W trapezie równoramiennym $ABCD$, w którym $AB\parallel CD$, dane są $|AB|=84$, $|CD|=36$, $|BC|=|AD|=40$. Oblicz promień okręgu wpisanego w trójkąt $ABP$, gdzie $P$ jest punktem przecięcia przekątnych tego trapezu.
Matura rozszerzona – maj 2016 – zadanie 5
Matura rozszerzona · 2016 · Maj · planimetria · 6 punktów
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Oznaczmy trapez równoramienny \(ABCD\) z podstawami \(AB=84\), \(CD=36\) i ramionami \(BC=AD=40\). Obliczamy wysokość trapezu: opuszczamy wysokości z punktów \(C\) i \(D\) na podstawę \(AB\), otrzymując trójkąty prostokątne. Różnica długości podstaw wynosi \(84-36=48\), więc na dłuższej podstawie odcinki między spodkami wysokości a końcami podstawy mają długość \(\frac{48}{2}=24\). Z twierdzenia Pitagorasa: \(h^2+24^2=40^2\), czyli \(h^2=1600-576=1024\), więc \(h=32\).
Trójkąt \(ABP\) jest podobny do trójkąta \(CDP\) w skali \(k=\frac{AB}{CD}=\frac{84}{36}=\frac{7}{3}\). Stosunek odległości punktu \(P\) od podstaw \(AB\) i \(CD\) jest równy \(7:3\). Suma tych odległości to wysokość trapezu \(h=32\). Niech \(h_1\) – odległość \(P\) od \(AB\), \(h_2\) – odległość \(P\) od \(CD\). Mamy \(h_1+h_2=32\) oraz \(\frac{h_1}{h_2}=\frac{7}{3}\). Rozwiązujemy: \(h_1=\frac{7}{3}h_2\), więc \(\frac{7}{3}h_2+h_2=32\), \(\frac{10}{3}h_2=32\), \(h_2=9{,}6\), a stąd \(h_1=22{,}4\).
Trójkąt \(ABP\) ma podstawę \(AB=84\) i wysokość \(h_1=22{,}4\). Jego pole wynosi \(P_{\triangle ABP}=\frac{1}{2}\cdot84\cdot22{,}4=42\cdot22{,}4=940{,}8\).
Obliczamy długości ramion trójkąta \(ABP\). Z podobieństwa trójkątów \(ABP\) i \(CDP\): odcinek \(AP\) odpowiada odcinkowi \(DP\) w skali \(7:3\). Przekątne trapezu mają tę samą długość (bo trapez jest równoramienny). Oznaczmy \(d=|AC|=|BD|\). Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie \(ACH\) (gdzie \(H\) jest spodkiem wysokości z \(C\)): \(AH=\frac{AB-CD}{2}+CD=24+36=60\), \(CH=h=32\), więc \(d=\sqrt{60^2+32^2}=\sqrt{3600+1024}=\sqrt{4624}=68\).
Z podobieństwa trójkątów \(ABP\) i \(CDP\): \(\frac{AP}{DP}=\frac{7}{3}\), a ponieważ \(AP+DP=AD=40\) (uwaga: to nieprawda, bo \(AD\) to ramię, a nie przekątna). Poprawnie: z podobieństwa trójkątów \(ABP\) i \(CDP\) mamy \(\frac{AP}{PC}=\frac{BP}{PD}=\frac{AB}{CD}=\frac{7}{3}\). Przekątne przecinają się w punkcie \(P\). Oznaczmy \(AP=x\), \(PC=68-x\). Wtedy \(\frac{x}{68-x}=\frac{7}{3}\), czyli \(3x=476-7x\), \(10x=476\), \(x=47{,}6\). Zatem \(AP=47{,}6\), \(PC=20{,}4\). Analogicznie \(BP=47{,}6\), \(PD=20{,}4\).
Trójkąt \(ABP\) ma boki: \(AB=84\), \(AP=47{,}6\), \(BP=47{,}6\). Jest to trójkąt równoramienny. Obliczamy jego obwód: \(L=84+47{,}6+47{,}6=179{,}2\).
Promień okręgu wpisanego w trójkąt: \(r=\frac{2P}{L}\). Podstawiamy: \(r=\frac{2\cdot940{,}8}{179{,}2}=\frac{1881{,}6}{179{,}2}=10{,}5\).
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2016 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona