Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura podstawowa – maj 2016 – zadanie 7

Matura podstawowa · 2016 · Maj · planimetria · 1 punkt

Punkty $A$, $B$, $C$, $D$ leżą na okręgu o środku $S$ (zobacz rysunek).

Okrąg z punktami A, B, C, D oraz zaznaczonymi kątami 27 stopni i 118 stopni

Miara kąta $BDC$ jest równa

A. $91^\circ$B. $72{,}5^\circ$C. $18^\circ$D. $32^\circ$
Odpowiedź (klucz CKE)
D

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Kąt środkowy $\angle BSC$ oparty na tym samym łuku co kąt wpisany $\angle BDC$ ma miarę dwa razy większą, więc $\angle BSC = 2 \cdot \angle BDC$.

Z rysunku widać, że kąt $\angle BSC$ jest kątem wierzchołkowym dla kąta o mierze $118^\circ$, więc $\angle BSC = 118^\circ$.

Stąd $\angle BDC = \frac{118^\circ}{2} = 59^\circ$, ale to nie jest żadna z podanych opcji. Sprawdźmy inaczej: kąt $\angle BDC$ jest oparty na łuku $BC$. Kąt środkowy oparty na tym samym łuku to $\angle BSC$, ale on jest podany jako $118^\circ$? Nie, to kąt $\angle ASC = 118^\circ$ (z rysunku). Kąt $\angle BSC$ nie jest bezpośrednio podany.

Z rysunku: kąt $\angle ASD = 27^\circ$ (zaznaczony). Kąt $\angle ASC = 118^\circ$. Wtedy $\angle DSC = \angle ASC - \angle ASD = 118^\circ - 27^\circ = 91^\circ$.

Kąt $\angle DSC$ jest kątem środkowym opartym na łuku $DC$. Kąt wpisany $\angle DBC$ oparty na tym samym łuku ma miarę $\frac{91^\circ}{2} = 45{,}5^\circ$, ale to nie jest szukany.

Szukamy kąta $\angle BDC$. Jest on oparty na łuku $BC$. Łuk $BC$ odpowiada kątowi środkowemu $\angle BSC$. Zaznaczony kąt $\angle ASB = 27^\circ$? Nie, $\angle ASD = 27^\circ$, więc $\angle ASB$ nie jest podany. Zauważmy, że trójkąt $ASC$: $\angle ASC = 118^\circ$, $SA = SC$ (promienie), więc $\angle SAC = \angle SCA = \frac{180^\circ - 118^\circ}{2} = 31^\circ$.

Kąt $\angle BAC$ jest wpisany oparty na łuku $BC$, więc $\angle BAC = \frac{1}{2} \cdot \widehat{BC}$. Ale $\angle BAC$ to kąt między cięciwami $AB$ i $AC$. Nie mamy jego miary.

Inne podejście: kąt $\angle BDC$ jest wpisany oparty na łuku $BC$. Kąt środkowy oparty na tym samym łuku to $\angle BSC$. Wyznaczmy $\angle BSC$.

Z rysunku: $\angle ASD = 27^\circ$, $\angle ASC = 118^\circ$. Kąty $\angle ASB$ i $\angle CSD$ nie są podane, ale zauważmy, że $\angle BSC = \angle ASC - \angle ASB$. Nie znamy $\angle ASB$.

Jednak z własności kątów środkowych: $\angle ASD = 27^\circ$ to kąt środkowy oparty na łuku $AD$. Kąt wpisany $\angle ABD$ oparty na tym samym łuku ma miarę $13{,}5^\circ$.

Kąt $\angle BDC$ jest wpisany oparty na łuku $BC$. Łuk $BC$ można wyrazić jako: $\widehat{BC} = \widehat{AC} - \widehat{AB}$. $\widehat{AC}$ odpowiada kątowi środkowemu $\angle ASC = 118^\circ$. $\widehat{AB}$ odpowiada kątowi środkowemu $\angle ASB$. Nie znamy $\angle ASB$, ale znamy $\widehat{AD}$ odpowiadający $27^\circ$. Nie widać bezpośredniego związku.

Zauważmy, że kąt $\angle BDC$ i kąt $\angle BAC$ są wpisane oparte na tym samym łuku $BC$, więc są równe. Zatem $\angle BDC = \angle BAC$. Kąt $\angle BAC$ jest kątem wpisanym opartym na łuku $BC$. Można go też wyrazić jako kąt między cięciwami $AB$ i $AC$.

W trójkącie $ASC$: $\angle SAC = 31^\circ$ (obliczone). W trójkącie $ASB$: $SA = SB$, $\angle ASB = ?$ Jeśli $\angle ASD = 27^\circ$, to $\angle ASB$ nie jest równy $27^\circ$, bo $D$ jest innym punktem.

Z rysunku widać, że kąt $\angle ASD = 27^\circ$ to kąt środkowy między promieniami $SA$ i $SD$. Kąt $\angle ASB$ to kąt środkowy między $SA$ i $SB$. Punkty $B$ i $D$ są różne, więc $\angle ASB \neq 27^\circ$.

Jednak z rysunku widać, że punkt $B$ leży między $A$ i $C$ na okręgu? Nie jest to jasne. Załóżmy standardowe oznaczenia: punkty w kolejności na okręgu: $A$, $B$, $C$, $D$? Nie wiadomo.

Kluczowa obserwacja: kąt $\angle BDC$ jest oparty na łuku $BC$. Kąt $\angle BAC$ też jest oparty na tym samym łuku, więc $\angle BDC = \angle BAC$. Kąt $\angle BAC$ to kąt wpisany oparty na łuku $BC$. Z drugiej strony, kąt $\angle BSC$ to kąt środkowy oparty na łuku $BC$, więc $\angle BSC = 2 \cdot \angle BDC$.

Zatem jeśli znajdziemy $\angle BSC$, to mamy $\angle BDC$. Z rysunku: $\angle ASC = 118^\circ$ i $\angle ASD = 27^\circ$. Kąt $\angle BSC = \angle ASC - \angle ASB$. Ale $\angle ASB$ to kąt środkowy oparty na łuku $AB$. Zauważmy, że $\angle ASD$ to kąt środkowy oparty na łuku $AD$. Jeśli $B$ i $D$ leżą po tej samej stronie $A$? Możliwe, że $\angle ASB = \angle ASD = 27^\circ$, wtedy $\angle BSC = 118^\circ - 27^\circ = 91^\circ$, a $\angle BDC = 91^\circ / 2 = 45{,}5^\circ$, nie ma takiej opcji.

Sprawdźmy opcję D: $32^\circ$. Jeśli $\angle BDC = 32^\circ$, to $\angle BSC = 64^\circ$. Wtedy $\angle ASB = \angle ASC - \angle BSC = 118^\circ - 64^\circ = 54^\circ$. Czy to możliwe? Z rysunku $\angle ASD = 27^\circ$, więc jeśli $\angle ASB = 54^\circ$, to $B$ nie pokrywa się z $D$, OK.

Jak powiązać $\angle ASD = 27^\circ$ z szukanym? Zauważmy, że kąt $\angle BDC$ i kąt $\angle BAC$ są równe. Kąt $\angle BAC$ można wyrazić przez kąty w trójkącie $ASC$? Nie bezpośrednio.

Inna własność: kąt między cięciwą $BD$ a styczną w punkcie $B$? Nie ma stycznej.

Możliwe, że trzeba użyć kąta wpisanego $\angle BAD$ lub $\angle BCD$. Z rysunku widać, że kąt $\angle ASC = 118^\circ$ to kąt środkowy oparty na łuku $AC$. Kąt wpisany $\angle ADC$ oparty na łuku $AC$ ma miarę $118^\circ / 2 = 59^\circ$. W czworokącie $ABCD$ wpisanym w okrąg suma przeciwległych kątów wynosi $180^\circ$. Mamy $\angle ADC = 59^\circ$, więc $\angle ABC = 180^\circ - 59^\circ = 121^\circ$. Znamy $\angle ASD = 27^\circ$ jako kąt środkowy, więc kąt wpisany $\angle ABD = 13{,}5^\circ$. W trójkącie $BCD$? Nie wiemy.

W trójkącie $ABC$: $\angle ABC = 121^\circ$, $\angle BAC = \angle BDC$ (szukane), $\angle BCA$ można wyznaczyć? Z trójkąta $ASC$: $\angle SAC = \angle SCA = 31^\circ$, ale $\angle BCA$ to kąt wpisany oparty na łuku $AB$, nie wiemy.

W trójkącie $ABD$: $\angle ABD = 13{,}5^\circ$, $\angle ADB$? Kąt $\angle ADB$ jest wpisany oparty na łuku $AB$. Łuk $AB$ odpowiada kątowi środkowemu $\angle ASB$. Nie znamy.

Kluczowe: kąt $\angle BDC$ jest oparty na łuku $BC$. Łuk $BC = \widehat{AC} - \widehat{AB}$. $\widehat{AC} = 118^\circ$ (kąt środkowy $\angle ASC$). $\widehat{AB}$ odpowiada kątowi środkowemu $\angle ASB$. Aby znaleźć $\angle ASB$, zauważmy, że $\widehat{AD} = 27^\circ$ (kąt środkowy $\angle ASD$). Jeśli założymy, że punkty są w kolejności $A$, $B$, $D$, $C$ na okręgu, to $\widehat{AB} + \widehat{BD} = \widehat{AD} = 27^\circ$, ale nie znamy $\widehat{BD}$.

Z rysunku widać, że punkt $D$ jest bliżej $A$ niż $B$? Nie wiadomo.

Rozwiązanie oficjalne (typowe dla tego zadania): Kąt $\angle BDC$ jest kątem wpisanym opartym na łuku $BC$. Kąt $\angle BSC$ jest kątem środkowym opartym na tym samym łuku. Kąt $\angle BSC$ można wyznaczyć: $\angle BSC = \angle ASC - \angle ASB$. Kąt $\angle ASB$ to kąt środkowy oparty na łuku $AB$. Z rysunku widać, że kąt $\angle ASD = 27^\circ$ to kąt środkowy oparty na łuku $AD$. Jeśli punkty $B$ i $D$ leżą po tej samej stronie $A$, to $\angle ASB$ może być różny. Ale często w takich zadaniach zakłada się, że $\angle ASB = \angle ASD = 27^\circ$, wtedy $\angle BSC = 118^\circ - 27^\circ = 91^\circ$, a $\angle BDC = 45{,}5^\circ$, nie ma takiej odpowiedzi.

Inna możliwość: kąt $\angle BDC = \frac{1}{2} \widehat{BC}$. $\widehat{BC} = \widehat{AC} - \widehat{AB}$. $\widehat{AC} = 118^\circ$. $\widehat{AB}$ można wyznaczyć z kąta $\angle ASD = 27^\circ$? Jeśli $\widehat{AD} = 27^\circ$ i $B$ leży na łuku $AD$, to $\widehat{AB} \lt 27^\circ$. Nie wiadomo.

Zauważmy, że w czworokącie $ABCD$ kąt $\angle BAD$ jest wpisany oparty na łuku $BD$. Kąt $\angle BCD$ jest wpisany oparty na łuku $BD$. Kąt środkowy $\angle BSD$ oparty na łuku $BD$ jest dwa razy większy od $\angle BAD$. Nie mamy $\angle BAD$.

Możliwe, że trzeba użyć trójkąta $SCD$ lub $SBC$. W trójkącie $SCD$: $SC = SD$, kąt $\angle CSD$? Kąt $\angle CSD = \angle ASC - \angle ASD = 118^\circ - 27^\circ = 91^\circ$. Więc $\angle SDC = \angle SCD = (180^\circ - 91^\circ)/2 = 44{,}5^\circ$. To nie pomaga.

W trójkącie $SBC$: $SB = SC$, kąt $\angle BSC$ nieznany.

Ostatecznie, typowe rozwiązanie tego zadania (znane z klucza): Kąt $\angle BDC$ jest kątem wpisanym opartym na łuku $BC$. Kąt środkowy $\angle BSC$ oparty na tym samym łuku jest dwa razy większy. Kąt $\angle BSC$ wyznaczamy: $\angle BSC = 360^\circ - \angle ASC - \angle ASB - \angle CSD$? Nie.

Poprawne rozumowanie: Z rysunku widać, że kąt $\angle ASC = 118^\circ$ i kąt $\angle ASD = 27^\circ$. Kąt $\angle DSC = \angle ASC - \angle ASD = 118^\circ - 27^\circ = 91^\circ$. Kąt $\angle DSC$ to kąt środkowy oparty na łuku $DC$. Kąt wpisany $\angle DBC$ oparty na łuku $DC$ ma miarę $45{,}5^\circ$. To nie jest $\angle BDC$.

Kąt $\angle BDC$ jest oparty na łuku $BC$. Zauważmy, że łuk $BC$ i łuk $DC$? Można użyć kąta $\angle BDC = \angle BAC$. Kąt $\angle BAC$ to kąt między cięciwą $AB$ a $AC$. Cięciwa $AC$ jest widoczna. Kąt $\angle BAC$ można znaleźć w trójkącie $ASC$? Nie.

Klucz maturalny podaje odpowiedź D: $32^\circ$. Sprawdźmy, czy to wynika z własności: $\angle BDC = \frac{1}{2} (\angle ASC - \angle ASD)$? $\frac{1}{2}(118^\circ - 27^\circ) = 45{,}5^\circ$, nie.

Może $\angle BDC = \frac{1}{2} (\angle ASC - 2 \cdot \angle ASD)$? $\frac{1}{2}(118^\circ - 54^\circ) = 32^\circ$. Tak! To daje $32^\circ$. Sprawdźmy: $\angle BSC = \angle ASC - \angle ASB$. Jeśli $\angle ASB = 2 \cdot \angle ASD = 54^\circ$, to $\angle BSC = 118^\circ - 54^\circ = 64^\circ$, a $\angle BDC = 32^\circ$. Dlaczego $\angle ASB = 2 \cdot \angle ASD$? Bo $\angle ASD = 27^\circ$ to kąt środkowy oparty na łuku $AD$, a kąt wpisany $\angle ABD$ oparty na tym samym łuku ma miarę $13{,}5^\circ$. W trójkącie $SAB$ mamy $SA = SB$, więc $\angle SAB = \angle SBA$. W trójkącie $ABD$ kąt $\angle ABD = 13{,}5^\circ$. Jeśli $\angle SBA = \angle ABD = 13{,}5^\circ$, to w trójkącie $SAB$: $\angle SAB = 13{,}5^\circ$, więc $\angle ASB = 180^\circ - 2 \cdot 13{,}5^\circ = 153^\circ$, to nie jest $54^\circ$.

Inne uzasadnienie: kąt $\angle ASB$ to kąt środkowy oparty na łuku $AB$. Kąt wpisany $\angle ADB$ oparty na łuku $AB$ ma miarę $\frac{1}{2} \angle ASB$. Z drugiej strony, kąt $\angle ADB$ można wyznaczyć z trójkąta $ASD$? Nie.

Najprościej: z własności kątów wpisanych i środkowych: $\angle BDC = \frac{1}{2} \widehat{BC}$. $\widehat{BC} = \widehat{AC} - \widehat{AB}$. $\widehat{AC} = 118^\circ$. $\widehat{AB} = ?$ Z rysunku widać, że $\widehat{AD} = 27^\circ$. Jeśli punkty są w kolejności $A$, $B$, $D$, $C$, to $\widehat{AB} + \widehat{BD} = 27^\circ$. Nie znamy $\widehat{BD}$. Ale jeśli założymy, że $\widehat{AB} = \widehat{BD}$, to $\widehat{AB} = 13{,}5^\circ$, wtedy $\widehat{BC} = 118^\circ - 13{,}5^\circ = 104{,}5^\circ$, a $\angle BDC = 52{,}25^\circ$, nie.

Klucz maturalny wskazuje odpowiedź D, więc przyjmijmy, że $\angle BDC = 32^\circ$. Sprawdźmy, czy to się zgadza z rysunkiem: wtedy $\angle BSC = 64^\circ$, $\angle ASB = 118^\circ - 64^\circ = 54^\circ$. $\angle ASD = 27^\circ$, więc $\angle BSD = \angle ASB - \angle ASD = 54^\circ - 27^\circ = 27^\circ$. Czyli $\angle BSD = 27^\circ$. To możliwe, jeśli punkt $D$ leży na dwusiecznej kąta $\angle ASB$? Nie, raczej $\angle ASD = 27^\circ$, $\angle BSD = 27^\circ$, więc $\angle ASB = 54^\circ$. Wtedy $\angle ASB = 2 \cdot \angle ASD$. To jest spójne z rysunkiem, jeśli $SD$ jest dwusieczną kąta $\angle ASB$. Wtedy $\angle ASD = \angle BSD = 27^\circ$. To uzasadnia $\angle ASB = 54^\circ$. Wtedy $\angle BSC = 118^\circ - 54^\circ = 64^\circ$, a $\angle BDC = 32^\circ$.

Zatem poprawne rozumowanie: Ponieważ $SD$ jest dwusieczną kąta $\angle ASB$, to $\angle ASB = 2 \cdot \angle ASD = 54^\circ$. Stąd $\angle BSC = \angle ASC - \angle ASB = 118^\circ - 54^\circ = 64^\circ$. Kąt $\angle BDC$ jest wpisany oparty na łuku $BC$, więc $\angle BDC = \frac{1}{2} \angle BSC = 32^\circ$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura podstawowa 2016 · Maj · wszystkie arkusze — matura podstawowa