W ostrosłupie $ABCS$ podstawa $ABC$ jest trójkątem równobocznym o boku długości $a$. Krawędź $AS$ jest prostopadła do płaszczyzny podstawy. Odległość wierzchołka $A$ od ściany $BCS$ jest równa $d$. Wyznacz objętość tego ostrosłupa.
Matura rozszerzona – maj 2013 – zadanie 10
Matura rozszerzona · 2013 · Maj · stereometria · 4 punkty
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Oznaczmy: podstawa ABC trójkąt równoboczny o boku a, AS prostopadłe do płaszczyzny podstawy, więc AS jest wysokością ostrosłupa. Odległość z wierzchołka A do ściany BCS wynosi d.
Niech H będzie spodkiem wysokości z A na ścianę BCS (czyli AH = d). Ponieważ AS jest prostopadłe do podstawy, to AS jest prostopadłe do AB i AC. Trójkąt ABC równoboczny, więc AB = AC = BC = a.
Obliczamy pole trójkąta BCS. Wysokość ściany BCS z wierzchołka S na krawędź BC oznaczmy jako h_s. Z prostopadłości AS do podstawy, trójkąty ABS i ACS są prostokątne. Z twierdzenia Pitagorasa: SB = √(AS² + a²), SC = √(AS² + a²), więc trójkąt BCS jest równoramienny z ramionami SB = SC.
Pole ściany BCS: P_BCS = (1/2)·BC·h_s = (1/2)·a·h_s. Z drugiej strony, objętość ostrosłupa V = (1/3)·P_ABC·AS. Ale objętość można też obliczyć jako V = (1/3)·P_BCS·d (bo d jest odległością z A na ścianę BCS). Przyrównujemy: (1/3)·P_ABC·AS = (1/3)·P_BCS·d, więc P_BCS = (P_ABC·AS)/d.
Pole podstawy: P_ABC = (a²√3)/4. Zatem P_BCS = ((a²√3)/4)·AS/d.
Teraz wyraźmy h_s. W trójkącie równoramiennym BCS (BC = a, SB = SC = √(AS² + a²)) wysokość h_s opuszczona na BC: h_s = √(SB² - (BC/2)²) = √(AS² + a² - (a/2)²) = √(AS² + a² - a²/4) = √(AS² + (3a²)/4).
Zatem P_BCS = (1/2)·a·√(AS² + (3a²)/4). Porównujemy z wyrażeniem z AS: (1/2)·a·√(AS² + (3a²)/4) = ((a²√3)/4)·AS/d. Mnożymy obie strony przez 2/a: √(AS² + (3a²)/4) = (a√3/2)·AS/d.
Podnosimy obie strony do kwadratu: AS² + (3a²)/4 = (3a²/4)·(AS²/d²). Przenosimy: AS² - (3a²/4)·(AS²/d²) = - (3a²)/4. Wyciągamy AS²: AS²[1 - (3a²)/(4d²)] = - (3a²)/4. Stąd AS² = (-3a²/4) / [1 - (3a²)/(4d²)] = (-3a²/4) / [(4d² - 3a²)/(4d²)] = (-3a²/4)·(4d²/(4d² - 3a²)) = (-3a²d²)/(4d² - 3a²).
Ponieważ AS² > 0, mianownik musi być ujemny: 4d² - 3a² < 0, czyli d < (a√3)/2. Wtedy AS² = (3a²d²)/(3a² - 4d²). Zatem AS = (a d √3)/√(3a² - 4d²).
Obliczamy objętość: V = (1/3)·P_ABC·AS = (1/3)·(a²√3/4)·(a d √3)/√(3a² - 4d²) = (1/3)·(a³ d·3)/(4√(3a² - 4d²)) = (a³ d)/(4√(3a² - 4d²)).
Odpowiedź: $V=\frac{a^3d}{4\sqrt{3a^2-4d^2}}$.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2013 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona