Wyznacz wszystkie wartości parametru $m$, dla których funkcja kwadratowa $f$ określona wzorem $f(x)=(2m+1)x^2+(m+2)x+m-3$ ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste $x_1$, $x_2$ spełniające warunek $(x_1-x_2)^2+5x_1x_2\ge 1$.
Matura rozszerzona – maj 2019 – zadanie 9
Matura rozszerzona · 2019 · Maj · równania i nierówności · 6 punktów
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Funkcja kwadratowa ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste, gdy współczynnik przy \(x^2\) jest różny od zera i wyróżnik jest dodatni: \(2m+1 eq 0\) oraz \(\Delta > 0\).
Obliczamy wyróżnik: \(\Delta = (m+2)^2 - 4(2m+1)(m-3)\). Po uproszczeniu: \(\Delta = m^2 + 4m + 4 - 4(2m^2 - 6m + m - 3) = m^2 + 4m + 4 - 8m^2 + 20m + 12 = -7m^2 + 24m + 16\).
Warunek \(\Delta > 0\) daje nierówność \(-7m^2 + 24m + 16 > 0\), czyli \(7m^2 - 24m - 16 < 0\). Rozwiązujemy równanie \(7m^2 - 24m - 16 = 0\): \(\Delta_m = 576 + 448 = 1024\), \(\sqrt{\Delta_m} = 32\), \(m_1 = \frac{24 - 32}{14} = -\frac{4}{7}\), \(m_2 = \frac{24 + 32}{14} = 4\). Zatem \(m \in \left(-\frac{4}{7}, 4\right)\).
Dodatkowo \(2m+1 eq 0\), czyli \(m eq -\frac{1}{2}\).
Korzystamy z warunku \((x_1 - x_2)^2 + 5x_1x_2 \ge 1\). Przekształcamy: \((x_1 - x_2)^2 = x_1^2 - 2x_1x_2 + x_2^2 = (x_1 + x_2)^2 - 4x_1x_2\). Podstawiamy: \((x_1 + x_2)^2 - 4x_1x_2 + 5x_1x_2 = (x_1 + x_2)^2 + x_1x_2 \ge 1\).
Ze wzorów Viete'a: \(x_1 + x_2 = -\frac{m+2}{2m+1}\), \(x_1x_2 = \frac{m-3}{2m+1}\). Podstawiamy: \(\left(-\frac{m+2}{2m+1}\right)^2 + \frac{m-3}{2m+1} \ge 1\).
Mnożymy obie strony przez \((2m+1)^2\) (pamiętając o znaku, ale ponieważ kwadrat jest nieujemny, mnożymy przez dodatnie, więc musimy rozważyć przypadki znaku \(2m+1\)). Najpierw zakładamy \(2m+1 > 0\), czyli \(m > -\frac{1}{2}\). Otrzymujemy: \((m+2)^2 + (m-3)(2m+1) \ge (2m+1)^2\).
Po uproszczeniu: \(m^2 + 4m + 4 + 2m^2 + m - 6m - 3 \ge 4m^2 + 4m + 1\), czyli \(3m^2 - m + 1 \ge 4m^2 + 4m + 1\), co daje \(-m^2 - 5m \ge 0\), czyli \(m^2 + 5m \le 0\), \(m(m+5) \le 0\), więc \(m \in [-5, 0]\). Uwzględniając \(m > -\frac{1}{2}\) i \(m eq -\frac{1}{2}\), mamy \(m \in (-\frac{1}{2}, 0]\).
Dla \(2m+1 < 0\), czyli \(m < -\frac{1}{2}\), mnożąc nierówność przez \((2m+1)^2 > 0\), zmieniamy kierunek nierówności? Nie, ponieważ mnożymy przez liczbę dodatnią (kwadrat jest zawsze dodatni dla \(m eq -\frac{1}{2}\)), więc nierówność pozostaje taka sama. Zatem rozwiązanie z powyższego rachunku jest poprawne dla wszystkich \(m eq -\frac{1}{2}\), ale musimy sprawdzić, czy rozwiązanie \(m \in [-5, 0]\) zawiera się w dziedzinie. Łączymy z warunkiem \(\Delta > 0\) i \(m eq -\frac{1}{2}\).
Z części wspólnej \(m \in [-5, 0]\), \(m \in (-\frac{4}{7}, 4)\) i \(m eq -\frac{1}{2}\) otrzymujemy: \(m \in (-\frac{4}{7}, -\frac{1}{2}) \cup (-\frac{1}{2}, 0]\).
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2019 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona