Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – czerwiec 2025 – zadanie 7

Matura rozszerzona · 2025 · Czerwiec · planimetria · 3 punkty

Dany jest prostokąt $ABCD$, w którym $|AB|=2\cdot |AD|$. Na bokach $AB$, $BC$, $CD$ oraz $DA$ tego prostokąta obrano punkty – odpowiednio – $K$, $L$, $M$ oraz $N$. Czworokąt $KLMN$ jest trapezem prostokątnym, a wysokość $LM$ tego trapezu jest równoległa do przekątnej $BD$ prostokąta.

Rysunek do zadania 7: prostokąt ABCD i trapez KLMN

Wykaż, że stosunek pola trójkąta $MDN$ do pola trójkąta $KBL$ jest równy $16$.

Odpowiedź (klucz CKE)
16

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Oznaczmy: $|AD| = a$, wtedy $|AB| = 2a$. Prostokąt ma boki $AD = BC = a$ i $AB = CD = 2a$. Przekątna $BD$ ma długość $\sqrt{a^2 + (2a)^2} = a\sqrt{5}$.

Wysokość $LM$ trapezu $KLMN$ jest równoległa do $BD$, więc $LM \parallel BD$. Trapez jest prostokątny, więc kąty przy wierzchołkach $L$ i $M$ są proste. Zatem $KL \perp LM$ i $NM \perp LM$. Ponieważ $LM \parallel BD$, to $KL \perp BD$ i $NM \perp BD$.

Niech $K$ leży na $AB$, $L$ na $BC$, $M$ na $CD$, $N$ na $DA$. Oznaczmy: $|AK| = x$, $|BL| = y$, $|CM| = z$, $|DN| = t$. Wtedy $|KB| = 2a - x$, $|LC| = a - y$, $|MD| = 2a - z$, $|NA| = a - t$.

Z równoległości $LM \parallel BD$ wynika, że odcinki $LC$ i $CM$ są proporcjonalne do odpowiednich przyprostokątnych trójkąta $BCD$ (gdzie $BC = a$, $CD = 2a$). Dokładniej, wektor $\overrightarrow{LM}$ jest równoległy do $\overrightarrow{BD}$, więc trójkąty $BLC$ i $CMD$ są podobne do trójkąta $BCD$ (lub ich boki są proporcjonalne). Z warunku równoległości: $\frac{LC}{BC} = \frac{CM}{CD}$, czyli $\frac{a - y}{a} = \frac{z}{2a} \Rightarrow a - y = \frac{z}{2} \Rightarrow y = a - \frac{z}{2}$.

Ponieważ $KL \perp LM$ i $LM \parallel BD$, to $KL \perp BD$. Ale $BD$ jest nachylona do $AB$ pod takim samym kątem jak do $CD$. Z prostopadłości $KL$ do $BD$ i faktu, że $K$ leży na $AB$, $L$ na $BC$, można wyznaczyć zależność między $x$ i $y$. W trójkącie $KBL$ kąt przy wierzchołku $B$ jest taki sam jak kąt między $AB$ a $BD$, czyli $\alpha$ taki, że $\tan \alpha = \frac{AD}{AB} = \frac{a}{2a} = \frac{1}{2}$. Kąt między $KB$ a $BL$ wynosi $90^\circ - \alpha$ (bo $\angle KBL = 90^\circ - \alpha$). Jednak z prostopadłości $KL$ do $BD$ wynika, że $\angle KLB = \alpha$ (kąty o ramionach prostopadłych). W trójkącie $KBL$ mamy: $\tan(\angle KLB) = \frac{KB}{BL} = \frac{2a - x}{y} = \tan \alpha = \frac{1}{2}$. Zatem $\frac{2a - x}{y} = \frac{1}{2} \Rightarrow 2(2a - x) = y \Rightarrow 4a - 2x = y$.

Analogicznie, dla trójkąta $MDN$: $NM \perp LM \parallel BD$, więc $NM \perp BD$. W trójkącie $MDN$ kąt przy wierzchołku $D$ jest taki sam jak kąt między $CD$ a $BD$, czyli $\beta$ taki, że $\tan \beta = \frac{BC}{CD} = \frac{a}{2a} = \frac{1}{2}$ (ten sam co $\alpha$). Z prostopadłości $NM$ do $BD$ mamy $\angle MND = \beta$. W trójkącie $MDN$: $\tan(\angle MND) = \frac{MD}{DN} = \frac{2a - z}{t} = \tan \beta = \frac{1}{2}$. Zatem $\frac{2a - z}{t} = \frac{1}{2} \Rightarrow 2(2a - z) = t \Rightarrow 4a - 2z = t$.

Ponieważ $KLMN$ jest trapezem, to $KL \parallel NM$ (bo to trapez prostokątny, więc ramiona $KN$ i $LM$ są prostopadłe do podstaw, ale tu podstawy to $KL$ i $NM$? Uwaga: trapez prostokątny ma dwa kąty proste, więc jeśli kąty przy $L$ i $M$ są proste, to $KL \perp LM$ i $NM \perp LM$, więc $KL \parallel NM$. Zatem $KL \parallel NM$. To daje podobieństwo trójkątów $KBL$ i $MDN$ (oba są prostokątne: $\angle KBL = 90^\circ$, $\angle MDN = 90^\circ$). Stosunek pól podobnych trójkątów równa się kwadratowi skali podobieństwa. Obliczmy skalę: $\frac{MD}{KB} = \frac{2a - z}{2a - x}$.

Z równoległości $LM \parallel BD$ i podobieństwa trójkątów $BLC$ i $CMD$ mamy też: $\frac{LC}{BC} = \frac{CM}{CD}$, co już wykorzystaliśmy. Dodatkowo, z równoległości $KL \parallel NM$ i położenia punktów na bokach, można uzyskać zależność między $x$ i $z$. Rozważmy rzuty punktów na kierunki równoległe do boków. Można też skorzystać z faktu, że odległość między prostymi $KL$ i $NM$ jest stała (wysokość trapezu). Jednak prostsze: ponieważ $KL \parallel NM$, to proste $KB$ i $MD$ są równoległe (oba są poziome, bo $AB \parallel CD$). Zatem odcinki $AK$ i $DN$ są w tej samej proporcji? Nie, to niekoniecznie.

Zauważmy, że trapez $KLMN$ ma podstawy $KL$ i $NM$ oraz wysokość $LM$. Z równoległości $LM \parallel BD$ i podobieństwa trójkątów $BLC$ i $CMD$ mamy $\frac{LC}{CM} = \frac{BC}{CD} = \frac{a}{2a} = \frac{1}{2}$. Czyli $\frac{a - y}{z} = \frac{1}{2} \Rightarrow a - y = \frac{z}{2}$, co już mamy. Podobnie, z podobieństwa trójkątów $AKN$ i $BLK$? Można inaczej: skoro $KL \parallel NM$, to $\frac{KB}{BL} = \frac{MD}{DN}$ (bo trójkąty $KBL$ i $MDN$ są podobne). Z poprzednich obliczeń: $\frac{KB}{BL} = \frac{1}{2}$ i $\frac{MD}{DN} = \frac{1}{2}$, więc to jest spełnione niezależnie od $x$ i $z$. Potrzebujemy jeszcze jedno równanie, aby znaleźć związek między $x$ i $z$.

Rozważmy równoległość $LM \parallel BD$. Wektor $\overrightarrow{LM}$ można wyrazić jako różnicę współrzędnych punktów $L$ i $M$. Przyjmijmy układ współrzędnych: $A=(0,0)$, $B=(2a,0)$, $C=(2a,a)$, $D=(0,a)$. Wtedy: $K=(x,0)$, $L=(2a, y)$, $M=(z, a)$, $N=(0, t)$. Wektor $\overrightarrow{LM} = (z-2a, a-y)$. Wektor $\overrightarrow{BD} = (-2a, a)$. Warunek równoległości: $\overrightarrow{LM} \parallel \overrightarrow{BD}$ oznacza, że wyznacznik jest zerowy: $(z-2a) \cdot a - (a-y) \cdot (-2a) = 0$. Dzieląc przez $a$: $(z-2a) + 2(a-y) = 0 \Rightarrow z - 2a + 2a - 2y = 0 \Rightarrow z - 2y = 0 \Rightarrow z = 2y$.

Mamy też $y = a - \frac{z}{2}$ z podobieństwa trójkątów. Podstawiając: $y = a - \frac{2y}{2} = a - y \Rightarrow 2y = a \Rightarrow y = \frac{a}{2}$. Wtedy $z = 2y = a$.

Teraz z równania $4a - 2x = y$ mamy: $4a - 2x = \frac{a}{2} \Rightarrow 2x = 4a - \frac{a}{2} = \frac{8a - a}{2} = \frac{7a}{2} \Rightarrow x = \frac{7a}{4}$.

Z równania $4a - 2z = t$ i $z = a$: $4a - 2a = t \Rightarrow t = 2a$.

Obliczmy pola trójkątów: $P_{MDN} = \frac{1}{2} \cdot MD \cdot DN = \frac{1}{2} \cdot (2a - z) \cdot t = \frac{1}{2} \cdot (2a - a) \cdot 2a = \frac{1}{2} \cdot a \cdot 2a = a^2$.

$P_{KBL} = \frac{1}{2} \cdot KB \cdot BL = \frac{1}{2} \cdot (2a - x) \cdot y = \frac{1}{2} \cdot \left(2a - \frac{7a}{4}\right) \cdot \frac{a}{2} = \frac{1}{2} \cdot \left(\frac{8a - 7a}{4}\right) \cdot \frac{a}{2} = \frac{1}{2} \cdot \frac{a}{4} \cdot \frac{a}{2} = \frac{1}{2} \cdot \frac{a^2}{8} = \frac{a^2}{16}$.

Zatem stosunek $\frac{P_{MDN}}{P_{KBL}} = \frac{a^2}{\frac{a^2}{16}} = 16$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2025 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona