Czworokąt $ABCD$, w którym $|BC|=4$ i $|CD|=5$, jest opisany na okręgu. Przekątna $AC$ tego czworokąta tworzy z bokiem $BC$ kąt o mierze $60^\circ$, natomiast z bokiem $AB$ – kąt ostry, którego sinus jest równy $\frac{1}{4}$. Oblicz obwód czworokąta $ABCD$.
Matura rozszerzona – maj 2023 – zadanie 13
Matura rozszerzona · 2023 · Maj · planimetria · 4 punkty
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Z czworokąta opisanego na okręgu wiemy, że sumy długości przeciwległych boków są równe: $|AB| + |CD| = |BC| + |AD|$.
W trójkącie $ABC$ znamy $|BC| = 4$, kąt $\angle ACB = 60^\circ$ oraz $\sin \angle CAB = \frac{1}{4}$. Oznaczmy $|AB| = c$, $|AC| = b$, $|BC| = a = 4$. Z twierdzenia sinusów w $\triangle ABC$: $\frac{a}{\sin \angle CAB} = \frac{c}{\sin 60^\circ}$. Podstawiamy: $\frac{4}{\frac{1}{4}} = \frac{c}{\frac{\sqrt{3}}{2}}$, czyli $16 = \frac{2c}{\sqrt{3}}$, więc $c = 8\sqrt{3}$.
Teraz z twierdzenia sinusów w $\triangle ABC$: $\frac{b}{\sin \angle ABC} = \frac{a}{\sin \angle CAB}$. Potrzebujemy $\sin \angle ABC$. Suma kątów w trójkącie: $\angle ABC = 180^\circ - 60^\circ - \angle CAB$. Niech $\alpha = \angle CAB$, $\sin \alpha = \frac{1}{4}$, wtedy $\cos \alpha = \sqrt{1 - \frac{1}{16}} = \frac{\sqrt{15}}{4}$ (kąt ostry). Wtedy $\sin \angle ABC = \sin(120^\circ - \alpha) = \sin 120^\circ \cos \alpha - \cos 120^\circ \sin \alpha = \frac{\sqrt{3}}{2} \cdot \frac{\sqrt{15}}{4} - \left(-\frac{1}{2}\right) \cdot \frac{1}{4} = \frac{\sqrt{45}}{8} + \frac{1}{8} = \frac{3\sqrt{5}}{8} + \frac{1}{8} = \frac{3\sqrt{5}+1}{8}$.
Z twierdzenia sinusów: $\frac{b}{\sin \angle ABC} = \frac{4}{\frac{1}{4}} = 16$, więc $b = 16 \cdot \frac{3\sqrt{5}+1}{8} = 2(3\sqrt{5}+1) = 6\sqrt{5}+2$.
Teraz rozważmy trójkąt $ACD$. Znamy $|CD| = 5$, $|AC| = b = 6\sqrt{5}+2$. Kąt $\angle ACD$? W czworokącie opisanym na okręgu, z własności stycznych, ale łatwiej: z trójkąta $ABC$ mamy $\angle ACB = 60^\circ$, więc kąt $\angle ACD$ to dopełnienie do kąta przyległego? Nie, raczej skorzystamy z faktu, że przekątna $AC$ tworzy z bokiem $AB$ kąt $\alpha$, a z bokiem $BC$ kąt $60^\circ$. W trójkącie $ACD$ kąt przy wierzchołku $C$ to $\angle ACD = \angle BCD - \angle ACB$. Nie znamy $\angle BCD$. Można jednak skorzystać z twierdzenia cosinusów w trójkącie $ABC$ aby wyznaczyć $\cos \angle ABC$, a potem coś? Ale jest prostszy sposób.
Zauważmy, że czworokąt jest opisany na okręgu, więc $|AB| + |CD| = |BC| + |AD|$. Mamy $|AB| = 8\sqrt{3}$, $|CD| = 5$, $|BC| = 4$, więc $8\sqrt{3} + 5 = 4 + |AD|$, stąd $|AD| = 8\sqrt{3} + 1$.
Teraz w trójkącie $ACD$ znamy $|AC| = 6\sqrt{5}+2$, $|CD| = 5$, $|AD| = 8\sqrt{3}+1$. Możemy zastosować twierdzenie cosinusów dla kąta $\angle ACD$: $|AD|^2 = |AC|^2 + |CD|^2 - 2 \cdot |AC| \cdot |CD| \cdot \cos \angle ACD$. Podstawmy i sprawdźmy, czy to się zgadza z danym kątem $60^\circ$? Ale to nie jest potrzebne do obwodu, bo obwód już mamy: $L = |AB| + |BC| + |CD| + |AD| = 8\sqrt{3} + 4 + 5 + (8\sqrt{3}+1) = 16\sqrt{3} + 10$.
Odpowiedź: obwód czworokąta $ABCD$ wynosi $16\sqrt{3}+10$.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2023 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona