}\le \frac{x}{y^{2}}+\frac{y}{x^{2}}.$$

Pomnóżmy obie strony przez dodatnie wyrażenie $x^2 y^2$ (bo $x\gt 0$, $y\gt 0$): $$x^2 y^2\left(\frac{1}{x}+\frac{1}{y}\right)\le x^2 y^2\left(\frac{x}{y^{2}}+\frac{y}{x^{2}}\right).$$

Wykonujemy mnożenie: $$xy^2 + x^2 y \le x^3 + y^3.$$

Przenosimy wszystkie wyrazy na lewą stronę: $$0 \le x^3 + y^3 - xy^2 - x^2 y.$$

Grupujemy wyrazy: $$0 \le (x^3 - x^2 y) + (y^3 - xy^2) = x^2(x-y) + y^2(y-x) = x^2(x-y) - y^2(x-y).$$

Wyciągamy wspólny czynnik $(x-y)$: $$0 \le (x-y)(x^2 - y^2).$$

Rozkładamy $x^2-y^2$ na czynniki: $$0 \le (x-y)(x-y)(x+y) = (x-y)^2 (x+y).$$

Ponieważ $(x-y)^2 \ge 0$ dla wszystkich rzeczywistych $x,y$, a $x\gt 0$, $y\gt 0$ daje $x+y\gt 0$, więc $(x-y)^2 (x+y) \ge 0$.

Otrzymana nierówność jest zawsze prawdziwa dla dodatnich $x,y$, a przekształcenia były równoważne (mnożenie przez dodatnie $x^2y^2$), co kończy dowód.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2026 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona