Punkty $A$, $B$, $C$ oraz $D$ leżą na okręgu o środku w punkcie $S$ i o promieniu $36$. Punkt $S$ leży na odcinku $BD$. Kąt $BDA$ ma miarę $40^\circ$, a kąt $DBC$ ma miarę $65^\circ$.

Miara kąta ostrego $BSA$ jest równa:
Matura podstawowa · 2025 · Sierpień · planimetria · 1 punkt
Punkty $A$, $B$, $C$ oraz $D$ leżą na okręgu o środku w punkcie $S$ i o promieniu $36$. Punkt $S$ leży na odcinku $BD$. Kąt $BDA$ ma miarę $40^\circ$, a kąt $DBC$ ma miarę $65^\circ$.

Miara kąta ostrego $BSA$ jest równa:
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Ponieważ punkty A, B, C, D leżą na okręgu o środku S, a S leży na odcinku BD, to BD jest średnicą okręgu (bo S jest środkiem okręgu i leży na BD). Zatem kąt BAD jest kątem wpisanym opartym na średnicy, więc ma miarę 90°.
W trójkącie ABD znamy kąt BDA = 40° i kąt BAD = 90°, więc kąt ABD = 180° - 90° - 40° = 50°.
Kąt DBC = 65° jest kątem wpisanym opartym na łuku DC. Kąt DSC jest kątem środkowym opartym na tym samym łuku, więc jego miara jest dwa razy większa: kąt DSC = 2 · 65° = 130°.
Trójkąt BSC jest równoramienny (BS = SC jako promienie), więc kąty przy podstawie BC są równe. Oznaczmy kąt SBC = kąt SCB = α. Wtedy 2α + 130° = 180°, stąd 2α = 50°, czyli α = 25°.
Kąt SBA = kąt ABD - kąt SBD. Ale kąt SBD = kąt SBC = 25° (bo B, S, D są współliniowe, a S leży na BD, więc kąt SBD to kąt SBC). Zatem kąt SBA = 50° - 25° = 25°.
Trójkąt ABS jest równoramienny (AS = BS jako promienie). Więc kąt BAS = kąt ABS = 25°. Zatem kąt BSA = 180° - 25° - 25° = 130°, ale to jest kąt rozwarty. Szukamy kąta ostrego BSA, czyli kąta przy wierzchołku S w trójkącie ABS, który jest mniejszy od 90°. Ponieważ suma kątów w trójkącie ABS wynosi 180°, a dwa kąty przy podstawie mają po 25°, to kąt przy wierzchołku S (BSA) wynosi 180° - 50° = 130°. To jest kąt rozwarty, więc kąt ostry BSA to jego dopełnienie do 180°: 180° - 130° = 50°. Jednak to nie jest zgodne z kluczem D (80°). Sprawdźmy ponownie.
Poprawne rozumowanie: Skoro BD jest średnicą, to kąt BCD = 90° (kąt wpisany oparty na średnicy). W trójkącie BCD: kąt DBC = 65°, kąt BCD = 90°, więc kąt BDC = 180° - 90° - 65° = 25°. Ale kąt BDC to kąt wpisany oparty na łuku BC, więc kąt środkowy BSC = 2 · 25° = 50°. W trójkącie BSC: BS = SC, więc kąty przy podstawie BC są równe: kąt SBC = kąt SCB = (180° - 50°)/2 = 65°. Wcześniej mamy kąt ABD = 50° (z trójkąta ABD). Zatem kąt ABS = kąt ABD - kąt SBD = 50° - 65°? To niemożliwe, bo SBD to kąt SBC = 65°, ale B, S, D są współliniowe, więc kąt SBD = 180°? Błąd: skoro S leży na BD, to punkty B, S, D są współliniowe, więc kąt SBD to kąt półpełny, nie 65°. Zatem kąt SBC nie jest kątem SBD. Kąt SBC = 65° (z poprzednich obliczeń), ale to nie jest kąt SBD, bo D leży na przedłużeniu BS? Nie: skoro S leży na BD, to B, S, D są współliniowe, więc odcinek BD zawiera punkt S. Zatem kąt SBC to kąt między SB a BC, a kąt SBD to kąt między SB a BD, ale ponieważ BD to ta sama prosta co BS przedłużona przez S do D, to kąt SBD = 180° (lub 0°). Zatem nie można odejmować w ten sposób.
Inne podejście: Skoro BD jest średnicą, to kąt BAD = 90° i kąt BCD = 90°. W trójkącie BCD: kąt DBC = 65°, kąt BCD = 90°, więc kąt BDC = 25°. Kąt BDC = 25° to kąt wpisany oparty na łuku BC, więc kąt środkowy BSC = 2 · 25° = 50°. W trójkącie ABS: AS = BS, więc trójkąt jest równoramienny. Potrzebujemy kąta ABS. Kąt ABS = kąt ABD (to ten sam kąt). Z trójkąta ABD: kąt BAD = 90°, kąt BDA = 40°, więc kąt ABD = 50°. Zatem w trójkącie ABS: kąt ABS = 50°, kąt BAS = kąt ABS = 50°? Wtedy kąt BSA = 180° - 50° - 50° = 80°. To jest zgodne z kluczem D. Wcześniej błąd polegał na tym, że uznałem, iż kąt SBC ma wpływ na kąt ABS, ale to nieprawda, bo B, S, D są współliniowe, więc kąt ABS jest po prostu kątem ABD, który wynosi 50°. W trójkącie ABS mamy AS = BS, więc kąty przy podstawie AB są równe: kąt BAS = kąt ABS = 50°. Stąd kąt BSA = 180° - 50° - 50° = 80°.
Cały arkusz: Matura podstawowa 2025 · Sierpień · wszystkie arkusze — matura podstawowa