Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura podstawowa – maj 2017 – zadanie 28

Matura podstawowa · 2017 · Maj · planimetria · 2 punkty

Dane są dwa okręgi o środkach w punktach $P$ i $R$, styczne zewnętrznie w punkcie $C$. Prosta $AB$ jest styczna do obu okręgów odpowiednio w punktach $A$ i $B$ oraz $|\angle APC|=\alpha$ i $|\angle ABC|=\beta$. Wykaż, że $\alpha=180^\circ-2\beta$.

Dwa okręgi styczne zewnętrznie oraz wspólna styczna AB

Odpowiedź (klucz CKE)
$\alpha=180^\circ-2\beta$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Niech okrąg o środku P ma punkt styczności A z prostą AB, a okrąg o środku R ma punkt styczności B z prostą AB. Ponieważ prosta AB jest styczna do obu okręgów, to PA ⊥ AB i RB ⊥ AB. Zatem PA ∥ RB.

Oznaczmy kąt ∠APC = α. Trójkąt APC jest równoramienny, bo |PA| = |PC| (promienie tego samego okręgu). Stąd ∠PAC = ∠PCA = (180° – α)/2 = 90° – α/2.

Poniewą PA ⊥ AB, to kąt między PA a AB wynosi 90°. Zatem kąt między AB a linią AC (gdzie C to punkt styczności okręgów) wynosi 90° – (90° – α/2) = α/2. Czyli ∠BAC = α/2.

Trójkąt ABC: kąt przy wierzchołku B to β (z treści). Ponieważ RB ⊥ AB, to kąt między RB a BC wynosi 90° – β. Ale trójkąt RBC też jest równoramienny (|RB| = |RC|), więc ∠RBC = ∠RCB = 90° – β.

Zauważmy, że punkty P, C, R są współliniowe (środki okręgów stycznych zewnętrznie i punkt styczności leżą na jednej prostej). Zatem kąt ∠ACB = ∠ACR + ∠RCB. Kąt ACR to kąt między CA a CR. Ale CA leży na jednej prostej z CP? Nie, ale można zauważyć, że kąt ∠ACB = 180° – ∠BAC – ∠ABC = 180° – α/2 – β.

Z drugiej strony, rozważmy kąt między CA a CB. Z własności stycznych: kąt między styczną a cięciwą jest równy kątowi wpisanemu opartemu na tej cięciwie. W okręgu o środku P, cięciwa AC, kąt między styczną AB a cięciwą AC to ∠BAC = α/2, a kąt wpisany oparty na AC to ∠APC? Nie, to kąt środkowy. Kąt wpisany oparty na AC to ∠ABC? Nie, to w innym okręgu. Można prościej: z trójkąta ABC: suma kątów α/2 + β + ∠ACB = 180°, więc ∠ACB = 180° – α/2 – β.

Teraz rozważmy kąt ∠PCA w trójkącie APC: wynosi 90° – α/2. Kąt ∠RCB w trójkąt RBC: wynosi 90° – β. Ponieważ P, C, R współliniowe, to kąt ∠ACB = ∠ACP + ∠PCR + ∠RCB. Ale ∠PCR = 180° (kąt półpełny). Zatem ∠ACB = (90° – α/2) + 180° + (90° – β) = 360° – α/2 – β.

Przyrównujemy oba wyrażenia na ∠ACB: 180° – α/2 – β = 360° – α/2 – β – 180°? To prowadzi do tożsamości. Lepiej: zauważmy, że kąt między CA a CB można też wyrazić przez kąty w punktach P i R. W trójkącie APC: ∠ACP = 90° – α/2. W trójkącie RBC: ∠BCR = 90° – β. Ponieważ punkty P, C, R są współliniowe, to kąt między CA a CB to suma kątów ACP i BCR, ale uwzględniając, że leżą po przeciwnych stronach prostej PC. Dokładniej: kąt ACB = 180° – (∠ACP + ∠BCR) = 180° – (90° – α/2 + 90° – β) = 180° – (180° – α/2 – β) = α/2 + β.

Mamy więc dwa wyrażenia na kąt ACB: z sumy kątów w trójkącie ABC: ∠ACB = 180° – α/2 – β, a z geometrii: ∠ACB = α/2 + β. Przyrównujemy: 180° – α/2 – β = α/2 + β → 180° = α/2 + β + α/2 + β → 180° = α + 2β → α = 180° – 2β.

Co kończy dowód.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura podstawowa 2017 · Maj · wszystkie arkusze — matura podstawowa