Udowodnij, że dla każdej liczby rzeczywistej $x$ i każdej liczby rzeczywistej $m$ prawdziwa jest nierówność $$20x^2-24mx+18m^2\ge 4x+12m-5.$$
Matura rozszerzona – grudzień 2013 – zadanie 11
Matura rozszerzona · 2013 · Grudzień · równania i nierówności · 3 punkty
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Przenosimy wszystkie wyrazy na lewą stronę nierówności:
$$20x^2 - 24mx + 18m^2 - 4x - 12m + 5 \ge 0.$$
Traktujemy lewą stronę jako funkcję kwadratową względem zmiennej $x$ (parametr $m$):
$$f(x) = 20x^2 + (-24m - 4)x + (18m^2 - 12m + 5).$$
Współczynnik przy $x^2$ wynosi $a = 20 \gt 0$, więc parabola jest skierowana ramionami do góry. Aby nierówność $f(x) \ge 0$ była spełniona dla każdego $x$, wystarczy, że wyróżnik $\Delta \le 0$.
Obliczamy wyróżnik:
$$\Delta = (-24m - 4)^2 - 4 \cdot 20 \cdot (18m^2 - 12m + 5)$$
$$\Delta = (576m^2 + 192m + 16) - 80(18m^2 - 12m + 5)$$
$$\Delta = 576m^2 + 192m + 16 - 1440m^2 + 960m - 400$$
$$\Delta = -864m^2 + 1152m - 384.$$
Sprawdzamy znak otrzymanego trójmianu kwadratowego względem $m$:
$$g(m) = -864m^2 + 1152m - 384.$$
Współczynnik przy $m^2$ jest ujemny ($-864 \lt 0$), więc parabola $g(m)$ jest skierowana ramionami w dół. Obliczamy jej wyróżnik:
$$\Delta_m = 1152^2 - 4 \cdot (-864) \cdot (-384) = 1327104 - 1327104 = 0.$$
Ponieważ $\Delta_m = 0$ i współczynnik kierujący jest ujemny, $g(m) \le 0$ dla każdego $m$, przy czym równość zachodzi tylko dla pewnego $m$. Zatem $\Delta \le 0$ dla każdego $m$.
Stąd $f(x) \ge 0$ dla każdego $x$ i każdego $m$, co oznacza, że wyjściowa nierówność jest prawdziwa.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2013 · Grudzień · wszystkie arkusze — matura rozszerzona