Nieskończony ciąg geometryczny $(a_n)$ jest zdefiniowany wzorem rekurencyjnym: $$a_1=2,\qquad a_{n+1}=a_n\cdot\log_2(k-2)$$ dla każdej liczby naturalnej $n\geq 1$. Wszystkie wyrazy tego ciągu są różne od zera. Wyznacz wszystkie wartości parametru $k$, dla których istnieje suma wszystkich wyrazów nieskończonego ciągu $(a_n)$.
Matura rozszerzona – maj 2006 – zadanie 19
Matura rozszerzona · 2006 · Maj · ciągi · 7 punktów
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Dany jest ciąg geometryczny określony rekurencyjnie: $a_1 = 2$, $a_{n+1} = a_n \cdot \log_2(k-2)$. Iloraz ciągu geometrycznego to $q = \log_2(k-2)$.
Warunek na istnienie sumy wszystkich wyrazów nieskończonego ciągu geometrycznego: $|q| \lt 1$, czyli $|\log_2(k-2)| \lt 1$.
Nierówność $|\log_2(k-2)| \lt 1$ jest równoważna $-1 \lt \log_2(k-2) \lt 1$.
Rozwiązujemy podwójną nierówność: $2^{-1} \lt k-2 \lt 2^1$, czyli $\frac{1}{2} \lt k-2 \lt 2$.
Dodajemy 2 do wszystkich stron: $\frac{1}{2} + 2 \lt k \lt 2 + 2$, czyli $\frac{5}{2} \lt k \lt 4$.
Musimy uwzględnić założenia: wszystkie wyrazy są różne od zera, więc $q \neq 0$ (co jest spełnione, gdyż $|q| \lt 1$ i $q \neq 0$ poza przypadkiem $q=0$, ale $q=0$ daje $\log_2(k-2)=0$, czyli $k-2=1$, $k=3$, co daje $q=0$ i ciąg stały od drugiego wyrazu, ale $a_1=2\neq0$, więc wyrazy są różne od zera). Jednak dla $k=3$ mamy $q=0$, ale wtedy suma nieskończonego ciągu geometrycznego istnieje i wynosi $S = \frac{a_1}{1-q} = \frac{2}{1-0}=2$. Należy sprawdzić warunek $|q|\lt 1$: $|0|\lt 1$ jest spełnione, więc $k=3$ należy do zbioru rozwiązań nierówności $|q|\lt 1$. Ponadto, z definicji ciągu: $k-2 \gt 0$ (bo logarytm jest określony), czyli $k\gt 2$. To daje dodatkowe ograniczenie: $k\gt 2$.
Łącząc: $k\gt 2$ oraz $\frac{5}{2} \lt k \lt 4$ otrzymujemy $k \in \left(\frac{5}{2}, 4\right)$. Jednak dla $k=3$ mamy $q=0$, ale wtedy ciąg nie jest ściśle geometryczny (od drugiego wyrazu stały), ale nadal jest geometryczny (iloraz zero). W zadaniu jest mowa o ciągu geometrycznym zdefiniowanym wzorem rekurencyjnym, a dla $k=3$ wzór daje $a_{n+1}=a_n \cdot 0$, czyli od $n=2$ wszystkie wyrazy są zerem, ale w treści: 'Wszystkie wyrazy tego ciągu są różne od zera'. Dla $k=3$ mamy $a_2 = 2 \cdot \log_2(1) = 2 \cdot 0 = 0$, więc wyrazy od drugiego są zerem, co jest sprzeczne z założeniem. Zatem $k=3$ należy wykluczyć.
Ostatecznie: $k \in \left(\frac{5}{2}, 3\right) \cup \left(3, 4\right)$.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2006 · Maj · wszystkie arkusze — matura rozszerzona