Ciąg $(a_n)$, określony dla każdej liczby naturalnej $n\geq1$, jest geometryczny i zbieżny. W tym ciągu $a_1+a_3=20$ i $a_1^2+a_3^2=328$. Oblicz sumę wszystkich wyrazów tego ciągu. Rozważ wszystkie przypadki.
Matura rozszerzona – maj 2025 – zadanie 10
Matura rozszerzona · 2025 · Maj · ciągi · 4 punkty
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Dany jest ciąg geometryczny $(a_n)$ zbieżny, więc jego iloraz $q$ spełnia $|q| \lt 1$. Mamy $a_1 + a_3 = 20$ oraz $a_1^2 + a_3^2 = 328$. Ponieważ $a_3 = a_1 q^2$, podstawiamy: $a_1 + a_1 q^2 = a_1(1+q^2) = 20$ oraz $a_1^2 + a_1^2 q^4 = a_1^2(1+q^4) = 328$.
Z pierwszego równania mamy $a_1 = \frac{20}{1+q^2}$. Podstawiamy do drugiego: $\left(\frac{20}{1+q^2}\right)^2 (1+q^4) = 328$, czyli $\frac{400(1+q^4)}{(1+q^2)^2} = 328$.
Dzielimy obie strony przez 8: $\frac{50(1+q^4)}{(1+q^2)^2} = 41$. Mnożymy przez $(1+q^2)^2$: $50(1+q^4) = 41(1+q^2)^2$. Rozwijamy: $50 + 50q^4 = 41(1 + 2q^2 + q^4) = 41 + 82q^2 + 41q^4$.
Przenosząc wszystko na jedną stronę: $50 + 50q^4 - 41 - 82q^2 - 41q^4 = 0$, czyli $9 + 9q^4 - 82q^2 = 0$. Porządkujemy: $9q^4 - 82q^2 + 9 = 0$.
Podstawiamy $t = q^2$ ($t \gt 0$ z założenia ciągu geometrycznego, ale dodatkowo zbieżność wymaga $|q|\lt 1$, więc $0 \lt t \lt 1$). Otrzymujemy równanie kwadratowe: $9t^2 - 82t + 9 = 0$. Delta: $\Delta = (-82)^2 - 4\cdot 9 \cdot 9 = 6724 - 324 = 6400$, $\sqrt{\Delta} = 80$. Zatem $t = \frac{82 \pm 80}{18}$. Mamy dwa rozwiązania: $t_1 = \frac{162}{18} = 9$ oraz $t_2 = \frac{2}{18} = \frac{1}{9}$.
Ponieważ $|q|\lt 1$, to $t = q^2 \lt 1$, więc odrzucamy $t=9$. Zostaje $t = \frac{1}{9}$, czyli $q^2 = \frac{1}{9}$, więc $q = \frac{1}{3}$ lub $q = -\frac{1}{3}$ (oba spełniają $|q|\lt 1$).
Dla $q^2 = \frac{1}{9}$ mamy $1+q^2 = \frac{10}{9}$, więc $a_1 = \frac{20}{\frac{10}{9}} = 20 \cdot \frac{9}{10} = 18$. Wtedy $a_1 = 18$, $q = \frac{1}{3}$ lub $q = -\frac{1}{3}$.
Suma wszystkich wyrazów ciągu geometrycznego zbieżnego: $S = \frac{a_1}{1-q}$. Dla $q = \frac{1}{3}$: $S = \frac{18}{1-\frac{1}{3}} = \frac{18}{\frac{2}{3}} = 18 \cdot \frac{3}{2} = 27$. Dla $q = -\frac{1}{3}$: $S = \frac{18}{1-(-\frac{1}{3})} = \frac{18}{\frac{4}{3}} = 18 \cdot \frac{3}{4} = \frac{54}{4} = \frac{27}{2}$.
Odpowiedź: Suma wszystkich wyrazów wynosi $\frac{27}{2}$ lub $27$.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona