Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – czerwiec 2017 – zadanie 14

Matura rozszerzona · 2017 · Czerwiec · planimetria · 6 punktów

Trapez równoramienny $ABCD$ o ramieniu długości $6$ wpisany jest w okrąg, przy czym dłuższa podstawa $AB$ trapezu, o długości $12$, jest średnicą tego okręgu. Przekątne $AC$ i $BD$ trapezu przecinają się w punkcie $P$. Oblicz pole koła wpisanego w trójkąt $ABP$.

Odpowiedź (klucz CKE)
$(252-144\sqrt{3})\pi$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Zauważmy, że trapez $ABCD$ jest równoramienny, wpisany w okrąg, a podstawa $AB = 12$ jest średnicą okręgu. Zatem okrąg opisany na trapezie ma średnicę $12$, czyli promień $R = 6$. Ponieważ $AB$ jest średnicą, kąt $\angle ACB$ (i $\angle ADB$) jest kątem wpisanym opartym na średnicy, więc $\angle ACB = 90^\circ$. Analogicznie $\angle ADB = 90^\circ$.

W trapez równoramienny $ABCD$ o podstawach $AB$ (dłuższa, $12$) i $CD$ (krótsza) wpisany jest w okrąg. Ramiona $AD = BC = 6$. Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie $ACB$ (prostokątnym w $C$): $AC^2 = AB^2 - BC^2 = 12^2 - 6^2 = 144 - 36 = 108$, więc $AC = \sqrt{108} = 6\sqrt{3}$. Podobnie w trójkącie $ADB$: $BD = 6\sqrt{3}$.

Trójkąt $ABP$ jest podobny do trójkąta $CDP$ (kąty odpowiednio równe). Z podobieństwa trójkątów $ABP$ i $CDP$ stosunek przekątnych: $\frac{AP}{PC} = \frac{AB}{CD}$. Nie znamy jeszcze $CD$. Zauważmy, że trapez jest równoramienny wpisany w okrąg, więc jest to trapez prostokątny? Nie, bo kąty przy podstawie $AB$ nie są proste. Możemy obliczyć $CD$ z własności trójkąta prostokątnego: wysokość trapezu $h$ opuszczona z $C$ na $AB$ dzieli podstawę $AB$ na odcinki. Oznaczmy $AE = x$, gdzie $E$ to spodek wysokości z $C$. Wtedy $EB = 12 - x$. Z trójkąta $ACB$: pole $P = \frac{1}{2} \cdot AB \cdot h = \frac{1}{2} \cdot 12 \cdot h = 6h$. Z drugiej strony $P = \frac{1}{2} \cdot AC \cdot BC = \frac{1}{2} \cdot 6\sqrt{3} \cdot 6 = 18\sqrt{3}$. Stąd $6h = 18\sqrt{3}$, więc $h = 3\sqrt{3}$.

Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie $BCE$: $BC^2 = h^2 + (12-x)^2$, czyli $6^2 = (3\sqrt{3})^2 + (12-x)^2$, $36 = 27 + (12-x)^2$, więc $(12-x)^2 = 9$, $12-x = 3$ (bo $x \lt 12$), czyli $x = 9$. Zatem $AE = 9$, $EB = 3$. W trapez równoramienny $CD = AB - 2 \cdot EB = 12 - 2\cdot 3 = 6$ (bo $EB$ jest odcinkiem od końca $B$ do spodka wysokości).

Z podobieństwa trójkątów $ABP$ i $CDP$: $\frac{AP}{PC} = \frac{AB}{CD} = \frac{12}{6} = 2$. Czyli $AP = 2 PC$. Ale $AC = AP + PC = 6\sqrt{3}$, więc $2PC + PC = 3PC = 6\sqrt{3}$, stąd $PC = 2\sqrt{3}$, $AP = 4\sqrt{3}$. Analogicznie $BP = 4\sqrt{3}$, $PD = 2\sqrt{3}$.

Trójkąt $ABP$ ma boki: $AB = 12$, $AP = 4\sqrt{3}$, $BP = 4\sqrt{3}$. Jest to trójkąt równoramienny. Obliczamy jego pole: wysokość opuszczona na $AB$ to $h_{ABP} = \sqrt{AP^2 - \left(\frac{AB}{2}\right)^2} = \sqrt{(4\sqrt{3})^2 - 6^2} = \sqrt{48 - 36} = \sqrt{12} = 2\sqrt{3}$. Pole $P_{ABP} = \frac{1}{2} \cdot 12 \cdot 2\sqrt{3} = 12\sqrt{3}$.

Promień okręgu wpisanego w trójkąt $ABP$: $r = \frac{2P}{a+b+c} = \frac{2 \cdot 12\sqrt{3}}{12 + 4\sqrt{3} + 4\sqrt{3}} = \frac{24\sqrt{3}}{12 + 8\sqrt{3}} = \frac{24\sqrt{3}}{4(3 + 2\sqrt{3})} = \frac{6\sqrt{3}}{3 + 2\sqrt{3}}$. Usuwamy niewymierność z mianownika: $r = \frac{6\sqrt{3}(3 - 2\sqrt{3})}{(3+2\sqrt{3})(3-2\sqrt{3})} = \frac{6\sqrt{3}(3 - 2\sqrt{3})}{9 - 12} = \frac{6\sqrt{3}(3 - 2\sqrt{3})}{-3} = -2\sqrt{3}(3 - 2\sqrt{3}) = -6\sqrt{3} + 12$. Ponieważ promień jest dodatni, $r = 12 - 6\sqrt{3}$.

Pole koła wpisanego w trójkąt $ABP$: $S = \pi r^2 = \pi (12 - 6\sqrt{3})^2 = \pi (144 - 2\cdot 12 \cdot 6\sqrt{3} + 108) = \pi (144 - 144\sqrt{3} + 108) = \pi (252 - 144\sqrt{3})$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2017 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona