Trójkąt równoboczny $ABC$ jest podstawą ostrosłupa prawidłowego $ABCS$, w którym ściana boczna jest nachylona do płaszczyzny podstawy pod kątem $60^\circ$, a krawędź boczna ma długość $7$ (zobacz rysunek).

Oblicz objętość tego ostrosłupa.
Matura podstawowa · 2016 · Sierpień · stereometria · 5 punktów
Trójkąt równoboczny $ABC$ jest podstawą ostrosłupa prawidłowego $ABCS$, w którym ściana boczna jest nachylona do płaszczyzny podstawy pod kątem $60^\circ$, a krawędź boczna ma długość $7$ (zobacz rysunek).

Oblicz objętość tego ostrosłupa.
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
W ostrosłupie prawidłowym trójkątnym podstawą jest trójkąt równoboczny ABC, a spodek wysokości ostrosłupa (punkt S') pokrywa się ze środkiem podstawy (środkiem okręgu opisanego i wpisanego). Krawędź boczna AS ma długość 7. Ściana boczna (np. ABS) jest nachylona do płaszczyzny podstawy pod kątem 60°, co oznacza, że kąt między wysokością ściany bocznej (poprowadzoną z wierzchołka S na krawędź AB) a jej rzutem na podstawę wynosi 60°.
Oznaczmy: a – długość krawędzi podstawy, H – wysokość ostrosłupa, hs – wysokość ściany bocznej. W trójkącie równobocznym środkowa (wysokość) ma długość (a√3)/2, a promień okręgu opisanego R = (a√3)/3, promień okręgu wpisanego r = (a√3)/6. Punkt S' jest środkiem okręgu opisanego na podstawie, więc AS' = R = (a√3)/3.
W trójkącie prostokątnym ASS' (S' to spodek wysokości, A to wierzchołek podstawy): AS = 7 (krawędź boczna), AS' = (a√3)/3, H = SS'. Z twierdzenia Pitagorasa: H² + (a√3/3)² = 7², czyli H² + a²/3 = 49. (1)
Kąt 60° to kąt między ścianą boczną a podstawą, czyli kąt między wysokością ściany bocznej (hs) a jej rzutem na podstawę. Rzutem wysokości ściany bocznej jest odcinek łączący spodek wysokości ściany (na krawędzi AB) ze środkiem krawędzi AB (bo w trójkącie równoramiennym ABS wysokość poprowadzona z S pada na środek AB). Długość tego rzutu to odległość od środka podstawy S' do środka krawędzi AB, czyli promień okręgu wpisanego r = (a√3)/6. Zatem w trójkącie utworzonym przez wysokość ściany bocznej, jej rzut i odcinek pionowy (część wysokości ostrosłupa) mamy: tg 60° = H / r, czyli √3 = H / (a√3/6) = 6H/(a√3). Stąd 6H/(a√3) = √3, więc 6H = a√3 · √3 = 3a, czyli H = a/2. (2)
Podstawiamy (2) do (1): (a/2)² + a²/3 = 49 → a²/4 + a²/3 = 49. Sprowadzamy do wspólnego mianownika 12: (3a² + 4a²)/12 = 49 → 7a²/12 = 49 → a² = 49 · 12/7 = 7 · 12 = 84 → a = √84 = 2√21.
Z (2): H = a/2 = √21. Pole podstawy: Pp = (a²√3)/4 = (84√3)/4 = 21√3.
Obliczamy objętość: V = (1/3) · Pp · H = (1/3) · 21√3 · √21 = 7√3 · √21 = 7√63 = 7 · 3√7 = 21√7.
Cały arkusz: Matura podstawowa 2016 · Sierpień · wszystkie arkusze — matura podstawowa