Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – maj 2009 – zadanie 11

Matura rozszerzona · 2009 · Maj · stereometria · 6 punktów

Dany jest ostrosłup prawidłowy trójkątny, w którym krawędź podstawy ma długość $a$ i krawędź boczna jest od niej dwa razy dłuższa. Oblicz cosinus kąta między krawędzią boczną i krawędzią podstawy ostrosłupa. Narysuj przekrój ostrosłupa płaszczyzną przechodzącą przez krawędź podstawy i środek przeciwległej krawędzi bocznej i oblicz pole tego przekroju.

Ostrosłup prawidłowy trójkątny z zaznaczoną podstawą i krawędziami bocznymi

Odpowiedź (klucz CKE)
$\cos\alpha=\frac{1}{4}$; $P=\frac{a^2\sqrt{5}}{4}$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Oznaczmy ostrosłup prawidłowy trójkątny jako $SABC$, gdzie $ABC$ to podstawa trójkąt równoboczny o boku $a$, a krawędzie boczne $SA=SB=SC=2a$. Kąt między krawędzią boczną (np. $SA$) i krawędzią podstawy (np. $AB$) to kąt $\angle SAB$ w trójkącie $SAB$.

W trójkącie $SAB$ mamy: $SA=2a$, $AB=a$, a $SB=2a$ (również krawędź boczna). Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta $SAB$: $SB^2 = SA^2 + AB^2 - 2\cdot SA\cdot AB\cdot\cos\angle SAB$, czyli $(2a)^2 = (2a)^2 + a^2 - 2\cdot 2a\cdot a\cdot\cos\alpha$.

Po uproszczeniu: $4a^2 = 4a^2 + a^2 - 4a^2\cos\alpha \Rightarrow 0 = a^2 - 4a^2\cos\alpha \Rightarrow 4a^2\cos\alpha = a^2$, więc $\cos\alpha = \frac{1}{4}$.

Przekrój płaszczyzną przechodzącą przez krawędź podstawy (np. $AB$) i środek przeciwległej krawędzi bocznej (np. środkiem $SC$ jest punkt $M$). Płaszczyzna ta przecina krawędź boczną $SC$ w punkcie $M$ oraz krawędź $AB$ w punktach $A$ i $B$, więc przekrojem jest trójkąt $ABM$.

W trójkącie $ABM$: $AB=a$, $AM=BM$ (bo $M$ leży w jednakowej odległości od $A$ i $B$). Obliczamy $AM$: z trójkąta $SAC$ (równoramienny $SA=SC=2a$, $AC=a$). Punkt $M$ jest środkiem $SC$, więc $SM=MC=a$. Z twierdzenia cosinusów w $SAC$: $SC^2 = SA^2+AC^2-2\cdot SA\cdot AC\cdot\cos\angle SAC$, ale $\angle SAC$ to kąt między krawędzią boczną a podstawą, czyli ten sam $\alpha$? Uwaga: w ostrosłupie prawidłowym kąt między krawędzią boczną a krawędzią podstawy jest taki sam dla każdej pary (kąt przy wierzchołku podstawy). Zatem w trójkącie $SAC$ kąt przy $A$ to $\angle SAC = \alpha$, więc $SC^2 = (2a)^2 + a^2 - 2\cdot 2a\cdot a\cdot\cos\alpha = 4a^2+a^2-4a^2\cdot\frac{1}{4}=5a^2-a^2=4a^2$, więc $SC=2a$ (zgadza się). To nie pomaga bezpośrednio.

Lepiej: obliczmy $AM$ jako środkową w trójkącie $SAC$ z wierzchołka $A$ do środka $M$ boku $SC$. Wzór na środkową: $AM = \frac{1}{2}\sqrt{2AS^2+2AC^2-SC^2}$. Podstawiamy: $AS=2a$, $AC=a$, $SC=2a$, więc $AM = \frac{1}{2}\sqrt{2\cdot(2a)^2+2\cdot a^2-(2a)^2} = \frac{1}{2}\sqrt{8a^2+2a^2-4a^2} = \frac{1}{2}\sqrt{6a^2} = \frac{a\sqrt{6}}{2}$.

Zatem w trójkącie $ABM$ mamy boki: $AB=a$, $AM=BM=\frac{a\sqrt{6}}{2}$. Pole przekroju obliczymy ze wzoru Herona lub z wysokości. Obliczmy wysokość $MM'$ opuszczoną na $AB$ (gdzie $M'$ środek $AB$). W trójkącie równoramiennym $AMB$ wysokość $MM' = \sqrt{AM^2 - \left(\frac{AB}{2}\right)^2} = \sqrt{\left(\frac{a\sqrt{6}}{2}\right)^2 - \left(\frac{a}{2}\right)^2} = \sqrt{\frac{6a^2}{4} - \frac{a^2}{4}} = \sqrt{\frac{5a^2}{4}} = \frac{a\sqrt{5}}{2}$.

Pole przekroju: $P = \frac{1}{2}\cdot AB \cdot MM' = \frac{1}{2}\cdot a \cdot \frac{a\sqrt{5}}{2} = \frac{a^2\sqrt{5}}{4}$.

Następne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2009 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona