Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura rozszerzona – czerwiec 2011 – zadanie 12

Matura rozszerzona · 2011 · Czerwiec · stereometria · 4 punkty

W ostrosłupie trójkątnym $ABCS$ o podstawie $ABC$ i wierzchołku $S$ dane są: $|AB|=|AC|=|SB|=|SC|=9$ oraz $|AS|=|BC|=8$. Oblicz objętość tego ostrosłupa.

Odpowiedź (klucz CKE)
$V=\frac{224}{3}$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Oznaczmy ostrosłup trójkątny ABCS, gdzie podstawa to trójkąt ABC, a wierzchołek S. Dane: |AB| = |AC| = |SB| = |SC| = 9 oraz |AS| = |BC| = 8.

Trójkąt ABC jest równoramienny (AB = AC = 9) z podstawą BC = 8. Obliczamy wysokość AD trójkąta ABC opuszczoną na BC (D środek BC). Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie ABD: AD = √(AB² - (BC/2)²) = √(81 - 16) = √65. Pole podstawy: P_ABC = ½·BC·AD = ½·8·√65 = 4√65.

Trójkąt ABS jest równoramienny (AB = SB = 9) z podstawą AS = 8. Obliczamy wysokość SE opuszczoną z S na AB. Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie AES (E środek AB): SE = √(AS² - (AB/2)²) = √(64 - (9/2)²) = √(64 - 81/4) = √(256/4 - 81/4) = √(175/4) = √175/2.

Trójkąt ACS jest symetryczny do ABS. Wysokość SF opuszczona z S na AC ma tę samą długość √175/2. Wysokość ostrosłupa (odległość S od płaszczyzny ABC) oznaczmy H. Punkt S rzutuje się na pewien punkt O w podstawie ABC. Zauważmy, że trójkąty ABS i ACS są równoramienne, więc ich wysokości SE i SF leżą w płaszczyznach prostopadłych odpowiednio do AB i AC. Punkt O leży na dwusiecznej kąta przy wierzchołku A w trójkącie ABC (bo AS = BS = CS nie jest spełnione, ale z symetrii O leży na wysokości AD). Możemy obliczyć H z trójkąta prostokątnego SOD, gdzie D to środek BC, a O to spodek wysokości ostrosłupa. W trójkącie ADS: odcinek AD = √65, odcinek AS = 8, więc SD = √(AS² - AD²) = √(64 - 65) = √(-1) – sprzeczność, więc S nie leży na prostej prostopadłej do ABC przechodzącej przez D.

Rozważmy trójkąt ABS: jego wysokość SE = √175/2. W trójkącie AES: AE = 9/2, AS = 8, SE = √175/2. Wysokość ostrosłupa H = odległość S od płaszczyzny ABC. Zrzutujmy punkt S na płaszczyznę ABC: jego rzut O. W trójkącie prostokątnym SOE (E środek AB): SE² = SO² + OE², czyli (√175/2)² = H² + OE² → 175/4 = H² + OE². Podobnie z trójkąta SOC (C w podstawie): SC = 9, OC = odległość O od C. Nie znamy OE i OC. Zauważmy, że w podstawie ABC: O leży na okręgu opisanym na trójkącie ABC? Można skorzystać z faktu, że krawędzie boczne SA, SB, SC mają różne długości: SA = 8, SB = 9, SC = 9. Punkt O jest taki, że OA, OB, OC spełniają: OA² = SA² - H² = 64 - H², OB² = SB² - H² = 81 - H², OC² = SC² - H² = 81 - H². Zatem OB = OC, więc O leży na symetralnej boku BC. Ponadto OA różne od OB. W trójkącie ABC: symetralna boku BC pokrywa się z wysokością AD (bo AB = AC). Zatem O leży na prostej AD. Oznaczmy OD = x. Wtedy OA = AD - x = √65 - x (jeśli O między A i D) lub OA = x - √65 (jeśli O poza odcinkiem AD). Z trójkąta prostokątnego OBD: OB² = BD² + OD² = 4² + x² = 16 + x². Ale OB² = 81 - H². Z trójkąta prostokątnego SOA: OA² = 64 - H². Ale OA = √65 - x (zakładamy O między A i D). Mamy układ: 16 + x² = 81 - H² → H² = 65 - x² oraz (√65 - x)² = 64 - H² → 65 - 2√65 x + x² = 64 - (65 - x²) = 64 - 65 + x² = x² - 1. Zatem 65 - 2√65 x + x² = x² - 1 → 65 - 2√65 x = -1 → 66 = 2√65 x → x = 33/√65 = (33√65)/65. Wtedy H² = 65 - x² = 65 - (1089/65) = (4225/65 - 1089/65) = 3136/65 → H = √(3136/65) = 56/√65.

Obliczamy objętość: V = ⅓·P_ABC·H = ⅓·4√65·(56/√65) = ⅓·4·56 = 224/3.

Odpowiedź: Objętość ostrosłupa wynosi 224/3.

Następne zadanie ›

Cały arkusz: Matura rozszerzona 2011 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura rozszerzona