Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – maj 2020 – zadanie 7

Matura rozszerzona · 2020 · Maj · planimetria · 3 punkty

Dany jest trójkąt równoramienny $ABC$, w którym $|AC|=|BC|=6$, a punkt $D$ jest środkiem podstawy $AB$. Okrąg o środku $D$ jest styczny do prostej $AC$ w punkcie $M$. Punkt $K$ leży na boku $AC$, punkt $L$ leży na boku $BC$, odcinek $KL$ jest styczny do rozważanego okręgu oraz $|KC|=|LC|=2$.

Trójkąt równoramienny z okręgiem stycznym do boków i odcinka KL

Wykaż, że $$\frac{|AM|}{|MC|}=\frac{4}{5}.$$

Odpowiedź (klucz CKE)
$AM:MC=4:5$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Oznaczmy: $|AC|=|BC|=6$, $|KC|=|LC|=2$, więc $|AK|=6-2=4$ i $|BL|=6-2=4$. Punkt $D$ jest środkiem podstawy $AB$ w trójkącie równoramiennym $ABC$, więc $CD$ jest wysokością i środkową.

Okrąg o środku $D$ jest styczny do $AC$ w $M$, więc $DM \perp AC$. Odcinek $KL$ jest styczny do okręgu, więc odległość środka $D$ od $KL$ równa się promieniowi $r$ okręgu.

Zauważmy, że $K$ i $L$ są symetryczne względem $CD$ (bo $|KC|=|LC|$ i trójkąt jest równoramienny), więc $KL \parallel AB$. W trójkącie $ABC$ odcinek $KL$ jest równoległy do podstawy $AB$ i przechodzi przez punkty $K$ na $AC$ i $L$ na $BC$ z $|CK|=2$, $|CL|=2$.

Z podobieństwa trójkątów $CKL$ i $CAB$ (kąt $C$ wspólny, $KL \parallel AB$) mamy skala podobieństwa $k = \frac{|CK|}{|CA|} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$. Stąd $|KL| = \frac{1}{3} |AB|$.

Promień okręgu $r$ to odległość $D$ od $KL$. Ponieważ $D$ jest środkiem $AB$, a $KL\parallel AB$, to odległość $D$ od $KL$ jest taka sama jak odległość między środkami odcinków $AB$ i $KL$ w kierunku prostopadłym. Z podobieństwa: odległość $CD$ od $KL$ wynosi $\frac{2}{3}$ wysokości $CD$ (bo $K$ dzieli $CA$ w stosunku $2:4=1:2$, więc $KL$ jest w $\frac{1}{3}$ odległości od $C$ do $AB$). Dokładniej: jeśli $h$ to wysokość $CD$, to odległość $C$ od $AB$ to $h$, a odległość $C$ od $KL$ to $\frac{1}{3}h$ (bo skala podobieństwa $\frac{1}{3}$). Zatem odległość $KL$ od $AB$ wynosi $h - \frac{1}{3}h = \frac{2}{3}h$. Środek $D$ leży w połowie $AB$, więc odległość $D$ od $KL$ to połowa tej odległości, czyli $r = \frac{1}{2} \cdot \frac{2}{3}h = \frac{1}{3}h$.

Z drugiej strony, $r$ to także odległość $D$ od $AC$ (bo okrąg jest styczny do $AC$ w $M$, a $DM \perp AC$). W trójkącie prostokątnym $ADC$ (kąt przy $D$ prosty, bo $CD \perp AB$ i $AC$ to przeciwprostokątna) mamy: pole $\triangle ADC = \frac{1}{2} \cdot |AD| \cdot |CD| = \frac{1}{2} \cdot |AD| \cdot h$. To samo pole można wyrazić jako $\frac{1}{2} \cdot |AC| \cdot r$ (wysokość $DM = r$ opuszczona na $AC$). Zatem $\frac{1}{2} \cdot |AD| \cdot h = \frac{1}{2} \cdot 6 \cdot r$, czyli $|AD| \cdot h = 6r$. Ale $r = \frac{1}{3}h$, więc $|AD| \cdot h = 6 \cdot \frac{1}{3}h = 2h$, stąd $|AD| = 2$.

Z twierdzenia Pitagorasa w $\triangle ADC$: $|AC|^2 = |AD|^2 + |CD|^2$, czyli $6^2 = 2^2 + h^2$, więc $36 = 4 + h^2$, $h^2 = 32$, $h = 4\sqrt{2}$ (dodatnie). Wtedy $r = \frac{1}{3} \cdot 4\sqrt{2} = \frac{4\sqrt{2}}{3}$.

Teraz szukamy stosunku $\frac{|AM|}{|MC|}$. Zauważmy, że $|AM| = |AC| - |MC| = 6 - |MC|$. Trójkąt $ADM$ jest prostokątny (kąt przy $M$ prosty, bo promień do punktu styczności), więc $|DM| = r = \frac{4\sqrt{2}}{3}$, $|AD| = 2$. Z twierdzenia Pitagorasa: $|AM|^2 = |AD|^2 - |DM|^2 = 2^2 - \left(\frac{4\sqrt{2}}{3}\right)^2 = 4 - \frac{32}{9} = \frac{36}{9} - \frac{32}{9} = \frac{4}{9}$, więc $|AM| = \frac{2}{3}$ (dodatnie). Wtedy $|MC| = 6 - \frac{2}{3} = \frac{18}{3} - \frac{2}{3} = \frac{16}{3}$.

Stosunek $\frac{|AM|}{|MC|} = \frac{\frac{2}{3}}{\frac{16}{3}} = \frac{2}{16} = \frac{1}{8}$, ale to nie jest $\frac{4}{5}$ – błąd w obliczeniach? Sprawdźmy: $|AM|$ obliczyliśmy z $\triangle ADM$, ale $\angle AMD = 90^\circ$, więc $AM$ to przyprostokątna, $AD$ przeciwprostokątna. Zatem $|AM|^2 = |AD|^2 - |DM|^2$, tak zrobiliśmy. Może $|AD|$ jest inne? $|AB| = 2|AD|$, a $|AB|$ można wyznaczyć z $\triangle ABC$: $|AC|=6$, $|BC|=6$, $|CD|=h=4\sqrt{2}$, więc $|AD| = \sqrt{|AC|^2 - |CD|^2} = \sqrt{36 - 32} = \sqrt{4}=2$, zgadza się. Więc $|AM|=\frac{2}{3}$, $|MC|=\frac{16}{3}$, stosunek $\frac{1}{8}$, a powinno być $\frac{4}{5}$. Zatem gdzieś jest błąd w interpretacji $r$.

Poprawne podejście: korzystamy z faktu, że okrąg jest styczny do $AC$ w $M$, więc $DM \perp AC$ i $|DM|=r$. Oraz $KL$ jest styczny do okręgu, więc odległość $D$ od $KL$ też wynosi $r$. Ponieważ $KL \parallel AB$ (udowodniliśmy wcześniej), to odległość między $KL$ a $AB$ wynosi $2r$ (bo $D$ jest środkiem $AB$, więc jego odległość od $KL$ to połowa odległości między $AB$ a $KL$? Nie, $D$ leży na $AB$, więc odległość $D$ od $KL$ to dokładnie odległość $KL$ od $AB$ – bo $D$ jest na $AB$). Zatem odległość między prostymi $KL$ i $AB$ wynosi $r$.

Z podobieństwa trójkątów $CKL \sim CAB$ skala $k=\frac{|CK|}{|CA|}=\frac{2}{6}=\frac{1}{3}$. Jeśli $h_{ABC}$ to wysokość opuszczona z $C$ na $AB$, to wysokość $CKL$ opuszczona z $C$ na $KL$ wynosi $\frac{1}{3}h_{ABC}$. Zatem odległość między $KL$ a $AB$ to $h_{ABC} - \frac{1}{3}h_{ABC} = \frac{2}{3}h_{ABC}$. Ale ta odległość równa się $r$, więc $r = \frac{2}{3}h_{ABC}$.

W trójkącie $ADC$: pole $\frac{1}{2}|AD| \cdot h_{ABC} = \frac{1}{2}|AC| \cdot r$, czyli $|AD| \cdot h_{ABC} = 6 \cdot \frac{2}{3}h_{ABC} = 4h_{ABC}$, więc $|AD| = 4$. Wcześniej mieliśmy $|AD|=2$ – sprzeczność. Zatem $h_{ABC}$ się skraca, ale $|AD|$ wychodzi $4$. Sprawdźmy: $|AD| = \sqrt{|AC|^2 - |CD|^2} = \sqrt{36 - h_{ABC}^2}$. Z równania $|AD| \cdot h_{ABC} = 4h_{ABC}$ mamy $|AD|=4$ (jeśli $h_{ABC} \neq 0$). Więc $4 = \sqrt{36 - h_{ABC}^2}$, $16 = 36 - h_{ABC}^2$, $h_{ABC}^2 = 20$, $h_{ABC} = 2\sqrt{5}$. Wtedy $r = \frac{2}{3} \cdot 2\sqrt{5} = \frac{4\sqrt{5}}{3}$.

Teraz w $\triangle ADM$: $|AD|=4$, $|DM|=r=\frac{4\sqrt{5}}{3}$, kąt przy $M$ prosty. Z twierdzenia Pitagorasa: $|AM|^2 = |AD|^2 - |DM|^2 = 16 - \frac{16 \cdot 5}{9} = 16 - \frac{80}{9} = \frac{144}{9} - \frac{80}{9} = \frac{64}{9}$, więc $|AM| = \frac{8}{3}$. Wtedy $|MC| = |AC| - |AM| = 6 - \frac{8}{3} = \frac{18}{3} - \frac{8}{3} = \frac{10}{3}$. Stosunek $\frac{|AM|}{|MC|} = \frac{8/3}{10/3} = \frac{8}{10} = \frac{4}{5}$.

Zatem $\frac{|AM|}{|MC|} = \frac{4}{5}$, co należało wykazać.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2020 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona