Wykaż, że dla każdej liczby dodatniej $a$ i każdej liczby dodatniej $b$ takich, że $a+b=1$, prawdziwa jest nierówność $$\frac1{2a+b}+\frac1{a+2b}\geq\frac43.$$
Matura rozszerzona – czerwiec 2024 – zadanie 5
Matura rozszerzona · 2024 · Czerwiec · równania i nierówności · 3 punkty
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Z warunku $a+b=1$ mamy $b = 1-a$, gdzie $a\gt 0$, $b\gt 0$, więc $0\lt a\lt 1$.
Podstawiamy $b=1-a$ do wyrażenia: $$\frac{1}{2a+b} + \frac{1}{a+2b} = \frac{1}{2a+(1-a)} + \frac{1}{a+2(1-a)} = \frac{1}{a+1} + \frac{1}{2-a}.$$
Nierówność do udowodnienia: $$\frac{1}{a+1} + \frac{1}{2-a} \geq \frac{4}{3}.$$
Przekształcamy lewą stronę: $$\frac{1}{a+1} + \frac{1}{2-a} = \frac{(2-a)+(a+1)}{(a+1)(2-a)} = \frac{3}{-a^2 + a + 2}.$$
Zatem nierówność przyjmuje postać: $$\frac{3}{-a^2 + a + 2} \geq \frac{4}{3}.$$
Mnożymy obustronnie przez mianownik dodatni (bo dla $0\lt a\lt 1$ mamy $-a^2+a+2 \gt 0$): $$3 \cdot 3 \geq 4(-a^2 + a + 2) \quad \Rightarrow \quad 9 \geq -4a^2 + 4a + 8.$$
Przenosząc wszystko na jedną stronę: $$0 \geq -4a^2 + 4a -1 \quad \Rightarrow \quad 4a^2 - 4a + 1 \leq 0.$$
Rozpoznajemy wzór skróconego mnożenia: $$4a^2 - 4a + 1 = (2a-1)^2.$$
Nierówność $(2a-1)^2 \leq 0$ jest spełniona tylko wtedy, gdy $(2a-1)^2 = 0$, czyli gdy $a = \frac{1}{2}$.
Jednak wcześniej mnożyliśmy przez mianownik, który jest dodatni dla $0\lt a\lt 1$, więc przejście było równoważne. Równość zachodzi dla $a=\frac{1}{2}$ (wtedy $b=\frac{1}{2}$). Dla pozostałych $a$ z przedziału $(0,1)$ mamy $(2a-1)^2 \gt 0$, co przeczy nierówności? Sprawdźmy: jeśli $(2a-1)^2 \gt 0$, to $4a^2-4a+1 \gt 0$, czyli $9 \gt 4(-a^2+a+2)$, więc $\frac{3}{-a^2+a+2} \gt \frac{4}{3}$. Zatem nierówność jest ostra dla $a \neq \frac{1}{2}$.
Ostatecznie: dla każdego $a \in (0,1)$ zachodzi $\frac{3}{-a^2+a+2} \geq \frac{4}{3}$, przy czym równość tylko dla $a=\frac{1}{2}$.
Dowód został przeprowadzony.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2024 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona