Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura podstawowa – maj 2017 – zadanie 34

Matura podstawowa · 2017 · Maj · stereometria · 4 punkty

W ostrosłupie prawidłowym trójkątnym wysokość ściany bocznej prostopadła do krawędzi podstawy ostrosłupa jest równa $\frac{5\sqrt{3}}{4}$, a pole powierzchni bocznej tego ostrosłupa jest równe $\frac{15\sqrt{3}}{4}$. Oblicz objętość tego ostrosłupa.

Odpowiedź (klucz CKE)
$\frac{\sqrt{209}}{12}$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Oznaczmy: a – długość krawędzi podstawy (trójkąt równoboczny), h – wysokość ściany bocznej prostopadła do krawędzi podstawy, dana: h = 5√3/4, P_b – pole powierzchni bocznej, dane: P_b = 15√3/4. W ostrosłupie prawidłowym trójkątnym ściany boczne są trójkątami równoramiennymi. Pole boczne to suma pól trzech ścian: P_b = 3 * (1/2 * a * h_s), gdzie h_s to wysokość ściany bocznej opuszczona na podstawę a. Z treści: h to wysokość ściany bocznej prostopadła do krawędzi podstawy, czyli właśnie h_s. Zatem: P_b = 3 * (1/2 * a * h) = (3/2) * a * h.

Podstawiamy dane: 15√3/4 = (3/2) * a * (5√3/4). Upraszczamy: 15√3/4 = (3/2) * (5√3/4) * a = (15√3/8) * a. Mnożymy obie strony przez 8: 30√3 = 15√3 * a, dzielimy przez 15√3: a = 2.

Teraz obliczamy wysokość ostrosłupa H. W podstawie trójkąt równoboczny o boku a=2, jego wysokość: h_p = a√3/2 = 2√3/2 = √3. Środek podstawy (spodek wysokości ostrosłupa) to środek okręgu wpisanego w trójkąt równoboczny, odległość od wierzchołka podstawy do spodka wysokości to 2/3 wysokości trójkąta? Nie: w trójkącie równobocznym środek ciężkości (punkt przecięcia wysokości) dzieli wysokość w stosunku 2:1 licząc od wierzchołka. Odległość od wierzchołka do spodka wysokości ostrosłupa (czyli do środka podstawy) to 2/3 wysokości trójkąta: r = (2/3) * h_p = (2/3)*√3 = 2√3/3.

Wysokość ściany bocznej h_s = h = 5√3/4. Rozważmy trójkąt prostokątny: wysokość ostrosłupa H, promień okręgu wpisanego w podstawę r = 2√3/3 (odległość od spodka wysokości do krawędzi bocznej w podstawie) oraz wysokość ściany bocznej h_s. Wysokość ściany bocznej jest nachylona do podstawy, jej rzutem na podstawę jest odcinek od spodka wysokości ściany bocznej do wierzchołka podstawy? Nie: W ostrosłupie prawidłowym trójkątnym, spodek wysokości ostrosłupa jest środkiem okręgu wpisanego w trójkąt podstawy. Odległość od tego spodka do krawędzi bocznej (czyli do punktu styczności okręgu wpisanego) to promień okręgu wpisanego w trójkąt równoboczny: r_w = a√3/6 = 2√3/6 = √3/3. To ważne: w trójkącie równobocznym promień okręgu wpisanego r_w = a√3/6, a promień okręgu opisanego R = a√3/3. Spodek wysokości ostrosłupa jest środkiem obu tych okręgów? W ostrosłupie prawidłowym trójkątnym spodek wysokości pokrywa się ze środkiem okręgu opisanego na podstawie (bo wszystkie wierzchołki są równoodległe od spodka) oraz ze środkiem okręgu wpisanego (bo trójkąt jest równoboczny). Odległość od spodka do wierzchołka to R = a√3/3 = 2√3/3. Odległość od spodka do boku to r_w = a√3/6 = √3/3.

Wysokość ściany bocznej h_s tworzy z wysokością ostrosłupa H i promieniem okręgu wpisanego r_w trójkąt prostokątny (bo H jest prostopadła do podstawy, a r_w leży w podstawie i jest prostopadły do krawędzi bocznej ściany? Uwaga: wysokość ściany bocznej opuszczona na krawędź podstawy a nie jest nachylona w ten sposób. Potrzebny jest trójkąt: H, odcinek w podstawie od spodka wysokości do punktu na krawędzi bocznej (czyli do punktu, w którym wysokość ściany bocznej pada na krawędź podstawy) oraz sama wysokość ściany bocznej h_s. Ten odcinek w podstawie to odległość od spodka wysokości do prostej zawierającej krawędź podstawy, czyli właśnie r_w (promień okręgu wpisanego). Ponadto wysokość ściany bocznej h_s jest przeciwprostokątną w trójkącie prostokątnym o przyprostokątnych H i r_w. Zatem: h_s² = H² + r_w².

Podstawiamy: h_s = 5√3/4, r_w = √3/3. Obliczamy: (5√3/4)² = H² + (√3/3)² → (25*3)/16 = H² + 3/9 → 75/16 = H² + 1/3. Zatem H² = 75/16 - 1/3 = (225 - 16)/48 = 209/48. Stąd H = √(209/48) = √209 / √48 = √209 / (4√3) = √209 * √3 / (4*3) = √627 / 12? Upraszczamy: √48 = √(16*3)=4√3, więc H = √209/(4√3) = √209 * √3 / (4*3) = √627/12. Ale √627 = √(209*3) = √209 * √3, więc H = √209 * √3 / 12. Można też zostawić H = √209/(4√3).

Obliczamy objętość: V = (1/3) * P_p * H. Pole podstawy: trójkąt równoboczny o boku a=2: P_p = a²√3/4 = 4√3/4 = √3. Zatem V = (1/3) * √3 * H = (√3/3) * H. Podstawiamy H = √209/(4√3): V = (√3/3) * (√209/(4√3)) = √209/(12).

Odpowiedź: Objętość ostrosłupa wynosi √209/12.

Następne zadanie ›

Cały arkusz: Matura podstawowa 2017 · Maj · wszystkie arkusze — matura podstawowa