Wiadomo, że wielomian $15x^5-133x^4+383x^3-499x^2+146x+120$ ma w zbiorze $\left\{\frac{7}{6},\frac{6}{5},\frac{8}{7},\frac{9}{5}\right\}$ dokładnie jeden pierwiastek wymierny. Jest nim liczba:
Matura rozszerzona – czerwiec 2019 – zadanie 3
Matura rozszerzona · 2019 · Czerwiec · wyrażenia algebraiczne · 1 punkt
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Zgodnie z twierdzeniem o wymiernych pierwiastkach wielomianu o współczynnikach całkowitych, możliwe pierwiastki wymierne to ułamki $\frac{p}{q}$, gdzie $p$ dzieli wyraz wolny 120, a $q$ dzieli współczynnik przy najwyższej potędze 15.
Dzielniki 120: $\pm 1, \pm 2, \pm 3, \pm 4, \pm 5, \pm 6, \pm 8, \pm 10, \pm 12, \pm 15, \pm 20, \pm 24, \pm 30, \pm 40, \pm 60, \pm 120$.
Dzielniki 15: $\pm 1, \pm 3, \pm 5, \pm 15$.
Wśród podanych liczb $\frac{7}{6}, \frac{6}{5}, \frac{8}{7}, \frac{9}{5}$ sprawdzamy, czy są one wśród możliwych pierwiastków wymiernych.
Dla $\frac{7}{6}$: $p=7$ nie dzieli 120, więc nie jest możliwym pierwiastkiem.
Dla $\frac{6}{5}$: $p=6$ dzieli 120, $q=5$ dzieli 15, więc jest możliwym pierwiastkiem.
Dla $\frac{8}{7}$: $p=8$ dzieli 120, ale $q=7$ nie dzieli 15, więc nie jest możliwym pierwiastkiem.
Dla $\frac{9}{5}$: $p=9$ nie dzieli 120, więc nie jest możliwym pierwiastkiem.
Zatem jedyną liczbą z podanego zbioru, która może być pierwiastkiem wymiernym, jest $\frac{6}{5}$.
Sprawdzamy bezpośrednim podstawieniem: $W\left(\frac{6}{5}\right) = 15\cdot\left(\frac{6}{5}\right)^5 - 133\cdot\left(\frac{6}{5}\right)^4 + 383\cdot\left(\frac{6}{5}\right)^3 - 499\cdot\left(\frac{6}{5}\right)^2 + 146\cdot\frac{6}{5} + 120$.
Obliczamy: $\left(\frac{6}{5}\right)^2 = \frac{36}{25}$, $\left(\frac{6}{5}\right)^3 = \frac{216}{125}$, $\left(\frac{6}{5}\right)^4 = \frac{1296}{625}$, $\left(\frac{6}{5}\right)^5 = \frac{7776}{3125}$.
$W\left(\frac{6}{5}\right) = 15\cdot\frac{7776}{3125} - 133\cdot\frac{1296}{625} + 383\cdot\frac{216}{125} - 499\cdot\frac{36}{25} + 146\cdot\frac{6}{5} + 120$.
Sprowadzamy do wspólnego mianownika 3125: $= \frac{15\cdot 7776}{3125} - \frac{133\cdot 1296\cdot 5}{3125} + \frac{383\cdot 216\cdot 25}{3125} - \frac{499\cdot 36\cdot 125}{3125} + \frac{146\cdot 6\cdot 625}{3125} + \frac{120\cdot 3125}{3125}$.
Liczymy liczniki: $15\cdot 7776 = 116640$, $-133\cdot 1296\cdot 5 = -133\cdot 6480 = -861840$, $383\cdot 216\cdot 25 = 383\cdot 5400 = 2068200$, $-499\cdot 36\cdot 125 = -499\cdot 4500 = -2245500$, $146\cdot 6\cdot 625 = 146\cdot 3750 = 547500$, $120\cdot 3125 = 375000$.
Suma: $116640 - 861840 + 2068200 - 2245500 + 547500 + 375000 = (116640 - 861840) = -745200$, $-745200 + 2068200 = 1323000$, $1323000 - 2245500 = -922500$, $-922500 + 547500 = -375000$, $-375000 + 375000 = 0$.
Zatem $W\left(\frac{6}{5}\right) = 0$, więc $\frac{6}{5}$ jest pierwiastkiem.
Odpowiedź: A.
Cały arkusz: Matura rozszerzona 2019 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona