Trzywyrazowy ciąg $(x,y,z)$ jest geometryczny i rosnący. Suma wyrazów tego ciągu jest równa $105$. Liczby $x$, $y$ oraz $z$ są – odpowiednio – pierwszym, drugim oraz szóstym wyrazem ciągu arytmetycznego $(a_n)$, określonego dla każdej liczby naturalnej $n\ge 1$. Oblicz $x$, $y$ oraz $z$. Zapisz obliczenia.
Matura rozszerzona – maj 2024 – zadanie 7
Matura rozszerzona · 2024 · Maj · ciągi · 4 punkty
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Skoro ciąg $(x, y, z)$ jest geometryczny i rosnący, to $y^2 = xz$ oraz $q \gt 1$ (iloraz). Ponadto $x + y + z = 105$.
Liczby $x$, $y$, $z$ są odpowiednio pierwszym, drugim i szóstym wyrazem ciągu arytmetycznego $(a_n)$, więc $x = a_1$, $y = a_2 = a_1 + r$, $z = a_6 = a_1 + 5r$, gdzie $r$ – różnica ciągu arytmetycznego.
Z równości $y = x + r$ mamy $r = y - x$. Podstawiamy $z = x + 5r = x + 5(y - x) = 5y - 4x$.
Mamy układ równań: $y^2 = xz$ oraz $x + y + z = 105$, gdzie $z = 5y - 4x$. Podstawiamy $z$ do obu równań.
Z sumy: $x + y + (5y - 4x) = 105 \Rightarrow -3x + 6y = 105 \Rightarrow -x + 2y = 35 \Rightarrow x = 2y - 35$.
Z warunku geometrycznego: $y^2 = x(5y - 4x)$. Podstawiamy $x = 2y - 35$: $y^2 = (2y - 35)(5y - 4(2y - 35)) = (2y - 35)(5y - 8y + 140) = (2y - 35)(-3y + 140)$.
Przekształcamy: $y^2 = -6y^2 + 280y + 105y - 4900 = -6y^2 + 385y - 4900$. Przenosimy wszystko na lewą stronę: $y^2 + 6y^2 - 385y + 4900 = 0 \Rightarrow 7y^2 - 385y + 4900 = 0 \Rightarrow y^2 - 55y + 700 = 0$.
Rozwiązujemy równanie kwadratowe: $\Delta = 3025 - 2800 = 225$, $\sqrt{\Delta} = 15$, $y = \frac{55 \pm 15}{2}$. Stąd $y_1 = 35$, $y_2 = 20$.
Dla $y = 35$: $x = 2 \cdot 35 - 35 = 35$, wtedy $x = y$, ciąg geometryczny stały, ale ma być rosnący – odrzucamy.
Dla $y = 20$: $x = 2 \cdot 20 - 35 = 5$, $z = 5y - 4x = 100 - 20 = 80$. Ciąg $(5, 20, 80)$ jest geometryczny ($q=4$) i rosnący, spełnia warunki.
Odpowiedź: $x = 5$, $y = 20$, $z = 80$.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2024 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona