Dane są okręgi o równaniach $x^2+y^2-12x-8y+43=0$ oraz $x^2+y^2-2ax+4y+a^2-77=0$. Wyznacz wszystkie wartości parametru $a$, dla których te okręgi mają dokładnie jeden punkt wspólny. Rozważ wszystkie przypadki.
Matura rozszerzona – maj 2019 – zadanie 5
Matura rozszerzona · 2019 · Maj · geometria analityczna · 6 punktów
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Przekształcamy równania okręgów do postaci kanonicznej. Dla pierwszego: $x^2+y^2-12x-8y+43=0 \Rightarrow (x^2-12x)+(y^2-8y)=-43 \Rightarrow (x-6)^2-36+(y-4)^2-16=-43 \Rightarrow (x-6)^2+(y-4)^2=9$. Środek $S_1=(6,4)$, promień $r_1=3$.
Dla drugiego: $x^2+y^2-2ax+4y+a^2-77=0 \Rightarrow (x^2-2ax)+(y^2+4y)=77-a^2 \Rightarrow (x-a)^2-a^2+(y+2)^2-4=77-a^2 \Rightarrow (x-a)^2+(y+2)^2=81$. Środek $S_2=(a,-2)$, promień $r_2=9$.
Okręgi mają dokładnie jeden punkt wspólny, gdy są styczne (zewnętrznie lub wewnętrznie). Odległość środków $d=|S_1S_2|=\sqrt{(a-6)^2+(-2-4)^2}=\sqrt{(a-6)^2+36}$.
Warunek styczności: $d=|r_1\pm r_2|$. Zewnętrznie: $d=r_1+r_2=3+9=12$. Wewnętrznie: $d=|r_1-r_2|=|3-9|=6$.
Rozwiązujemy równania: $\sqrt{(a-6)^2+36}=12 \Rightarrow (a-6)^2+36=144 \Rightarrow (a-6)^2=108 \Rightarrow a-6=\pm\sqrt{108}=\pm6\sqrt{3} \Rightarrow a=6\pm6\sqrt{3}$.
Oraz $\sqrt{(a-6)^2+36}=6 \Rightarrow (a-6)^2+36=36 \Rightarrow (a-6)^2=0 \Rightarrow a=6$.
Sprawdzamy, czy dla $a=6$ okręgi są styczne wewnętrznie: $d=\sqrt{0+36}=6$, $r_2-r_1=6$, więc tak.
Odpowiedź: $a\in\{6-6\sqrt{3},\ 6,\ 6+6\sqrt{3}\}$.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2019 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona