Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – czerwiec 2023 – zadanie 10

Matura rozszerzona · 2023 · Czerwiec · równania i nierówności · 5 punktów

Wyznacz wszystkie wartości parametru $m$, dla których równanie $$mx^2-(m+1)x-2m+3=0$$ ma dokładnie dwa różne rozwiązania rzeczywiste $x_1$ oraz $x_2$, spełniające warunki: $$x_1\neq 0,\quad x_2\neq 0\quad \text{oraz}\quad \frac{1}{x_1^2}+\frac{1}{x_2^2}<1$$ Zapisz obliczenia.

Odpowiedź (klucz CKE)
$m \in(-4-2\sqrt{6},0) \cup(0,\frac{1}{9})$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Równanie kwadratowe ma dwa różne rozwiązania rzeczywiste, gdy współczynnik przy $x^2$ nie jest zerem (aby było kwadratowe) i wyróżnik $\Delta \gt 0$. Dla $m=0$ równanie staje się liniowe: $-x+3=0$, które ma jedno rozwiązanie, więc $m \neq 0$. Dla $m \neq 0$ obliczamy $\Delta = [-(m+1)]^2 - 4m(-2m+3) = m^2+2m+1 +8m^2-12m = 9m^2 -10m +1$. Warunek $\Delta \gt 0$: $9m^2 -10m +1 \gt 0$. Rozwiązujemy nierówność: $9m^2 -10m +1 = 0$, $\Delta_m = 100 - 36 = 64$, $m_1 = \frac{10-8}{18} = \frac{1}{9}$, $m_2 = \frac{10+8}{18}=1$. Ponieważ parabola $9m^2 -10m +1$ jest skierowana ramionami do góry, $\Delta \gt 0$ dla $m \in (-\infty, \frac{1}{9}) \cup (1, \infty)$.

Z warunków $x_1 \neq 0$ i $x_2 \neq 0$ wynika, że iloczyn pierwiastków $x_1 x_2 \neq 0$. Ze wzorów Viete'a: $x_1+x_2 = \frac{m+1}{m}$, $x_1 x_2 = \frac{-2m+3}{m}$. Zatem $\frac{-2m+3}{m} \neq 0$, czyli $-2m+3 \neq 0 \Rightarrow m \neq \frac{3}{2}$.

Przekształcamy warunek $\frac{1}{x_1^2} + \frac{1}{x_2^2} \lt 1$. Mamy $\frac{1}{x_1^2} + \frac{1}{x_2^2} = \frac{x_1^2 + x_2^2}{x_1^2 x_2^2} = \frac{(x_1+x_2)^2 - 2x_1 x_2}{(x_1 x_2)^2}$. Podstawiamy wzory Viete'a: $\frac{\left(\frac{m+1}{m}\right)^2 - 2\cdot\frac{-2m+3}{m}}{\left(\frac{-2m+3}{m}\right)^2} \lt 1$. Mnożymy licznik i mianownik przez $m^2$ (pamiętając, że $m \neq 0$): $\frac{(m+1)^2 - 2m(-2m+3)}{(-2m+3)^2} \lt 1$.

Licznik: $(m+1)^2 - 2m(-2m+3) = m^2+2m+1 +4m^2-6m = 5m^2 -4m +1$. Nierówność przyjmuje postać $\frac{5m^2 -4m +1}{(-2m+3)^2} \lt 1$. Przenosimy: $\frac{5m^2 -4m +1}{(-2m+3)^2} - 1 \lt 0 \Rightarrow \frac{5m^2 -4m +1 - (4m^2 -12m +9)}{(-2m+3)^2} \lt 0 \Rightarrow \frac{m^2 +8m -8}{(-2m+3)^2} \lt 0$.

Mianownik $(-2m+3)^2$ jest zawsze nieujemny, dodatni dla $m \neq \frac{3}{2}$ (co już mamy z $x_1 x_2 \neq 0$). Zatem znak całego wyrażenia zależy od licznika: $m^2+8m-8 \lt 0$. Rozwiązujemy nierówność kwadratową: $m^2+8m-8=0$, $\Delta = 64+32=96$, $\sqrt{\Delta} = 4\sqrt{6}$, $m_1 = \frac{-8-4\sqrt{6}}{2} = -4-2\sqrt{6}$, $m_2 = -4+2\sqrt{6}$. Parabola skierowana ramionami do góry, więc $m^2+8m-8 \lt 0$ dla $m \in (-4-2\sqrt{6}, -4+2\sqrt{6})$.

Łączymy wszystkie warunki: $m \neq 0$, $m \neq \frac{3}{2}$, $\Delta \gt 0$ czyli $m \in (-\infty, \frac{1}{9}) \cup (1, \infty)$, oraz $m \in (-4-2\sqrt{6}, -4+2\sqrt{6})$. Część wspólna: $m \in (-4-2\sqrt{6}, -4+2\sqrt{6}) \cap \left[(-\infty, \frac{1}{9}) \cup (1, \infty)\right]$. Przedział $(-4-2\sqrt{6}, -4+2\sqrt{6})$ ma przybliżone końce: $-4-2\sqrt{6} \approx -8.9$, $-4+2\sqrt{6} \approx 0.9$. Przedział $(-\infty, \frac{1}{9})$ ma $\frac{1}{9} \approx 0.111$. Część wspólna z $(-4-2\sqrt{6}, -4+2\sqrt{6})$ to $(-4-2\sqrt{6}, \frac{1}{9})$ bez $0$ (bo $m \neq 0$) i bez $\frac{3}{2}$ (ale $\frac{3}{2}=1.5$ nie należy do przedziału). Sprawdzamy przecięcie z $(1, \infty)$: $(1, \infty) \cap (-4-2\sqrt{6}, -4+2\sqrt{6}) = \emptyset$, bo $-4+2\sqrt{6} \approx 0.9 \lt 1$. Zatem ostatecznie $m \in (-4-2\sqrt{6}, 0) \cup (0, \frac{1}{9})$.

Odpowiedź: $m \in (-4-2\sqrt{6}, 0) \cup (0, \frac{1}{9})$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2023 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona