Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – maj 2016 – zadanie 13

Matura rozszerzona · 2016 · Maj · geometria analityczna · 5 punktów

Punkty $A=(30,32)$ i $B=(0,8)$ są sąsiednimi wierzchołkami czworokąta $ABCD$ wpisanego w okrąg. Prosta o równaniu $x-y+2=0$ jest jedyną osią symetrii tego czworokąta i zawiera przekątną $AC$. Oblicz współrzędne wierzchołków $C$ i $D$ tego czworokąta.

Odpowiedź (klucz CKE)
$C=(\frac{8}{3},\frac{14}{3})$, $D=(6,2)$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Punkt $C$ leży na prostej $x-y+2=0$, więc ma współrzędne $C=(t, t+2)$ dla pewnego $t$. Ponieważ czworokąt $ABCD$ jest wpisany w okrąg i prosta $x-y+2=0$ jest osią symetrii, to punkt $C$ jest symetryczny do $A$ względem tej osi, a $D$ jest symetryczny do $B$ względem tej osi.

Symetria względem prostej $x-y+2=0$: dla punktu $P=(x_0,y_0)$ jego obraz $P'=(x',y')$ spełnia $\frac{x'+x_0}{2} - \frac{y'+y_0}{2} + 2 = 0$ oraz wektor $[x'-x_0, y'-y_0]$ jest prostopadły do wektora $[1,-1]$ (kierunek prostej). Stąd układ: $x'+y' = y_0+x_0+4$, $x'-y' = x_0-y_0$.

Rozwiązując: $x' = \frac{(y_0+x_0+4)+(x_0-y_0)}{2} = x_0+2$, $y' = \frac{(y_0+x_0+4)-(x_0-y_0)}{2} = y_0+2$. Zatem symetria względem tej prostej daje przesunięcie o wektor $[2,2]$.

Punkt $C$ jest obrazem $A$ w tej symetrii, więc $C = (30+2, 32+2) = (32,34)$. Ale wtedy $C$ nie leży na prostej $x-y+2=0$, bo $32-34+2=0$ – jednak to jest spełnione. Sprawdźmy symetrię $B$: obraz $B'$ to $(0+2,8+2)=(2,10)$, który powinien być $D$.

Ale wtedy czworokąt $ABCD$ ma wierzchołki $A=(30,32)$, $B=(0,8)$, $C=(32,34)$, $D=(2,10)$. Sprawdźmy, czy $ABCD$ jest wpisany w okrąg: punkty $A,B,C$ wyznaczają okrąg. Sprawdźmy, czy $D$ leży na tym okręgu. Obliczamy środek okręgu opisanego na $ABC$: rozwiązujemy układ równań z równań okręgu $(x-a)^2+(y-b)^2=r^2$ dla $A,B,C$. To prowadzi do skomplikowanych rachunków.

Zauważmy jednak, że skoro prosta $x-y+2=0$ jest osią symetrii czworokąta, to musi przechodzić przez środek okręgu opisanego. Ponadto, $AC$ jest przekątną i leży na osi symetrii, więc $A$ i $C$ są symetryczne względem tej prostej. Zatem środek odcinka $AC$ leży na prostej. Środek $AC$ to $\left(\frac{30+t}{2}, \frac{32+t+2}{2}\right) = \left(\frac{30+t}{2}, \frac{t+34}{2}\right)$. Warunek należenia do prostej: $\frac{30+t}{2} - \frac{t+34}{2} + 2 = 0 \Rightarrow \frac{30+t-t-34}{2}+2=0 \Rightarrow \frac{-4}{2}+2=0 \Rightarrow 0=0$ – zawsze spełniony.

Ponadto, $A$ i $C$ są symetryczne względem prostej, więc odległość $A$ od prostej równa się odległości $C$ od prostej. Odległość punktu $(x_0,y_0)$ od prostej $x-y+2=0$ wynosi $d=\frac{|x_0-y_0+2|}{\sqrt{2}}$. Dla $A$: $d_A=\frac{|30-32+2|}{\sqrt{2}}=0$. To oznacza, że $A$ leży na prostej? Sprawdźmy: $30-32+2=0$, tak! Zatem $A$ leży na osi symetrii. Ale w treści jest napisane, że prosta zawiera przekątną $AC$, więc $A$ i $C$ leżą na tej prostej. Skoro $A$ leży na prostej, to $C$ też musi leżeć na prostej. Mamy $C=(t, t+2)$. Ponadto, $B$ i $D$ są symetryczne względem tej prostej. Skoro $A$ i $C$ leżą na osi, to $B$ i $D$ są symetryczne względem osi.

Zatem $A$ i $C$ leżą na prostej $x-y+2=0$. $A=(30,32)$ spełnia: $30-32+2=0$. Więc $C$ też musi spełniać: $t-(t+2)+2=0$ – zawsze spełnione. Zatem każdy punkt postaci $(t,t+2)$ leży na tej prostej. $C$ jest drugim końcem przekątnej $AC$, więc $C$ jest różny od $A$. Ponieważ czworokąt jest wpisany w okrąg, to kąty $\angle ABC$ i $\angle ADC$ są dopełniające do $180^\circ$. Możemy wykorzystać własność symetrii: okrąg opisany na $ABCD$ jest symetryczny względem prostej, więc jego środek leży na prostej. Niech środek okręgu to $S=(s, s+2)$. Wtedy $SA=SB$. Obliczamy: $SA^2=(30-s)^2+(32-(s+2))^2=(30-s)^2+(30-s)^2=2(30-s)^2$. $SB^2=(0-s)^2+(8-(s+2))^2=s^2+(6-s)^2=s^2+36-12s+s^2=2s^2-12s+36$. Przyrównujemy: $2(30-s)^2=2s^2-12s+36 \Rightarrow (30-s)^2=s^2-6s+18 \Rightarrow 900-60s+s^2=s^2-6s+18 \Rightarrow 900-60s=-6s+18 \Rightarrow 882=54s \Rightarrow s=\frac{882}{54}=\frac{49}{3}$. Zatem $S=\left(\frac{49}{3}, \frac{49}{3}+2\right)=\left(\frac{49}{3}, \frac{55}{3}\right)$.

Ponieważ $C$ leży na okręgu i na prostej, to $SC=SA$. Niech $C=(t, t+2)$. Wtedy $SC^2=(t-\frac{49}{3})^2+(t+2-\frac{55}{3})^2=(t-\frac{49}{3})^2+(t-\frac{49}{3})^2=2(t-\frac{49}{3})^2$. $SA^2=2(30-\frac{49}{3})^2=2(\frac{90-49}{3})^2=2(\frac{41}{3})^2$. Zatem $2(t-\frac{49}{3})^2=2(\frac{41}{3})^2 \Rightarrow t-\frac{49}{3}=\pm\frac{41}{3}$. Dla $t=\frac{49}{3}+\frac{41}{3}=\frac{90}{3}=30$ dostajemy $C=A$, więc odrzucamy. Dla $t=\frac{49}{3}-\frac{41}{3}=\frac{8}{3}$. Zatem $C=\left(\frac{8}{3}, \frac{8}{3}+2\right)=\left(\frac{8}{3}, \frac{14}{3}\right)$.

Punkt $D$ jest symetryczny do $B$ względem prostej $x-y+2=0$. Wcześniej wyprowadziliśmy wzór na symetrię: $x'=y_0+2$, $y'=x_0+2$? Sprawdźmy: dla $B=(0,8)$ mamy $x'=8+2=10$, $y'=0+2=2$, czyli $D=(10,2)$. Ale w odpowiedzi jest $D=(6,2)$. Zatem wzór jest inny. Wyprowadźmy poprawnie: symetria względem prostej $x-y+2=0$: szukamy punktu $D=(x,y)$ takiego, że środek odcinka $BD$ leży na prostej i wektor $BD$ jest prostopadły do wektora kierunkowego prostej $(1,-1)$. Środek: $\left(\frac{x+0}{2}, \frac{y+8}{2}\right)$. Warunek: $\frac{x}{2} - \frac{y+8}{2} + 2 = 0 \Rightarrow x - (y+8) + 4 = 0 \Rightarrow x - y -4 = 0$. Prostopadłość: wektor $[x-0, y-8]$ ma być równoległy do wektora prostopadłego do $(1,-1)$, np. $(1,1)$ (bo iloczyn skalarny $(1,-1)\cdot(1,1)=0$). Zatem $x-0 = y-8$ czyli $x=y-8$. Podstawiamy: $(y-8) - y -4 =0 \Rightarrow -12=0$ – sprzeczność. Błąd: wektor $BD$ ma być prostopadły do prostej, czyli równoległy do wektora normalnego prostej, który jest $(1,-1)$? Prosta $x-y+2=0$ ma wektor normalny $[1,-1]$, więc wektor kierunkowy prostej to $[1,1]$. Wektor $BD$ ma być prostopadły do wektora kierunkowego, czyli równoległy do wektora normalnego? Nie: symetria: odcinek łączący punkt z obrazem jest prostopadły do osi symetrii. Zatem wektor $BD$ jest prostopadły do osi, czyli do wektora kierunkowego osi. Wektor kierunkowy osi to $[1,1]$ (bo prosta $x-y+2=0$ ma współczynnik kierunkowy 1). Zatem $[x-0, y-8] \cdot [1,1] = 0$? Nie: dwa wektory są prostopadłe, gdy ich iloczyn skalarny jest zerowy. Wektor kierunkowy osi to $[1,1]$, więc warunek prostopadłości: $(x-0)\cdot 1 + (y-8)\cdot 1 = 0$? To by było $x+y-8=0$. Ale poprawnie: wektor $BD$ ma być prostopadły do wektora kierunkowego osi, więc iloczyn skalarny wektora $BD$ i wektora kierunkowego osi ma być zerowy: $[x-0, y-8] \cdot [1,1] = x + (y-8) = x+y-8=0$. Mamy więc układ: $x+y-8=0$ oraz środek leży na prostej: $\frac{x}{2} - \frac{y+8}{2} + 2 = 0 \Rightarrow x - (y+8) + 4 = 0 \Rightarrow x - y -4 = 0$. Rozwiązujemy: z pierwszego $y=8-x$, podstawiamy do drugiego: $x - (8-x) -4 =0 \Rightarrow x-8+x-4=0 \Rightarrow 2x=12 \Rightarrow x=6$, wtedy $y=2$. Zatem $D=(6,2)$.

Otrzymaliśmy $C=\left(\frac{8}{3}, \frac{14}{3}\right)$ i $D=(6,2)$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2016 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona