Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – maj 2014 – zadanie 10

Matura rozszerzona · 2014 · Maj · równania i nierówności · 5 punktów

Wyznacz wszystkie całkowite wartości parametru $m$, dla których równanie $$\left(x^3+2x^2+2x+1\right)\left[x^2-(2m+1)x+m^2+m\right]=0$$ ma trzy, parami różne, pierwiastki rzeczywiste, takie że jeden z nich jest średnią arytmetyczną dwóch pozostałych.

Odpowiedź (klucz CKE)
$m=-3$ lub $m=0$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Równanie ma postać iloczynu dwóch czynników: $x^3+2x^2+2x+1 = 0$ oraz $x^2 - (2m+1)x + m^2+m = 0$. Pierwiastki całego równania to pierwiastki pierwszego i drugiego czynnika.

Rozwiążmy pierwszy czynnik: $x^3+2x^2+2x+1 = 0$. Zauważmy, że $x = -1$ jest pierwiastkiem, bo $(-1)^3+2\cdot(-1)^2+2\cdot(-1)+1 = -1+2-2+1 = 0$. Dzielimy wielomian przez $(x+1)$: $(x^3+2x^2+2x+1):(x+1) = x^2+x+1$. Zatem $x^3+2x^2+2x+1 = (x+1)(x^2+x+1)$. Równanie $x^2+x+1=0$ ma wyróżnik $\Delta = 1-4 = -3 \lt 0$, więc nie ma pierwiastków rzeczywistych. Stąd pierwszy czynnik daje tylko jeden pierwiastek rzeczywisty: $x_1 = -1$.

Drugi czynnik to trójmian kwadratowy: $x^2 - (2m+1)x + m^2+m = 0$. Ma on dwa pierwiastki (niekoniecznie różne) rzeczywiste, bo wyróżnik $\Delta = (2m+1)^2 - 4(m^2+m) = 4m^2+4m+1 - 4m^2 - 4m = 1 \gt 0$. Zatem zawsze ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste: $x_2 = \frac{(2m+1)-1}{2} = m$ oraz $x_3 = \frac{(2m+1)+1}{2} = m+1$.

Łącznie równanie ma trzy pierwiastki rzeczywiste: $x_1 = -1$, $x_2 = m$, $x_3 = m+1$. Muszą być one parami różne, czyli $-1 \neq m$, $-1 \neq m+1$ oraz $m \neq m+1$ (ostatnia nierówność jest zawsze spełniona). Zatem $m \neq -1$ oraz $m \neq -2$.

Warunek: jeden z pierwiastków jest średnią arytmetyczną dwóch pozostałych. Sprawdzamy trzy przypadki:

1) $x_1 = \frac{x_2 + x_3}{2}$: $-1 = \frac{m + (m+1)}{2} = \frac{2m+1}{2} \Rightarrow -2 = 2m+1 \Rightarrow 2m = -3 \Rightarrow m = -\frac{3}{2}$ – niecałkowite, odrzucamy.

2) $x_2 = \frac{x_1 + x_3}{2}$: $m = \frac{-1 + (m+1)}{2} = \frac{m}{2} \Rightarrow 2m = m \Rightarrow m = 0$ – całkowite, sprawdzamy różność: $m=0 \Rightarrow x_2=0, x_3=1, x_1=-1$ – wszystkie różne, warunki spełnione.

3) $x_3 = \frac{x_1 + x_2}{2}$: $m+1 = \frac{-1 + m}{2} \Rightarrow 2(m+1) = m-1 \Rightarrow 2m+2 = m-1 \Rightarrow m = -3$ – całkowite, sprawdzamy różność: $m=-3 \Rightarrow x_2=-3, x_3=-2, x_1=-1$ – wszystkie różne, warunki spełnione.

Zatem całkowite wartości $m$ spełniające warunki to $m = -3$ oraz $m = 0$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2014 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona