Dane są okręgi o równaniach $$x^2+y^2-12x-8y+43=0$$ oraz $$x^2+y^2-2ax+4y+a^2-77=0.$$ Wyznacz wszystkie wartości parametru $a$, dla których te okręgi mają dokładnie jeden punkt wspólny. Rozważ wszystkie przypadki.
Matura rozszerzona – maj 2019 – zadanie 5
Matura rozszerzona · 2019 · Maj · geometria analityczna · 6 punktów
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Przekształcamy równania okręgów do postaci kanonicznej. Dla pierwszego: $x^2 - 12x + y^2 - 8y + 43 = 0$. Uzupełniamy do pełnych kwadratów: $(x^2 - 12x + 36) + (y^2 - 8y + 16) + 43 - 36 - 16 = 0$, czyli $(x-6)^2 + (y-4)^2 - 9 = 0$. Otrzymujemy $(x-6)^2 + (y-4)^2 = 9$. Środek $S_1 = (6, 4)$, promień $r_1 = 3$.
Dla drugiego: $x^2 - 2ax + y^2 + 4y + a^2 - 77 = 0$. Uzupełniamy: $(x^2 - 2ax + a^2) + (y^2 + 4y + 4) + a^2 - 77 - a^2 - 4 = 0$, czyli $(x-a)^2 + (y+2)^2 - 81 = 0$. Otrzymujemy $(x-a)^2 + (y+2)^2 = 81$. Środek $S_2 = (a, -2)$, promień $r_2 = 9$.
Odległość środków: $|S_1 S_2| = \sqrt{(a-6)^2 + (-2-4)^2} = \sqrt{(a-6)^2 + 36}$.
Okręgi mają dokładnie jeden punkt wspólny, gdy są styczne (zewnętrznie lub wewnętrznie). Warunki styczności: $|S_1 S_2| = r_1 + r_2$ (styczność zewnętrzna) lub $|S_1 S_2| = |r_1 - r_2|$ (styczność wewnętrzna).
Przypadek 1: styczność zewnętrzna: $\sqrt{(a-6)^2 + 36} = 3 + 9 = 12$. Podnosimy stronami: $(a-6)^2 + 36 = 144 \Rightarrow (a-6)^2 = 108 \Rightarrow a-6 = \pm 6\sqrt{3} \Rightarrow a = 6 \pm 6\sqrt{3}$.
Przypadek 2: styczność wewnętrzna: $\sqrt{(a-6)^2 + 36} = |9 - 3| = 6$. Podnosimy: $(a-6)^2 + 36 = 36 \Rightarrow (a-6)^2 = 0 \Rightarrow a = 6$.
Sprawdzamy, czy dla $a = 6$ okręgi nie są identyczne (wtedy mają nieskończenie wiele punktów wspólnych). Dla $a=6$: $S_2 = (6, -2)$, $r_2=9$, $S_1=(6,4)$, $r_1=3$, są różne, więc styczność wewnętrzna jest spełniona.
Odpowiedź: $a \in \{6-6\sqrt{3},\,6,\,6+6\sqrt{3}\}$.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2019 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona