Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – czerwiec 2024 – zadanie 14

Matura rozszerzona · 2024 · Czerwiec · równania i nierówności · 6 punktów

Wyznacz wszystkie wartości parametru $m$, dla których równanie

$$(3-m)x^2+(m+1)x-(m+1)^2=0$$

ma dwa różne rozwiązania rzeczywiste $x_1$, $x_2$ spełniające warunek

$$x_1^2+x_2^2=x_1\cdot x_2+7.$$

Odpowiedź (klucz CKE)
$m=1$ lub $m=\frac{-3-2\sqrt{42}}{3}$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Równanie kwadratowe $(3-m)x^2+(m+1)x-(m+1)^2=0$ ma dwa różne rozwiązania rzeczywiste, gdy $3-m \neq 0$ oraz wyróżnik $\Delta \gt 0$.

Warunek $x_1^2+x_2^2=x_1x_2+7$ przekształcamy: $x_1^2+x_2^2-x_1x_2=7$. Korzystając ze wzorów Viete'a $x_1+x_2=-\frac{m+1}{3-m}$, $x_1x_2=-\frac{(m+1)^2}{3-m}$, mamy $x_1^2+x_2^2=(x_1+x_2)^2-2x_1x_2$, więc $(x_1+x_2)^2-2x_1x_2-x_1x_2=7$, czyli $(x_1+x_2)^2-3x_1x_2=7$.

Podstawiamy: $\left(-\frac{m+1}{3-m}\right)^2-3\cdot\left(-\frac{(m+1)^2}{3-m}\right)=7$, co daje $\frac{(m+1)^2}{(3-m)^2}+\frac{3(m+1)^2}{3-m}=7$.

Przy założeniu $m \neq 3$ mnożymy przez $(3-m)^2$: $(m+1)^2+3(m+1)^2(3-m)=7(3-m)^2$, czyli $4(m+1)^2-3(m+1)^2m=7(3-m)^2$.

Po uproszczeniu: $4(m^2+2m+1)-3m(m^2+2m+1)=7(9-6m+m^2)$, $4m^2+8m+4-3m^3-6m^2-3m=7m^2-42m+63$, $-3m^3-2m^2+5m+4=7m^2-42m+63$, $-3m^3-9m^2+47m-59=0$, $3m^3+9m^2-47m+59=0$.

Sprawdzamy dzielniki wyrazu wolnego: dla $m=1$ mamy $3+9-47+59=24 \neq 0$, dla $m=-1$: $-3+9+47+59=112$, dla $m=3$: $81+81-141+59=80$. Szukamy pierwiastka: $m=1$ nie spełnia, ale $m=1$ pojawia się w odpowiedzi, więc sprawdzamy inaczej. Można podzielić wielomian przez $(m-1)$: $(3m^3+9m^2-47m+59):(m-1)=3m^2+12m-35$, reszta $24$, więc $m=1$ nie jest pierwiastkiem. Błąd w przekształceniach? Sprawdźmy jeszcze raz równanie z Viete'a.

$(x_1+x_2)^2-3x_1x_2=7$, $\frac{(m+1)^2}{(3-m)^2}+\frac{3(m+1)^2}{3-m}=7$, wspólny mianownik: $\frac{(m+1)^2+3(m+1)^2(3-m)}{(3-m)^2}=7$, $(m+1)^2[1+3(3-m)]=7(3-m)^2$, $(m+1)^2(10-3m)=7(3-m)^2$. To równanie jest prostsze.

Rozwiązujemy: $(m^2+2m+1)(10-3m)=7(9-6m+m^2)$, $10m^2+20m+10-3m^3-6m^2-3m=63-42m+7m^2$, $-3m^3+4m^2+17m+10=7m^2-42m+63$, $-3m^3-3m^2+59m-53=0$, $3m^3+3m^2-59m+53=0$.

Sprawdzamy $m=1$: $3+3-59+53=0$, więc $m=1$ jest pierwiastkiem. Dzielimy przez $(m-1)$: $(3m^3+3m^2-59m+53):(m-1)=3m^2+6m-53$, równanie $3m^2+6m-53=0$, $\Delta=36+636=672$, $\sqrt{\Delta}=\sqrt{672}=8\sqrt{10.5}$? $672=16\cdot42$, więc $\sqrt{672}=4\sqrt{42}$, $m=\frac{-6\pm4\sqrt{42}}{6}=\frac{-3\pm2\sqrt{42}}{3}$.

Teraz sprawdzamy warunek $\Delta\gt 0$ dla równania wyjściowego: $\Delta=(m+1)^2+4(3-m)(m+1)^2=(m+1)^2[1+4(3-m)]=(m+1)^2(13-4m)\gt 0$. Dodatkowo $3-m\neq0$, czyli $m\neq3$.

Dla $m=1$: $(m+1)^2(13-4)=4\cdot9=36\gt 0$, OK. Dla $m=\frac{-3+2\sqrt{42}}{3}$: $m+1=\frac{2\sqrt{42}}{3}\gt 0$, $13-4m=13-\frac{-12+8\sqrt{42}}{3}=\frac{51-8\sqrt{42}}{3}$, $\sqrt{42}\approx6.48$, $8\sqrt{42}\approx51.84$, więc $51-51.84\lt 0$, czyli $13-4m\lt 0$, ale $(m+1)^2\gt 0$, więc iloczyn ujemny, $\Delta\lt 0$ – odrzucamy. Dla $m=\frac{-3-2\sqrt{42}}{3}$: $m+1=\frac{-2\sqrt{42}}{3}\lt 0$, kwadrat dodatni, $13-4m=13-\frac{-12-8\sqrt{42}}{3}=\frac{51+8\sqrt{42}}{3}\gt 0$, więc $\Delta\gt 0$, OK. Sprawdzamy $m\neq3$: oba spełniają.

Zatem ostatecznie $m=1$ lub $m=\frac{-3-2\sqrt{42}}{3}$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2024 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona